  <TEI n="OX/3" xml:id="chri">
    <teiHeader>
      <fileDesc>
        <titleStmt>
          <title key="OX/3 XX XX CHRI" ref="#chri.christ" n="CHRIST">Christ</title>
          <author key="X" ref="#anon">Anonymous</author>
          <editor role="compiler" ref="#HC_OE_compilers"/>
        </titleStmt>
        <extent>
          <measure quantity="6146" unit="words"/>
          <idno type="file">COCHRIST</idno>
        </extent>
        <publicationStmt>
          <p>Published as a part of the <title ref="#HC_XML">Helsinki Corpus TEI XML Edition</title>.</p>
        </publicationStmt>
        <sourceDesc>
          <listBibl>
            <bibl>Based on the <title ref="#TorontoCorpus">Toronto Corpus</title> (Release 1, <date>October 1982</date>), a machine-readable transcript of the source 
              prepared at the <publisher>University of Toronto</publisher> for the <title>Dictionary of Old English</title>.</bibl>
            <biblStruct>
              <monogr>
                <title level="m">The Exeter Book</title>
                <editor n="1">G. P. Krapp</editor>
                <editor n="2">E. V. K. Dobbie</editor>
                <imprint>
                  <pubPlace>New York</pubPlace>
                  <publisher>Columbia University Press</publisher>
                  <date when="1936">1936</date>
                </imprint>
                <biblScope>pp. 3.1–15.439 (Sample 1)</biblScope>
                <biblScope>pp. 15.440–27.866 (Sample 2)</biblScope>
                <biblScope>pp. 27.867–33.1080 (Sample 3)</biblScope>
              </monogr>
              <series>
                <title level="s">The Anglo-Saxon Poetic Records</title>
                <biblScope type="vol">III</biblScope>
              </series>
            </biblStruct>
          </listBibl>
        </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <profileDesc>
        <creation>
          <date type="original" from="0001" to="1050">–1050</date>
          <date type="manuscript" from="0001" to="1050">950–1050</date>
        </creation>
        <langUsage>
          <language ident="ang-x-wsfx">West Saxon dialect of Old English with unknown features</language>
        </langUsage>
        <textClass xml:id="chri_classification" default="true">
          <catRef n="O" scheme="#periods" target="#OX"/>
          <catRef n="M" scheme="#periods" target="#O3"/>
          <catRef n="K" scheme="#contemporaneity" target="#non-contemporary"/>
          <catRef n="D" scheme="#dialect" target="#WS-X"/>
          <catRef n="V" scheme="#form" target="#verse"/>
          <catRef n="T" scheme="#texttype" target="#x"/>
          <catRef n="G" scheme="#foreign_orig" target="#x.orig"/>
          <catRef n="F" scheme="#foreign_lang" target="#NA"/>
          <catRef n="W" scheme="#spoken" target="#x.spoken"/>
          <catRef n="X" scheme="#author_sex" target="#unknown_sex"/>
          <catRef n="Y" scheme="#author_age" target="#age_X"/>
          <catRef n="H" scheme="#social_rank" target="#rank_x"/>
          <catRef n="U" scheme="#audience" target="#aud_x"/>
          <catRef n="E" scheme="#part_rel" target="#x.x"/>
          <catRef n="J" scheme="#interaction" target="#non-interactive"/>
          <catRef n="I" scheme="#setting" target="#x.setting"/>
          <catRef n="Z" scheme="#proto" target="#x.proto"/>
        </textClass>
        <textClass xml:id="chri_classification_1" default="false">
          <catRef n="O" scheme="#periods" target="#OX"/>
          <catRef n="M" scheme="#periods" target="#O3"/>
          <catRef n="K" scheme="#contemporaneity" target="#non-contemporary"/>
          <catRef n="D" scheme="#dialect" target="#WS-X"/>
          <catRef n="V" scheme="#form" target="#verse"/>
          <catRef n="T" scheme="#texttype" target="#x"/>
          <catRef n="G" scheme="#foreign_orig" target="#x.orig"/>
          <catRef n="F" scheme="#foreign_lang" target="#NA"/>
          <catRef n="W" scheme="#spoken" target="#x.spoken"/>
          <catRef n="X" scheme="#author_sex" target="#unknown_sex"/>
          <catRef n="Y" scheme="#author_age" target="#age_X"/>
          <catRef n="H" scheme="#social_rank" target="#rank_x"/>
          <catRef n="U" scheme="#audience" target="#aud_x"/>
          <catRef n="E" scheme="#part_rel" target="#x.x"/>
          <catRef n="J" scheme="#interaction" target="#non-interactive"/>
          <catRef n="I" scheme="#setting" target="#x.setting"/>
          <catRef n="Z" scheme="#proto" target="#x.proto"/>
        </textClass>
        <textClass xml:id="chri_classification_2" default="false">
          <catRef n="O" scheme="#periods" target="#OX"/>
          <catRef n="M" scheme="#periods" target="#O3"/>
          <catRef n="K" scheme="#contemporaneity" target="#non-contemporary"/>
          <catRef n="D" scheme="#dialect" target="#WS-X"/>
          <catRef n="V" scheme="#form" target="#verse"/>
          <catRef n="T" scheme="#texttype" target="#x"/>
          <catRef n="G" scheme="#foreign_orig" target="#x.orig"/>
          <catRef n="F" scheme="#foreign_lang" target="#NA"/>
          <catRef n="W" scheme="#spoken" target="#x.spoken"/>
          <catRef n="X" scheme="#author_sex" target="#unknown_sex"/>
          <catRef n="Y" scheme="#author_age" target="#age_X"/>
          <catRef n="H" scheme="#social_rank" target="#rank_x"/>
          <catRef n="U" scheme="#audience" target="#aud_x"/>
          <catRef n="E" scheme="#part_rel" target="#x.x"/>
          <catRef n="J" scheme="#interaction" target="#non-interactive"/>
          <catRef n="I" scheme="#setting" target="#x.setting"/>
          <catRef n="Z" scheme="#proto" target="#x.proto"/>
        </textClass>
      </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
      <body>
        <div type="sample" n="sample1">
          <lb/><note resp="#HC_OE_compilers">A3.1</note>
          <pb n="3"/>
          <lb/><head><note resp="#xpath1(ancestor::TEI//sourceDesc//biblStruct[1]/monogr/editor)">CHRIST</note></head>
          <lb/><head><note resp="#xpath1(ancestor::TEI//sourceDesc//biblStruct[1]/monogr/editor)">I</note></head>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="1"/>
            <lb/>cyninge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2"/>
            <lb/>ðu eart se weallstan þe ða wyrhtan iu wiðwurpon to weorce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3"/>
            <lb/>Wel þe geriseð þæt þu <supplied resp="#TorontoCorpus">heafod</supplied> sie healle mærre, ond
            <lb/>gesomnige side weallas fæste gefoge, flint unbræcne, 
            <lb/>þæt geond <supplied resp="#TorontoCorpus">eorðbg</supplied> eall eagna gesihþe wundrien to
            <lb/>worlde wuldres ealdor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9"/>
            <lb/>Gesweotula nu þurh searocræft þin sylfes weorc, soðfæst,
            <lb/>sigorbeorht, ond sona <supplied resp="#TorontoCorpus">forlæt</supplied> weall wið wealle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="11"/>
            <lb/>Nu is þam weorce þearf þæt se <supplied resp="#TorontoCorpus">cræftga</supplied> cume ond se
            <lb/>cyning sylfa, ond þonne gebete, nu gebrosnad is,
            <lb/>hus under hrofe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14"/>
            <lb/>He þæt hra gescop, leomo læmena; nu sceal liffrea þone
            <lb/>wergan heap wraþum ahreddan, earme from egsan, 
            <lb/>swa he oft dyde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="18"/>
            <lb/>Eala <supplied resp="#TorontoCorpus">þu</supplied> reccend ond þu riht cyning, se þe locan
            <lb/>healdeð, lif ontyneð, <supplied resp="#TorontoCorpus">eadga</supplied> upwegas, oþrum forwyrneð
            <lb/>wlitigan wilsiþes, gif his weorc ne deag.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22"/>
            <lb/>Huru we for þearfe þas word sprecað, ond <supplied resp="#TorontoCorpus">myndgiað</supplied> þone
            <lb/>þe mon gescop þæt he ne <supplied resp="#TorontoCorpus">ete</supplied> ceose weorðan cearfulra 
            <lb/>þing, þe we in carcerne sittað sorgende, sunnan
            <lb/>wenað, hwonne us liffrea leoht ontyne, 
            <pb n="4"/>
            <lb/>weorðe 
            <lb/>ussum mode to mundboran, ond þæt tydre gewitt tire
            <lb/>bewinde, gedo usic þæs wyrðe, þe he to wuldre 
            <lb/>forlet, þa <supplied resp="#TorontoCorpus">we</supplied> heanlice hweorfan sceoldan to þis enge
            <lb/>lond, eðle bescyrede.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="33"/>
            <lb/>Forþon secgan mæg, se ðe soð spriceð, þæt he ahredde,
            <lb/>þa forhwyrfed wæs, frumcyn fira.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="35"/>
            <lb/>Wæs seo fæmne geong, mægð manes leas, þe he him to meder
            <lb/>geceas; þæt wæs geworden butan weres frigum, 
            <lb/>þæt þurh bearnes gebyrd bryd eacen wearð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="39"/>
            <lb/>Nænig efenlic þam, ær ne siþþan, in worlde gewearð wifes
            <lb/>gearnung; þæt degol wæs, dryhtnes geryne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="42"/>
            <lb/>Eal giofu gæstlic grundsceat geondspreot; þær wisna fela
            <lb/>wearð inlihted lare longsume þurh lifes fruman 
            <lb/>þe ær under hoðman biholen lægon, witgena woðsong,
            <lb/>þa se waldend cwom, se þe reorda gehwæs ryne 
            <lb/>gemiclað ðara þe geneahhe noman scyppendes þurh
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">horscne</supplied> had hergan willað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="50"/>
            <lb/>Eala sibbe gesihð, sancta Hierusalem, cynestola cyst, Cristes
            <lb/>burglond, engla eþelstol, ond þa ane 
            <lb/>in þe saule soðfæstra simle gerestað, wuldrum hremge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="54"/>
            <lb/>Næfre wommes tacn in þam eardgearde eawed weorþeð, ac þe
            <lb/>firina gehwylc feor abugeð, wærgðo ond gewinnes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="57"/>
            <lb/>Bist to wuldre full halgan hyhtes, swa þu gehaten eart.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="59"/>
            <lb/>Sioh nu sylfa þe geond þas sidan gesceaft, swylce rodores
            <lb/>hrof rume geondwlitan ymb healfa gehwone,
            <lb/>hu þec heofones cyning siðe geseceð, ond sylf cymeð,
            <lb/>nimeð eard in þe, swa hit ær gefyrn witgan wisfæste 
            <lb/>wordum sægdon, 
            <pb n="5"/>
            <lb/>cyðdon Cristes gebyrd, cwædon þe to
            <lb/>frofre, burga betlicast.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="66"/>
            <lb/>Nu is þæt bearn cymen, awæcned to wyrpe weorcum Ebrea,
            <lb/>bringeð blisse þe, benda onlyseð niþum <supplied resp="#TorontoCorpus">genedde</supplied> .
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="69"/>
            <lb/>Nearoþearfe conn, hu se earma sceal are gebidan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="71"/>
            <lb/>Eala wifa wynn geond wuldres þrym, fæmne freolicast ofer
            <lb/>ealne foldan sceat þæs þe æfre sundbuend secgan 
            <lb/>hyrdon, arece us þæt geryne þæt þe of roderum cwom,
            <lb/>hu þu eacnunge æfre onfenge bearnes þurh 
            <lb/>gebyrde, ond þone gebedscipe æfter monwisan mod ne cuðes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="78"/>
            <lb/>Ne we soðlice swylc ne gefrugnan in ærdagum æfre gelimpan,
            <lb/>þæt ðu in sundurgiefe swylce befenge, ne
            <lb/>we þære wyrde wenan þurfon toweard in tide.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="82"/>
            <lb/>Huru treow in þe weorðlicu wunade, nu þu wuldres þrym
            <lb/>bosme gebære, ond no gebrosnad wearð mægðhad se micla.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="85"/>
            <lb/>Swa eal manna bearn sorgum sawað, swa eft ripað, cennað to
            <lb/>cwealme.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="87"/>
            <lb/>Cwæð sio eadge mæg symle sigores full, sancta Maria: Hwæt
            <lb/>is þeos wundrung þe ge wafiað, ond geomrende 
            <lb/>gehþum mænað, sunu <supplied resp="#TorontoCorpus">Solimæ</supplied> somod his dohtor?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="92"/>
            <lb/>Fricgað þurh fyrwet hu ic fæmnan had, mund minne geheold,
            <lb/>ond eac modor gewearð mære meotudes suna.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="94"/>
            <lb/>Forþan þæt monnum nis cuð geryne, ac Crist onwrah in
            <lb/>Dauides dyrre mægan þæt is Euan scyld eal forpynded, 
            <lb/>wærgða aworpen, ond gewuldrad is se heanra had.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="99"/>
            <lb/>Hyht is onfangen þæt nu bletsung mot bæm gemæne, 
            <pb n="6"/>
            <lb/>werum ond
            <lb/>wifum, a to worulde forð in þam uplican 
            <lb/>engla dreame mid soðfæder symle wunian.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="104"/>
            <lb/>Eala earendel, engla beorhtast, ofer middangeard monnum
            <lb/>sended, ond soðfæsta sunnan leoma, torht ofer 
            <lb/>tunglas, þu tida gehwane of sylfum þe symle inlihtes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="109"/>
            <lb/>Swa þu, god of gode gearo acenned, sunu soþan fæder,
            <lb/>swegles in wuldre butan anginne æfre wære, swa
            <lb/>þec nu for þearfum þin agen geweorc bideð þurh byldo,
            <lb/>þæt þu þa beorhtan us sunnan onsende, ond þe
            <lb/>sylf cyme þæt ðu inleohte þa þe longe ær, þrosme
            <lb/>beþeahte ond in þeostrum her, sæton sinneahtes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="117"/>
            <lb/>synnum bifealdne deorc deaþes sceadu dreogan sceoldan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="119"/>
            <lb/>Nu we hyhtfulle hælo gelyfað þurh þæt word godes weorodum
            <lb/>brungen, þe on frymðe wæs fæder ælmihtigum 
            <lb/>efenece mid god, ond nu eft gewearð flæsc firena leas,
            <lb/>þæt seo fæmne gebær geomrum to geoce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="124"/>
            <lb/>God wæs mid us gesewen butan synnum; somod eardedon mihtig
            <lb/>meotudes bearn ond se monnes sunu geþwære 
            <lb/>on þeode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="127"/>
            <lb/>We þæs þonc magon secgan sigedryhtne symle bi gewyrhtum,
            <lb/>þæs þe he hine sylfne us sendan wolde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="130"/>
            <lb/>Eala gæsta god, hu þu gleawlice mid noman ryhte nemned
            <lb/>wære Emmanuhel, swa hit engel gecwæð ærest on Ebresc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="133"/>
            <lb/>þæt is <supplied resp="#TorontoCorpus">eft</supplied> gereht, rume bi gerynum: Nu is rodera weard,
            <lb/>god sylfa mid us.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="135"/>
            <lb/>Swa þæt gomele gefyrn ealra cyninga cyning ond þone clænan
            <lb/>eac 
            <pb n="7"/>
            <lb/>sacerd soðlice sægdon toweard, swa se 
            <lb/>mæra iu, Melchisedech, gleaw in gæste godþrym onwrah eces
            <lb/>alwaldan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="140"/>
            <lb/>Se wæs æ bringend, lara lædend, þam longe his hyhtan
            <lb/>hidercyme, swa him gehaten wæs, þætte sunu meotudes 
            <lb/>sylfa wolde gefælsian foldan mægðe, swylce grundas
            <lb/>eac gæstes mægne siþe gesecan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="146"/>
            <lb/>Nu hie softe þæs bidon in bendum hwonne bearn godes cwome to
            <lb/>cearigum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="148"/>
            <lb/>Forþon cwædon swa, suslum geslæhte: Nu þu sylfa cum,
            <lb/>heofones heahcyning.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="150"/>
            <lb/>Bring us hælolif, werigum witeþeowum, wope forcymenum,
            <lb/>bitrum brynetearum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="152"/>
            <lb/>Is seo bot gelong eal æt þe anum oferþearfum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="154"/>
            <lb/>Hæftas hygegeomre hider <supplied resp="#TorontoCorpus">es</supplied> : ne læt þe behindan, þonne
            <lb/>þu heonan cyrre, mænigo þus micle, ac þu miltse 
            <lb/>on us gecyð cynelice, Crist nergende, wuldres æþeling,
            <lb/>ne læt awyrgde ofer us onwald agan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="159"/>
            <lb/>Læf us ecne gefean wuldres þines, þæt þec weorðien,
            <lb/>weoroda wuldorcyning, þa þu geworhtes ær hondum
            <lb/>þinum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="162"/>
            <lb/>þu in heannissum wunast wideferh mid waldend fæder.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="164"/>
            <lb/>Eala Ioseph min, Iacobes bearn, mæg Dauides, mæran cyninges,
            <lb/>nu þu freode scealt fæste gedælan, alætan 
            <lb/>lufan mine.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="167"/>
            <lb/>Ic lungre eam deope gedrefed, dome bereafod, forðon ic worn
            <lb/>for þe worde hæbbe sidra sorga ond sarcwida, 
            <lb/>hearmes gehyred, ond me hosp sprecað, tornworda fela.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="172"/>
            <lb/>Ic tearas sceal 
            <pb n="8"/>
            <lb/>geotan geomormod.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="173"/>
            <lb/>God eaþe mæg gehælan hygesorge heortan minre, afrefran
            <lb/>feasceaftne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="175"/>
            <lb/>Eala fæmne geong, mægð Maria.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="176"/>
            <lb/>Hwæt bemurnest ðu, cleopast cearigende?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="177"/>
            <lb/>Ne ic culpan in þe, incan ænigne, æfre onfunde, womma
            <lb/>geworhtra, ond þu þa word spricest swa þu sylfa 
            <lb/>sie synna gehwylcre firena gefylled.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="181"/>
            <lb/>Ic to fela hæbbe þæs byrdscypes bealwa onfongen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="183"/>
            <lb/>Hu mæg ic ladigan laþan spræce, oþþe ondsware ænige
            <lb/>findan wraþum towiþere?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="185"/>
            <lb/>Is þæt wide cuð þæt ic of þam torhtan temple dryhtnes
            <lb/>onfeng freolice fæmnan clæne, womma lease, ond 
            <lb/>nu gehwyrfed is þurh nathwylces.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="189"/>
            <lb/>Me nawþer deag, secge ne swige.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="190"/>
            <lb/>Gif ic soð sprece, þonne sceal Dauides dohtor sweltan,
            <lb/>stanum astyrfed.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="192"/>
            <lb/>Gen strengre is þæt ic morþor hele; scyle manswara, laþ
            <lb/>leoda gehwam lifgan siþþan, fracoð in folcum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="195"/>
            <lb/>þa seo fæmne onwrah ryhtgeryno, ond þus reordade: Soð ic
            <lb/>secge þurh sunu meotudes, gæsta geocend, þæt 
            <lb/>ic gen ne conn þurh gemæcscipe monnes ower, ænges on
            <lb/>eorðan, ac me eaden wearð, geongre in geardum, 
            <lb/>þæt me Gabrihel, heofones heagengel, hælo gebodade.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="203"/>
            <lb/>Sægde soðlice þæt me swegles gæst leoman onlyhte, sceolde
            <lb/>ic lifes þrym geberan, beorhtne sunu, bearn 
            <lb/>eacen godes, torhtes <supplied resp="#TorontoCorpus">tirfruman</supplied> .
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="206"/>
            <lb/>Nu ic his tempel eam gefremed butan facne, in me frofre gæst
            <lb/>geeardode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="208"/>
            <lb/>Nu þu ealle forlæt sare sorgceare.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="209"/>
            <lb/>Saga ecne þonc 
            <pb n="9"/>
            <lb/>mærum meotodes sunu þæt ic his modor
            <lb/>gewearð, fæmne forð seþeah, ond þu fæder cweden
            <lb/>woruldcund bi wene; sceolde witedom in him sylfum beon soðe
            <lb/>gefylled.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="214"/>
            <lb/>Eala þu soða ond þu sibsuma ealra cyninga cyning, Crist
            <lb/>ælmihtig, hu þu ær wære eallum geworden worulde 
            <lb/>þrymmum mid þinne wuldorfæder cild acenned þurh his
            <lb/>cræft ond meaht.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="219"/>
            <lb/>Nis ænig nu eorl under lyfte, secg searoþoncol, to þæs
            <lb/>swiðe gleaw þe þæt asecgan mæge sundbuendum,
            <lb/>areccan mid ryhte, hu þe rodera weard æt frymðe genom him
            <lb/>to freobearne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="224"/>
            <lb/>þæt wæs þara þinga þe her þeoda cynn <supplied resp="#TorontoCorpus">gefrugnen</supplied> mid
            <lb/>folcum æt fruman ærest geworden under wolcnum, 
            <lb/>þæt witig god, lifes ordfruma, leoht ond þystro gedælde
            <lb/>dryhtlice, ond him wæs domes geweald, ond þa 
            <lb/>wisan abead weoroda ealdor: Nu sie geworden forþ a to widan
            <lb/>feore leoht, lixende gefea, lifgendra
            <lb/>gehwam þe in cneorissum cende weorðen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="233"/>
            <lb/>Ond þa sona gelomp, þa hit swa sceolde, leoma leohtade leoda
            <lb/>mægþum, torht mid tunglum, æfter þon tida 
            <lb/>bigong.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="236"/>
            <lb/>Sylfa sette þæt þu sunu wære efeneardigende mid þinne
            <lb/>engan frean ærþon oht þisses æfre gewurde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="239"/>
            <lb/>þu eart seo snyttro þe þas sidan gesceaft mid þi waldende
            <lb/>worhtes ealle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="241"/>
            <lb/>Forþon nis ænig þæs horsc, ne þæs hygecræftig, þe þin
            <lb/>fromcyn mæge fira bearnum sweotule geseþan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="243"/>
            <lb/>Cum, nu, sigores weard, meotod moncynnes, ond þine <supplied resp="#TorontoCorpus">miltse</supplied>
            <lb/>her arfæst ywe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="245"/>
            <lb/>Us is eallum neod þæt we þin medrencynn motan cunnan,
            <pb n="10"/>
            <lb/>ryhtgeryno, nu we areccan ne mægon þæt fædrencynn 
            <lb/>fier owihte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="249"/>
            <lb/>þu þisne middangeard milde geblissa þurh ðinne hercyme,
            <lb/>hælende Crist, ond þa gyldnan geatu, þe in 
            <lb/>geardagum ful longe ær bilocen stodan, heofona heahfrea, hat
            <lb/>ontynan, ond usic þonne gesece þurh þin 
            <lb/>sylfes gong eaðmod to eorþan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="255"/>
            <lb/>Us is þinra arna þearf.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="256"/>
            <lb/>Hafað se awyrgda wulf tostenced, deor dædscua, dryhten, þin
            <lb/>eowde, wide towrecene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="258"/>
            <lb/>þæt ðu, waldend, ær blode gebohtes, þæt se bealofulla
            <lb/>hyneð heardlice, ond him on hæft nimeð ofer usse 
            <lb/>nioda lust.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="261"/>
            <lb/>Forþon we, nergend, þe biddað geornlice breostgehygdum
            <lb/>þæt þu hrædlice helpe gefremme wergum wreccan, 
            <lb/>þæt se wites bona in helle grund hean gedreose, ond þin
            <lb/>hondgeweorc, hæleþa scyppend, mote arisan 
            <lb/>ond on ryht cuman to þam upcundan æþelan rice, þonan us
            <lb/>ær þurh synlust se swearta gæst forteah ond 
            <lb/>fortylde, þæt we, tires wone, a butan ende sculon ermþu
            <lb/>dreogan, butan þu usic þon ofostlicor, ece 
            <lb/>dryhten, æt þam leodsceaþan, lifgende god, helm alwihta,
            <lb/>hreddan wille.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="275"/>
            <lb/>Eala þu mæra middangeardes seo clæneste cwen ofer eorþan
            <lb/>þara þe gewurde to widan feore, hu þec mid
            <lb/>ryhte ealle reordberend hatað ond secgað, hæleð geond
            <lb/>foldan, bliþe mode, þæt þu bryd sie þæs selestan 
            <lb/>swegles bryttan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="281"/>
            <lb/>Swylce þa hyhstan on heofonum eac, 
            <pb n="11"/>
            <lb/>Cristes þegnas, cweþað
            <lb/>ond singað þæt þu sie hlæfdige halgum meahtum 
            <lb/>wuldorweorudes, ond <supplied resp="#TorontoCorpus">worldcundra</supplied> hada under heofonum,
            <lb/>ond helwara.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="287"/>
            <lb/>Forþon þu þæt ana ealra monna geþohtest þrymlice,
            <lb/>þristhycgende, þæt þu þinne mægðhad meotude brohtes, 
            <lb/>sealdes butan synnum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="290"/>
            <lb/>Nan swylc ne cwom ænig oþer ofer ealle men, bryd beaga
            <lb/>hroden, þe þa beorhtan lac to heofonhame hlutre 
            <lb/>mode siþþan sende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="294"/>
            <lb/>Forðon heht sigores fruma his heahbodan hider gefleogan of
            <lb/>his mægenþrymme ond þe meahta sped snude
            <lb/>cyðan, þæt þu sunu dryhtnes þurh clæne gebyrd cennan
            <lb/>sceolde monnum to miltse, ond þe, Maria, forð
            <lb/>efne unwemme a <supplied resp="#TorontoCorpus">gehealdan</supplied> .
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="300"/>
            <lb/>Eac we þæt gefrugnon, þæt gefyrn bi þe soðfæst sægde
            <lb/>sum woðbora in ealddagum, Esaias, þæt he wære 
            <lb/>gelæded þæt he lifes gesteald in þam ecan ham eal
            <lb/>sceawode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="306"/>
            <lb/>Wlat þa swa <supplied resp="#TorontoCorpus">wisfæst</supplied> witga geond þeodland oþþæt he
            <lb/>gestarode þær gestaþelad wæs æþelic ingong.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="308"/>
            <lb/>Eal wæs gebunden deoran since duru ormæte, wundurclommum
            <lb/>bewriþen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="310"/>
            <lb/>Wende swiðe þæt ænig elda æfre <supplied resp="#TorontoCorpus">ne</supplied> meahte swa
            <lb/>fæstlice forescyttelsas on ecnesse o <supplied resp="#TorontoCorpus">inhebban</supplied> , oþþe 
            <lb/>ðæs ceasterhlides clustor onlucan, ær him godes engel þurh
            <lb/>glædne geþonc þa wisan onwrah ond þæt word 
            <lb/>acwæð: Ic þe mæg secgan þæt soð gewearð þæt ðas
            <lb/>gyldnan gatu giet sume siþe 
            <pb n="12"/>
            <lb/>god sylf wile gæstes
            <lb/>mægne gefælsian, fæder ælmihtig, ond þurh þa fæstan
            <lb/>locu foldan neosan, ond hio þonne æfter him ece 
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">stondað</supplied> simle singales swa beclysed þæt nænig oþer,
            <lb/>nymðe nergend god, hy æfre ma eft onluceð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="326"/>
            <lb/>Nu þæt is gefylled þæt se froda þa mid eagum þær on
            <lb/>wlatade.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="328"/>
            <lb/>þu eart þæt wealldor, þurh þe waldend frea æne on þas
            <lb/>eorðan ut siðade, ond efne swa þec gemette, meahtum 
            <lb/>gehrodene, clæne ond gecorene, Crist ælmihtig.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="332"/>
            <lb/>Swa ðe æfter him engla þeoden eft unmæle ælces þinges
            <lb/>lioþucægan bileac, lifes brytta.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="335"/>
            <lb/>Iowa us nu þa are þe se engel þe, godes spelboda, Gabriel
            <lb/>brohte
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="337"/>
            <lb/>Huru þæs biddað burgsittende þæt ðu þa frofre folcum
            <lb/>cyðe, þinre sylfre sunu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="339"/>
            <lb/>Siþþan we <supplied resp="#TorontoCorpus">motan</supplied> anmodlice ealle hyhtan, nu we on þæt
            <lb/>bearn foran breostum stariað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="342"/>
            <lb/>Geþinga us nu þristum wordum þæt he us ne læte leng
            <lb/>owihte in þisse deaðdene gedwolan hyran, ac þæt
            <lb/>he usic geferge in fæder rice, þær we sorglease siþþan
            <lb/>motan wunigan in wuldre mid weoroda god.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="348"/>
            <lb/>Eala þu halga heofona dryhten, þu mid fæder þinne gefyrn
            <lb/>wære efenwesende in þam æþelan ham.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="351"/>
            <lb/>Næs ænig þa giet engel geworden, ne þæs miclan
            <lb/>mægenþrymmes nan ðe in roderum up rice biwitigað, þeodnes 
            <lb/>þryðgesteald ond his þegnunga, 
            <pb n="13"/>
            <lb/>þa þu ærest wære
            <lb/>mid þone ecan frean sylf settende þas sidan gesceaft, 
            <lb/>brade brytengrundas.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="357"/>
            <lb/>Bæm inc is gemæne heahgæst hleofæst.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="358"/>
            <lb/>We þe, hælend Crist, þurh eaðmedu ealle biddað þæt þu
            <lb/>gehyre hæfta stefne, þinra <supplied resp="#TorontoCorpus">niedþiowa</supplied> , nergende 
            <lb/>god, hu we sind geswencte þurh ure sylfra gewill.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="363"/>
            <lb/>Habbað wræcmæcgas wergan gæstas, hetlen helsceaþa, hearde
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">genyrwad</supplied> , gebunden bealorapum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="365"/>
            <lb/>Is seo bot gelong eall æt þe anum, ece dryhten.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="367"/>
            <lb/>Hreowcearigum help, þæt þin hidercyme afrefre feasceafte,
            <lb/>þeah we fæhþo wið þec þurh firena lust gefremed 
            <lb/>hæbben.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="370"/>
            <lb/>Ara nu onbehtum ond usse yrmþa geþenc, hu <supplied resp="#TorontoCorpus">we</supplied>
            <lb/>tealtrigað tydran mode, hwearfiað heanlice.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="372"/>
            <lb/>Cym nu, hæleþa cyning, ne lata to lange.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="373"/>
            <lb/>Us is lissa þearf, þæt þu us ahredde ond us hælogiefe
            <lb/>soðfæst sylle, þæt we siþþan forð þa sellan þing 
            <lb/>symle moten geþeon on þeode, þinne willan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="378"/>
            <lb/>Eala seo wlitige, weorðmynda full, heah ond halig, heofoncund
            <lb/>þrynes, brade geblissad geond brytenwongas 
            <lb/>þa mid ryhte sculon reordberende, earme eorðware ealle
            <lb/>mægene hergan healice, nu us hælend god 
            <lb/>wærfæst onwrah þæt we hine witan moton.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="385"/>
            <lb/>Forþon hy, dædhwæte, dome geswiðde, þæt soðfæste
            <lb/>seraphinnes cynn, uppe mid englum a bremende, unaþreotendum 
            <lb/>þrymmum singað ful healice hludan stefne, fægre
            <lb/>feor ond neah.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="390"/>
            <lb/>Habbaþ folgoþa 
            <pb n="14"/>
            <lb/>cyst mid cyninge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="391"/>
            <lb/>Him þæt Crist forgeaf, þæt hy motan his ætwiste eagum
            <lb/>brucan simle singales, swegle gehyrste, weorðian 
            <lb/>waldend wide ond side, ond mid hyra fiþrum frean
            <lb/>ælmihtges onsyne <supplied resp="#TorontoCorpus">weardiað</supplied> , ecan dryhtnes, ond
            <lb/>ymb þeodenstol þringað georne hwylc hyra nehst mæge ussum
            <lb/>nergende flihte lacan friðgeardum in.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="400"/>
            <lb/>Lofiað leoflicne ond in leohte him þa word cweþað, ond
            <lb/>wuldriað æþelne ordfruman ealra gesceafta: Halig 
            <lb/>eart þu, halig, heahengla brego, soð sigores frea,
            <lb/>simle þu bist halig, dryhtna dryhten.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="405"/>
            <lb/>A þin dom wunað eorðlic mid ældum in ælce tid wide
            <lb/>geweorþad.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="407"/>
            <lb/>þu eart weoroda god, forþon þu gefyldest foldan ond
            <lb/>rodoras, wigendra hleo, wuldres þines, helm alwihta.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="410"/>
            <lb/>Sie þe in heannessum ece hælo, ond in eorþan lof, beorht
            <lb/>mid beornum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="412"/>
            <lb/>þu gebletsad leofa, þe in dryhtnes noman dugeþum cwome
            <lb/>heanum to hroþre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="414"/>
            <lb/>þe in heahþum sie a butan ende ece herenis.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="416"/>
            <lb/>Eala hwæt, þæt is wræclic wrixl in wera life, þætte
            <lb/>moncynnes milde scyppend onfeng æt fæmnan flæsc
            <lb/>unwemme, ond sio weres friga <supplied resp="#TorontoCorpus">wiht</supplied> ne cuþe, ne þurh sæd
            <lb/>ne cwom sigores agend monnes ofer moldan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="421"/>
            <lb/>ac þæt wæs ma cræft þonne hit eorðbuend ealle cuþan
            <lb/>þurh geryne, hu he, rodera þrim, heofona heahfrea, 
            <lb/>helpe gefremede monna cynne þurh his modor hrif.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="426"/>
            <lb/>Ond swa forðgongende folca nergend his forgifnesse gumum to
            <lb/>helpe 
            <pb n="15"/>
            <lb/>dæleð dogra gehwam, dryhten weoroda.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="429"/>
            <lb/>Forþon we hine domhwate dædum ond wordum hergen holdlice.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="430"/>
            <lb/>þæt is healic ræd monna gehwylcum þe gemynd hafað, þæt
            <lb/>he symle oftost ond inlocast ond geornlicost
            <lb/>god weorþige.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="434"/>
            <lb/>He him þære lisse lean forgildeð, se gehalgoda hælend
            <lb/>sylfa, efne in þam eðle þær he ær ne cwom, in
            <lb/>lifgendra londes wynne, þær he gesælig siþþan eardað,
            <lb/>ealne widan feorh wunað butan ende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="440"/>
            <lb/>Amen.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample2" decls="#chri_classification_1">
          <pb n="15"/>
          <lb/><head><note resp="#xpath1(ancestor::TEI//sourceDesc//biblStruct[1]/monogr/editor)">II</note></head>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="440"/>
            <lb/>Nu ðu geornlice gæstgerynum, mon se mæra, modcræfte sec
            <lb/>þurh sefan snyttro, þæt þu soð wite hu þæt
            <lb/>geeode, þa se ælmihtiga acenned wearð þurh clænne had,
            <lb/>siþþan he Marian, mægða weolman, mærre meowlan, 
            <lb/>mundheals geceas, þæt þær in hwitum hræglum gewerede
            <lb/>englas ne oðeowdun, þa se æþeling cwom, beorn 
            <lb/>in Betlem.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="449"/>
            <lb/>Bodan wæron gearwe þa þurh hleoþorcwide hyrdum cyðdon,
            <lb/>sægdon soðne gefean, þætte sunu wære in middangeard 
            <lb/>meotudes acenned, in Betleme.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="453"/>
            <lb/>Hwæþre in bocum ne cwið þæt hy in hwitum þær hræglum
            <lb/>oðywden in þa æþelan tid, swa hie eft dydon ða
            <lb/>se brega mæra to Bethania, þeoden þrymfæst, his þegna
            <lb/>gedryht gelaðade, leof weorud.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="458"/>
            <lb/>Hy þæs lareowes on þam wildæge word ne gehyrwdon, hyra
            <lb/>sincgiefan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="460"/>
            <lb/>Sona wæron gearwe, hæleð mid hlaford, to þære halgan
            <lb/>byrg, 
            <pb n="16"/>
            <lb/>þær him tacna fela tires brytta onwrah, 
            <lb/>wuldres helm, wordgerynum, ærþon up stige ancenned sunu,
            <lb/>efenece bearn, agnum fæder, þæs ymb feowertig 
            <lb/>þe he of foldan ær from deaðe aras, dagena rimes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="468"/>
            <lb/>Hæfde þa gefylled, swa ær biforan sungon, witgena word
            <lb/>geond woruld innan þurh his þrowinga.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="470"/>
            <lb/>þegnas heredon, lufedun leofwendum lifes agend, fæder
            <lb/>frumsceafta.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="472"/>
            <lb/>He him fægre þæs leofum gesiþum lean æfter geaf, ond
            <lb/>þæt word acwæð waldend engla, gefysed, frea mihtig, 
            <lb/>to fæder rice: Gefeoð ge on ferððe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="476"/>
            <lb/>Næfre ic from hweorfe, ac ic lufan symle læste wið eowic,
            <lb/>ond eow meaht giefe ond mid wunige, awo to 
            <lb/>ealdre, þæt eow æfre ne bið þurh gife mine godes
            <lb/>onsien.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="480"/>
            <lb/>Farað nu geond ealne yrmenne grund, geond widwegas, weoredum
            <lb/>cyðað, bodiað ond bremað beorhtne geleafan, 
            <lb/>ond fulwiað folc under roderum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="485"/>
            <lb/>Hweorfað to <supplied resp="#TorontoCorpus">hæþnum</supplied> , hergas breotaþ, fyllað ond
            <lb/>feogað, feondscype dwæscað, sibbe sawað on sefan manna 
            <lb/>þurh meahta sped.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="488"/>
            <lb/>Ic eow mid wunige, forð on frofre, ond eow friðe healde
            <lb/>strengðu staþolfæstre on stowa gehware.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="491"/>
            <lb/>ða wearð semninga sweg on <supplied resp="#TorontoCorpus">lyfte</supplied> hlud gehyred.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="492"/>
            <lb/>Heofonengla þreat, weorud wlitescyne, wuldres aras, cwomun on
            <lb/>corðre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="494"/>
            <lb/>Cyning ure gewat þurh þæs temples hrof þær hy to segun,
            <lb/>þa þe leofes þa gen last <supplied resp="#TorontoCorpus">weardedun</supplied> on þam 
            <lb/>þingstede, þegnas gecorene.
            <pb n="17"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="498"/>
            <lb/>Gesegon hi on heahþu hlaford stigan, godbearn of grundum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="499"/>
            <lb/>Him wæs geomor sefa hat æt heortan, hyge murnende, þæs þe
            <lb/>hi swa leofne leng ne mostun geseon under
            <lb/>swegle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="502"/>
            <lb/>Song ahofun aras ufancunde, æþeling <supplied resp="#TorontoCorpus">heredun</supplied> , lofedun
            <lb/>liffruman, leohte gefegun þe of þæs hælendes 
            <lb/>heafelan lixte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="506"/>
            <lb/>Gesegon hy ælbeorhte englas twegen fægre ymb þæt frumbearn
            <lb/>frætwum blican, cyninga wuldor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="508"/>
            <lb/>Cleopedon of heahþu wordum wrætlicum ofer wera mengu
            <lb/>beorhtan reorde: Hwæt bidað ge, Galilesce guman 
            <lb/>on hwearfte?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="512"/>
            <lb/>Nu ge sweotule geseoð soðne dryhten on swegl faran; sigores
            <lb/>agend wile up heonan eard gestigan, æþelinga 
            <lb/>ord, mid þas engla gedryht, ealra folca fruma, fæder
            <lb/>eþelstoll.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="517"/>
            <lb/>We mid þyslice þreate willað ofer heofona gehlidu hlaford
            <lb/>fergan to þære beorhtan byrg mid þas bliðan 
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">gedryht</supplied> , ealra sigebearna þæt seleste ond æþeleste,
            <lb/>þe ge her on stariað ond in frofre geseoð frætwum 
            <lb/>blican.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="523"/>
            <lb/>Wile eft swa þeah eorðan mægðe sylfa gesecan side herge,
            <lb/>ond þonne gedeman dæda gehwylce þara ðe gefremedon 
            <lb/>folc under roderum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="527"/>
            <lb/>ða wæs wuldres weard wolcnum <supplied resp="#TorontoCorpus">bifongen</supplied> , heahengla cyning,
            <lb/>ofer hrofas upp, haligra helm.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="529"/>
            <lb/>Hyht wæs geniwad, blis in burgum, þurh þæs beornes cyme.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="531"/>
            <lb/>Gesæt sigehremig on þa swiþran hand ece eadfruma agnum
            <lb/>fæder.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="533"/>
            <lb/>Gewitan him þa gongan to Hierusalem 
            <pb n="18"/>
            <lb/>hæleð hygerofe, in þa
            <lb/>halgan burg, geomormode, þonan hy god nyhst 
            <lb/>up stigende eagum segun, hyra wilgifan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="537"/>
            <lb/>þær wæs wopes hring, torne bitolden; wæs seo treowlufu hat
            <lb/>æt heortan, <supplied resp="#TorontoCorpus">hreðer</supplied> innan weoll, beorn breostsefa.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="540"/>
            <lb/>Bidon ealle þær þegnas þrymfulle þeodnes gehata in þære
            <lb/>torhtan byrig tyn niht þa gen, swa him sylf
            <lb/>bibead swegles agend, ærþon up stige ealles waldend on
            <lb/>heofona gehyld.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="545"/>
            <lb/>Hwite cwoman eorla eadgiefan englas togeanes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="547"/>
            <lb/>ðæt is wel cweden, swa gewritu secgað, þæt him albeorhte
            <lb/>englas togeanes in þa halgan tid heapum cwoman, 
            <lb/>sigan on swegle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="550"/>
            <lb/>þa wæs symbla mæst geworden in wuldre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="551"/>
            <lb/>Wel þæt gedafenað þæt to þære blisse, beorhte gewerede,
            <lb/>in þæs þeodnes burg þegnas cwoman, weorud wlitescyne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="554"/>
            <lb/>Gesegon wilcuman on heahsetle heofones waldend, folca
            <lb/>feorhgiefan, frætwum ealles waldend middangeardes 
            <lb/>ond mægenþrymmes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="558"/>
            <lb/>Hafað nu se halga helle bireafod ealles þæs gafoles þe hi
            <lb/>geardagum in þæt orlege unryhte swealg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="561"/>
            <lb/>Nu sind forcumene ond in cwicsusle gehynde ond gehæfte, in
            <lb/>helle grund duguþum bidæled, deofla cempan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="564"/>
            <lb/>Ne meahtan wiþerbrogan wige spowan, wæpna wyrpum, siþþan
            <lb/>wuldres cyning, heofonrices helm, hilde gefremede 
            <lb/>wiþ his ealdfeondum anes meahtum, þær he of hæfte
            <lb/>ahlod huþa mæste 
            <pb n="19"/>
            <lb/>of feonda byrig, folces 
            <lb/>unrim, þisne ilcan þreat þe ge her on stariað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="571"/>
            <lb/>Wile nu gesecan sawla nergend gæsta giefstol, godes agen
            <lb/>bearn, æfter guðplegan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="573"/>
            <lb/>Nu ge geare cunnon hwæt se hlaford is se þisne here lædeð,
            <lb/>nu ge fromlice freondum togeanes gongað glædmode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="576"/>
            <lb/>Geatu, ontynað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="577"/>
            <lb/>Wile in to eow ealles waldend, cyning on ceastre, corðre ne
            <lb/>lytle, fyrnweorca fruma, folc gelædan in 
            <lb/>dreama dream, ðe he on deoflum genom þurh his sylfes
            <lb/>sygor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="581"/>
            <lb/>Sib sceal gemæne englum ond ældum a forð heonan wesan
            <lb/>wideferh.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="582"/>
            <lb/>Wær is ætsomne godes ond monna, gæsthalig treow, lufu,
            <lb/>lifes hyht, ond ealles leohtes gefea.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="586"/>
            <lb/>Hwæt, we nu gehyrdan hu þæt hælubearn þurh his hydercyme
            <lb/>hals eft forgeaf, gefreode ond gefreoþade 
            <lb/>folc under wolcnum, mære meotudes sunu, þæt nu monna
            <lb/>gehwylc cwic þendan her <supplied resp="#TorontoCorpus">wunað</supplied> , geceosan mot swa 
            <lb/>helle hienþu swa heofones mærþu, swa þæt leohte leoht
            <lb/>swa ða laþan niht, swa þrymmes þræce swa þystra 
            <lb/>wræce, swa mid dryhten dream swa mid deoflum hream, swa
            <lb/>wite mid wraþum swa wuldor mid arum, 
            <lb/>swa lif swa deað, swa him leofre bið to gefremmanne, þenden
            <lb/>flæsc ond gæst wuniað in worulde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="598"/>
            <lb/>Wuldor þæs age þrynysse þrym, þonc butan ende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="600"/>
            <lb/>ðæt is þæs wyrðe þætte werþeode secgen dryhtne þonc
            <lb/>duguða gehwylcre þe us sið ond ær simle gefremede 
            <lb/>þurh monigfealdra mægna geryno.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="604"/>
            <lb/>He us æt giefeð ond æhta sped, welan ofer widlond, ond
            <lb/>weder liþe 
            <pb n="20"/>
            <lb/>under swegles hleo.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="606"/>
            <lb/>Sunne ond mona, æþelast tungla eallum scinað,
            <lb/>heofoncondelle, hæleþum on eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="609"/>
            <lb/>Dreoseð deaw ond ren, duguðe weccaþ to feorhnere fira
            <lb/>cynne, iecað eorðwelan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="611"/>
            <lb/>þæs we ealles sculon secgan þonc ond lof þeodne ussum, ond
            <lb/>huru þære hælo þe he us to hyhte forgeaf, 
            <lb/>ða he þa yrmpðu eft oncyrde æt <supplied resp="#TorontoCorpus">his</supplied> upstige þe we
            <lb/>ær drugon, ond geþingade þeodbuendum wið fæder 
            <lb/>swæsne fæhþa mæste, cyning anboren.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="618"/>
            <lb/>Cwide eft onhwearf saulum to sibbe, se þe ær sungen <supplied resp="#TorontoCorpus">wæs</supplied>
            <lb/>þurh yrne hyge ældum to sorge: Ic þec ofer
            <lb/>eorðan geworhte, on þære þu scealt yrmþum lifgan, wunian
            <lb/>in gewinne ond wræce dreogan, feondum to 
            <lb/>hroþor fusleoð galan, ond to þære ilcan scealt eft
            <lb/>geweorþan, wyrmum aweallen, þonan wites fyr of þære 
            <lb/>eorðan scealt eft gesecan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="627"/>
            <lb/>Hwæt, us þis se æþeling yðre gefremede þa he leomum
            <lb/>onfeng ond lichoman, monnes magutudre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="629"/>
            <lb/>Siþþan meotodes sunu engla eþel up gestigan wolde, weoroda
            <lb/>god, us se willa bicwom heanum to helpe 
            <lb/>on þa halgan tid.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="633"/>
            <lb/>Bi þon giedd awræc Iob, swa he cuðe, herede helm wera,
            <lb/>hælend lofede, ond mid siblufan sunu waldendes 
            <lb/>freonoman cende, ond hine fugel nemde, þone Iudeas
            <lb/>ongietan ne meahtan in ðære godcundan gæstes strengðu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="639"/>
            <lb/>Wæs þæs fugles flyht feondum on eorþan dyrne ond degol,
            <lb/>þam þe deorc gewit 
            <pb n="21"/>
            <lb/>hæfdon on hreþre, heortan stænne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="642"/>
            <lb/>Noldan hi þa torhtan tacen oncnawan þe him beforan fremede
            <lb/>freobearn godes, monig <supplied resp="#TorontoCorpus">mislicu</supplied> , geond middangeard.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="645"/>
            <lb/>Swa se fæla fugel flyges cunnode; hwilum engla eard up
            <lb/>gesohte, modig meahtum strang, þone maran ham, 
            <lb/>hwilum he to eorþan eft gestylde, þurh gæstes giefe
            <lb/>grundsceat sohte, wende to worulde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="650"/>
            <lb/>Bi þon se witga song: He wæs upp hafen engla fæðmum in his
            <lb/>þa miclan meahta spede, heah ond halig, 
            <lb/>ofer heofona þrym.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="654"/>
            <lb/>Ne meahtan þa þæs fugles flyht gecnawan þe þæs upstiges
            <lb/>ondsæc fremedon, ond þæt ne gelyfdon, þætte
            <lb/>liffruma in monnes hiw ofer mægna þrym, halig from hrusan,
            <lb/>ahafen wurde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="659"/>
            <lb/>ða us geweorðade se þas world gescop, godes gæstsunu, ond
            <lb/>us giefe sealde, uppe mid englum ece staþelas, 
            <lb/>ond eac monigfealde modes snyttru seow ond sette geond
            <lb/>sefan monna.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="664"/>
            <lb/>Sumum wordlaþe wise sendeð on his modes gemynd þurh his
            <lb/>muþes gæst, æðele ondgiet.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="666"/>
            <lb/>Se mæg eal fela singan ond secgan þam bið snyttru cræft
            <lb/>bifolen on ferðe
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="668"/>
            <lb/>Sum mæg fingrum wel hlude fore hæleþum hearpan stirgan,
            <lb/>gleobeam gretan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="670"/>
            <lb/>Sum mæg godcunde reccan ryhte æ.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="671"/>
            <lb/>Sum mæg ryne tungla secgan, side gesceaft.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="672"/>
            <lb/>Sum mæg searolice wordcwide writan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="673"/>
            <lb/>Sumum wiges sped giefeð æt guþe, þonne gargetrum ofer
            <lb/>scildhreadan sceotend sendað, flacor flangeweorc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="676"/>
            <lb/>Sum mæg fromlice 
            <pb n="22"/>
            <lb/>ofer sealtne sæ sundwudu drifan, hreran
            <lb/>holmþræce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="678"/>
            <lb/>Sum mæg heanne beam stælgne gestigan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="679"/>
            <lb/>Sum mæg styled sweord, wæpen gewyrcan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="680"/>
            <lb/>Sum con wonga bigong, wegas widgielle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="681"/>
            <lb/>Swa se waldend us, godbearn on grundum, his giefe bryttað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="683"/>
            <lb/>Nyle he ængum anum ealle gesyllan gæstes snyttru, þy læs
            <lb/>him gielp sceþþe þurh his anes cræft ofer oþre forð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="686"/>
            <lb/>ðus god meahtig geofum unhneawum, cyning alwihta, cræftum
            <lb/>weorðaþ eorþan tuddor; swylce eadgum blæd
            <lb/>seleð on swegle, sibbe ræreþ ece to ealdre engla ond
            <lb/>monna; swa he his weorc weorþað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="691"/>
            <lb/>Bi þon se witga cwæð þæt ahæfen wæren halge gimmas,
            <lb/>hædre heofontungol, healice upp, sunne ond mona.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="694"/>
            <lb/>Hwæt sindan þa gimmas swa scyne buton god sylfa?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="696"/>
            <lb/>He is se soðfæsta sunnan leoma, englum ond eorðwarum
            <lb/>æþele scima.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="698"/>
            <lb/>Ofer middangeard mona <supplied resp="#TorontoCorpus">lixeð</supplied> , gæstlic tungol, swa seo
            <lb/>godes circe þurh gesomninga soðes ond ryhtes beorhte bliceð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="701"/>
            <lb/>Swa hit on bocum cwiþ, siþþan of grundum godbearn astag,
            <lb/>cyning clænra gehwæs, þa seo circe her æfyllendra 
            <lb/>eahtnysse bad under hæþenra hyrda gewealdum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="706"/>
            <lb/>þær ða synsceaðan soþes ne giemdon, gæstes þearfe, ac
            <lb/>hi godes tempel bræcan ond bærndon, blodgyte 
            <lb/>worhtan, feodan ond fyldon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="709"/>
            <lb/>Hwæþre forð bicwom þurh gæstes giefe godes þegna
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">blæd</supplied> æfter upstige ecan dryhtnes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="712"/>
            <lb/>Bi þon Salomon song, sunu Dauiþes, 
            <pb n="23"/>
            <lb/>giedda gearosnottor
            <lb/>gæstgerynum, waldend werþeoda, ond þæt word 
            <lb/>acwæð: Cuð þæt geweorðeð, þætte cyning engla, meotud
            <lb/>meahtum swið, munt gestylleð, gehleapeð hea dune, 
            <lb/>hyllas ond cnollas bewrið mid his wuldre, woruld alyseð,
            <lb/>ealle eorðbuend, þurh þone æþelan styll.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="720"/>
            <lb/>Wæs se forma hlyp þa he on fæmnan astag, mægeð unmæle,
            <lb/>ond þær mennisc hiw onfeng butan firenum þæt
            <lb/>to frofre gewearð eallum eorðwarum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="722"/>
            <lb/>Wæs se oþer stiell bearnes gebyrda, þa he in binne wæs in
            <lb/>cildes hiw claþum bewunden, ealra þrymma þrym.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="726"/>
            <lb/>Wæs se þridda hlyp, rodorcyninges ræs, þa he on rode
            <lb/>astag, fæder, frofre gæst.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="728"/>
            <lb/>Wæs se feorða stiell in byrgenne, þa he þone beam ofgeaf,
            <lb/>foldærne fæst.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="730"/>
            <lb/>Wæs se fifta hlyp þa he <supplied resp="#TorontoCorpus">hellwarena</supplied> heap forbygde in
            <lb/>cwicsusle, cyning inne gebond, feonda foresprecan, 
            <lb/>fyrnum teagum, gromhydigne, þær he gen ligeð in
            <lb/>carcerne clommum gefæstnad, synnum gesæled.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="736"/>
            <lb/>Wæs se siexta hlyp, haliges hyhtplega, þa he to heofonum
            <lb/>astag on his ealdcyððe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="738"/>
            <lb/>þa wæs engla þreat on þa halgan tid hleahtre bliþe wynnum
            <lb/>geworden.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="740"/>
            <lb/>Gesawan wuldres þrym, æþelinga ord, eðles neosan, beorhtra
            <lb/>bolda.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="742"/>
            <lb/>þa wearð burgwarum eadgum ece gefea æþelinges plega.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="744"/>
            <lb/>þus her on grundum godes ece bearn ofer heahhleoþu hlypum
            <lb/>stylde, modig æfter muntum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="746"/>
            <lb/>Swa we men sculon heortan gehygdum hlypum styllan of mægne in
            <lb/>mægen, mærþum tilgan 
            <pb n="24"/>
            <lb/>þæt we to þam hyhstan 
            <lb/>hrofe gestigan halgum weorcum, þær is hyht ond blis,
            <lb/>geþungen þegnweorud.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="751"/>
            <lb/>Is us þearf micel þæt we mid heortan hælo secen, þær we
            <lb/>mid gæste georne gelyfað þæt þæt hælobearn 
            <lb/>heonan up stige mid usse lichoman, lifgende god.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="756"/>
            <lb/>Forþon we a sculon idle lustas, synwunde forseon, ond þæs
            <lb/>sellran gefeon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="758"/>
            <lb/>Habbað we us to frofre fæder on roderum ælmeahtigne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="759"/>
            <lb/>He his aras þonan, halig of heahðu, hider onsendeð, þa us
            <lb/>gescildaþ wið sceþþendra <supplied resp="#TorontoCorpus">eglum</supplied> earhfarum, 
            <lb/>þi læs unholdan wunde gewyrcen, þonne wrohtbora in folc
            <lb/>godes forð onsendeð of his brægdbogan biterne stræl.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="766"/>
            <lb/>Forþon we fæste sculon wið þam færscyte symle wærlice
            <lb/>wearde healdan, þy læs se attres ord in gebuge, 
            <lb/>biter bordgelac, under banlocan, feonda færsearo.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="770"/>
            <lb/>þæt bið frecne wund, blatast benna.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="771"/>
            <lb/>Utan us beorgan þa, þenden we on eorðan eard <supplied resp="#TorontoCorpus">weardien</supplied> ;
            <lb/>utan us to fæder freoþa wilnian, biddan bearn 
            <lb/>godes ond þone bliðan gæst þæt he us gescilde wið
            <lb/>sceaþan wæpnum, laþra lygesearwum, se us lif forgeaf, 
            <lb/>leomu, lic ond gæst.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="777"/>
            <lb/>Si him lof symle þurh woruld worulda, wuldor on heofnum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="779"/>
            <lb/>Ne þearf him ondrædan deofla strælas ænig on eorðan ælda
            <lb/>cynnes, gromra garfare, gif hine god scildeþ, 
            <lb/>duguða dryhten.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="782"/>
            <lb/>Is þam dome neah þæt we gelice sceolon leanum hleotan, 
            <pb n="25"/>
            <lb/>swa we widefeorh weorcum hlodun geond sidne grund.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="785"/>
            <lb/>Us secgað bec hu æt ærestan eadmod astag in middangeard
            <lb/>mægna goldhord, in fæmnan fæðm freobearn godes, 
            <lb/>halig of heahþu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="789"/>
            <lb/>Huru ic wene me ond eac ondræde dom <supplied resp="#TorontoCorpus">ðy reþran</supplied> ,
            <lb/>ðonne eft cymeð engla þeoden, þe ic ne heold teala
            <lb/>þæt me hælend min on bocum bibead.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="793"/>
            <lb/>Ic þæs brogan sceal geseon synwræce, þæt þe ic soð
            <lb/>talge, þær monig beoð on gemot <supplied resp="#TorontoCorpus">læded</supplied> fore onsyne 
            <lb/>eces deman.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="797"/>
            <lb/>þonne <hi rend="rune">C</hi> cwacað, gehyreð cyning mæðlan, rodera
            <lb/>ryhtend, sprecan reþe word þam þe him ær in worulde 
            <lb/>wace hyrdon, þendan <hi rend="rune">Y</hi> ond <hi rend="rune">N</hi> yþast meahtan frofre
            <lb/>findan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="801"/>
            <lb/>þær sceal forht monig on þam wongstede werig bidan hwæt
            <lb/>him æfter dædum deman wille wraþra wita.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="804"/>
            <lb/>Biþ se <hi rend="rune">W</hi> scæcen eorþan frætwa.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="805"/>
            <lb/><hi rend="rune">U</hi> wæs longe <hi rend="rune">L</hi> flodum bilocen, lifwynna dæl, <hi rend="rune">F</hi> on
            <lb/>foldan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="807"/>
            <lb/>þonne frætwe sculon byrnan on bæle; blac rasetteð recen
            <lb/>reada leg, reþe scriþeð geond woruld wide.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="810"/>
            <lb/>Wongas hreosað, burgstede berstað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="811"/>
            <lb/>Brond bið on tyhte, æleð ealdgestreon unmurnlice, gæsta
            <lb/>gifrast, þæt geo guman heoldan, þenden him 
            <lb/>on eorþan onmedla wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="815"/>
            <lb/>Forþon ic leofra gehwone læran wille þæt he ne agæle
            <lb/>gæstes þearfe, ne on gylp geote, þenden god wille 
            <lb/>þæt he her in worulde wunian mote, somed siþian sawel
            <lb/>in lice, in þam gæsthofe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="820"/>
            <lb/>Scyle gumena gehwylc 
            <pb n="26"/>
            <lb/>on his geardagum georne biþencan þæt
            <lb/>us milde bicwom meahta waldend æt ærestan
            <lb/>þurh þæs engles word.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="824"/>
            <lb/>Bið nu eorneste þonne eft cymeð, reðe ond ryhtwis.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="825"/>
            <lb/>Rodor bið onhrered, ond þas miclan gemetu middangeardes
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">beofiað</supplied> þonne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="827"/>
            <lb/>Beorht cyning leanað þæs þe hy on eorþan eargum dædum
            <lb/>lifdon leahtrum fa.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="829"/>
            <lb/>þæs hi longe sculon ferðwerige onfon in fyrbaðe, wælmum
            <lb/>biwrecene, wraþlic ondlean, þonne mægna cyning 
            <lb/>on gemot cymeð, þrymma mæste.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="833"/>
            <lb/>þeodegsa bið hlud gehyred bi heofonwoman, cwaniendra cirm,
            <lb/>cerge reotað fore onsyne eces deman, þa 
            <lb/>þe hyra weorcum wace truwiað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="838"/>
            <lb/>ðær biþ oðywed egsa mara þonne from frumgesceape
            <lb/>gefrægen wurde æfre on eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="840"/>
            <lb/>þær bið æghwylcum synwyrcendra on þa snudan tid leofra
            <lb/>micle þonne eall þeos læne gesceaft, þær he 
            <lb/>hine sylfne on þam sigeþreate behydan mæge, þonne herga
            <lb/>fruma, æþelinga ord, eallum demeð, leofum ge 
            <lb/>laðum, lean æfter ryhte, þeoda gehwylcre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="847"/>
            <lb/>Is us þearf micel þæt we gæstes wlite ær þam gryrebrogan
            <lb/>on þas gæsnan tid georne biþencen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="850"/>
            <lb/>Nu is þon gelicost swa we on laguflode ofer cald wæter
            <lb/>ceolum liðan geond sidne sæ, sundhengestum, 
            <lb/>flodwudu fergen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="853"/>
            <lb/>Is þæt frecne stream yða ofermæta þe we her on lacað
            <lb/>geond þas wacan woruld, windge holmas ofer deop gelad.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="856"/>
            <lb/>Wæs se drohtað strong 
            <pb n="27"/>
            <lb/>ærþon we to londe geliden hæfdon
            <lb/>ofer hreone hrycg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="858"/>
            <lb/>þa us help bicwom, þæt us to hælo hyþe gelædde, godes
            <lb/>gæstsunu, ond us giefe sealde þæt we oncnawan
            <lb/>magun ofer ceoles bord hwær we sælan sceolon sundhengestas,
            <lb/>ealde yðmearas, ancrum fæste.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="864"/>
            <lb/>Utan us to þære hyðe hyht staþelian, ða us gerymde rodera
            <lb/>waldend, halge on heahþu, þa he heofonum astag.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample3" decls="#chri_classification_2">
          <pb n="27"/>
          <lb/><head><note resp="#xpath1(ancestor::TEI//sourceDesc//biblStruct[1]/monogr/editor)">III</note></head>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="867"/>
            <lb/>ðonne mid fere foldbuende se micla dæg meahtan dryhtnes æt
            <lb/>midre niht mægne bihlæmeð, scire gesceafte, 
            <lb/>swa oft sceaða fæcne, þeof þristlice, þe on þystre
            <lb/>fareð, on sweartre niht, sorglease hæleð semninga 
            <lb/>forfehð slæpe gebundne, eorlas ungearwe yfles
            <lb/>genægeð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="875"/>
            <lb/>Swa on Syne beorg somod up cymeð mægenfolc micel, meotude
            <lb/>getrywe, beorht ond bliþe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="877"/>
            <lb/>Him weorþeð blæd gifen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="878"/>
            <lb/>þonne from feowerum foldan sceatum, þam ytemestum eorþan
            <lb/>rices, englas ælbeorhte on efen blawað byman on brehtme.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="881"/>
            <lb/>Beofað middangeard, hruse under hæleþum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="882"/>
            <lb/>Hlydað tosomne, trume ond torhte, wið tungla gong, singað
            <lb/>ond swinsiaþ suþan ond norþan, eastan ond
            <lb/>westan, ofer <supplied resp="#TorontoCorpus">ealle</supplied> gesceaft.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="886"/>
            <lb/>Weccað of deaðe dryhtgumena bearn, eall monna cynn, to
            <lb/>meotudsceafte egeslic of þære ealdan moldan,
            <lb/>hatað hy upp astandan sneome of slæpe þy fæstan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="889"/>
            <lb/>þær mon mæg sorgende folc gehyran hygegeomor, hearde
            <lb/>gefysed, cearum cwiþende cwicra gewyrhtu, 
            <pb n="28"/>
            <lb/>forhte afærde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="892"/>
            <lb/>þæt bið foretacna mæst þara þe ær oþþe sið æfre
            <lb/>gewurde monnum oþywed, þær gemengde beoð onhælo gelac 
            <lb/>engla ond deofla, beorhtra ond blacra.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="896"/>
            <lb/>Weorþeð bega cyme, hwitra ond sweartra, swa him is ham
            <lb/>sceapen ungelice, englum ond deoflum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="899"/>
            <lb/>þonne semninga on Syne beorg suþaneastan sunnan leoma cymeð
            <lb/>of scyppende scynan leohtor þonne hit men 
            <lb/>mægen modum ahycgan, beorhte blican, þonne bearn godes
            <lb/>þurh heofona gehleodu hider oðyweð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="905"/>
            <lb/>Cymeð wundorlic Cristes onsyn, æþelcyninges wlite, eastan
            <lb/>fram roderum, on sefan swete sinum folce,
            <lb/>biter bealofullum, gebleod wundrum, eadgum ond earmum
            <lb/>ungelice.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="910"/>
            <lb/>he bið þam godum glædmod on gesihþe, wlitig, wynsumlic,
            <lb/>weorude þam halgan, on gefean fæger, freond
            <lb/>ond leoftæl, lufsum ond liþe leofum monnum to sceawianne
            <lb/>þone scynan wlite, weðne mid willum, waldendes 
            <lb/>cyme, mægencyninges, þam þe him on mode ær wordum
            <lb/>ond weorcum wel gecwemdun.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="918"/>
            <lb/>He bið þam yflum egeslic ond grimlic to geseonne, synnegum
            <lb/>monnum, þam þær mid firenum cumað, forð forworhte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="921"/>
            <lb/>þæt mæg wites to wearninga þam þe hafað wisne geþoht,
            <lb/>þæt se him eallunga owiht ne ondrædeð, se for
            <lb/>ðære onsyne egsan ne weorþeð forht on ferðe, þonne he
            <lb/>frean gesihð ealra gesceafta ondweardne faran 
            <lb/>mid mægenwundrum mongum to þinge, ond him on healfa
            <lb/><supplied resp="#TorontoCorpus">gehwone</supplied> heofonengla þreat 
            <pb n="29"/>
            <lb/>ymbutan farað, ælbeorhtra 
            <lb/>scolu, hergas haligra, heapum geneahhe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="930"/>
            <lb/>Dyneð deop gesceaft, ond fore dryhtne færeð wælmfyra mæst
            <lb/>ofer widne grund.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="932"/>
            <lb/>Hlemmeð hata leg, heofonas berstað, trume ond torhte, tungol
            <lb/>ofhreosað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="934"/>
            <lb/>ðonne weorþeð sunne sweart gewended on blodes hiw, seo ðe
            <lb/>beorhte scan ofer ærworuld ælda bearnum; 
            <lb/>mona þæt sylfe, þe ær moncynne nihtes lyhte, niþer
            <lb/>gehreoseð ond steorran swa some stredað of heofone, 
            <lb/>þurh ða strongan lyft stormum abeatne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="941"/>
            <lb/>Wile ælmihtig mid his engla gedryht, mægencyninga meotod, on
            <lb/>gemot cuman, þrymfæst þeoden.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="943"/>
            <lb/>Bið þær his þegna eac hreþeadig heap.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="944"/>
            <lb/>Halge sawle mid hyra frean farað, þonne folca weard þurh
            <lb/>egsan þrea eorðan mægðe sylfa geseceð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="947"/>
            <lb/>Weorþeð geond sidne grund hlud gehyred heofonbyman stefn,
            <lb/>ond on seofon healfa swogað windas, blawað 
            <lb/>brecende bearhtma mæste, weccað ond woniað woruld mid
            <lb/>storme, fyllað mid <supplied resp="#TorontoCorpus">fere</supplied> foldan gesceafte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="953"/>
            <lb/>ðonne heard gebrec, hlud, unmæte, swar ond swiðlic,
            <lb/>swegdynna mæst, ældum egeslic, eawed weorþeð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="956"/>
            <lb/>þær mægen werge monna cynnes wornum hweorfað on widne leg,
            <lb/>þa þær cwice meteð cwelmende fyr, sume up, 
            <lb/>sume niþer, ældes fulle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="960"/>
            <lb/>þonne bið untweo þæt þær Adames cyn, cearena full,
            <lb/>cwiþeð <supplied resp="#TorontoCorpus">gesargad</supplied> , nales fore lytlum, leode geomre, 
            <lb/>ac fore þam mæstan mægenearfeþum, 
            <pb n="30"/>
            <lb/>ðonne eall þreo on
            <lb/>efen nimeð won fyres wælm wide tosomne, se
            <lb/>swearta lig, sæs mid hyra fiscum, eorþan mid hire beorgum,
            <lb/>ond upheofon torhtne mid his tunglum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="968"/>
            <lb/>Teonleg somod þryþum bærneð þreo eal on an grimme
            <lb/>togædre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="970"/>
            <lb/>Grornað gesargad eal middangeard on þa mæran tid.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="972"/>
            <lb/>Swa se gifra gæst grundas geondseceð; hiþende leg
            <lb/>heahgetimbro fylleð on foldwong fyres egsan, widmære 
            <lb/>blæst woruld mid ealle, hat, heorogifre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="976"/>
            <lb/>Hreosað geneahhe tobrocene burgweallas.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="977"/>
            <lb/>Beorgas gemeltað ond heahcleofu, <supplied resp="#TorontoCorpus">þa</supplied> wið holme ær
            <lb/>fæste wið flodum foldan <supplied resp="#TorontoCorpus">sceldun</supplied> , stið ond stæðfæst, 
            <lb/>staþelas wið wæge, wætre windendum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="981"/>
            <lb/>þonne wihta gehwylce, deora ond fugla, deaðleg nimeð,
            <lb/>færeð æfter foldan fyrswearta leg, weallende wiga.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="984"/>
            <lb/>Swa ær wæter fleowan, flodas afysde, þonne on fyrbaðe
            <lb/>swelað sæfiscas; sundes getwæfde wægdeora gehwylc 
            <lb/>werig swelteð, byrneþ wæter swa weax.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="988"/>
            <lb/>þær bið wundra ma þonne hit ænig on mode mæge aþencan,
            <lb/>hu þæt gestun ond se storm ond seo stronge lyft 
            <lb/>brecað brade gesceaft.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="991"/>
            <lb/>Beornas gretað, wepað wanende wergum stefnum, heane,
            <lb/>hygegeomre, hreowum gedreahte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="994"/>
            <lb/>Seoþeð swearta leg synne on fordonum, ond goldfrætwe gleda
            <lb/>forswelgað, eall ærgestreon eþelcyninga.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="997"/>
            <lb/>ðær bið cirm ond cearu, ond cwicra gewin, gehreow ond hlud
            <lb/>wop bi heofonwoman, earmlic ælda gedreag.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="999"/>
            <lb/>þonan ænig ne mæg, 
            <pb n="31"/>
            <lb/>firendædum fah, frið gewinnan,
            <lb/>legbryne losian londes ower, ac þæt fyr nimeð þurh 
            <lb/>foldan gehwæt, græfeð grimlice, georne aseceð innan ond
            <lb/>utan eorðan sceatas, oþþæt eall hafað ældes 
            <lb/>leoma woruldwidles wom wælme forbærned
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1007"/>
            <lb/>ðonne mihtig god on þone mæran beorg mid þy mæstan
            <lb/>mægenþrymme cymeð, heofonengla cyning, halig scineð, 
            <lb/>wuldorlic ofer weredum, waldende god, ond hine ymbutan
            <lb/>æþelduguð betast, halge herefeðan, hlutre 
            <lb/>blicað, eadig engla gedryht.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1013"/>
            <lb/>Ingeþoncum forhte beofiað fore fæder egsan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1015"/>
            <lb/>Forþon nis ænig wundor hu him woruldmonna seo unclæne
            <lb/>gecynd, cearum sorgende, hearde ondrede, ðonne 
            <lb/>sio halge gecynd, hwit ond heofonbeorht, heagengla mægen,
            <lb/>for ðære onsyne beoð egsan afyrhte, bidað 
            <lb/>beofiende beorhte gesceafte dryhtnes domes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1021"/>
            <lb/>Daga egeslicast weorþeð in worulde, þonne wuldorcyning
            <lb/>þurh þrym þreað þeoda gehwylce, hateð arisan
            <lb/>reordberende of foldgrafum, folc anra gehwylc, cuman to
            <lb/>gemote moncynnes gehwone.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1027"/>
            <lb/>þonne eall hraðe Adames cynn onfehð flæsce, weorþeð
            <lb/>foldræste eardes æt ende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1029"/>
            <lb/>Sceal þonne anra gehwylc fore Cristes cyme cwic arisan,
            <lb/>leoðum onfon ond lichoman, edgeong wesan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1032"/>
            <lb/>Hafað eall on him þæs þe he on foldan in fyrndagum, godes
            <lb/>oþþe gales, on his gæste gehlod, geara gongum, 
            <lb/>hafað ætgædre bu, lic ond sawle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1036"/>
            <lb/>Sceal on leoht cuman sinra weorca wlite ond worda gemynd 
            <pb n="32"/>
            <lb/>ond
            <lb/>heortan gehygd fore heofona cyning.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1039"/>
            <lb/>ðonne biþ geyced ond geedniwad moncyn þurh meotud.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1040"/>
            <lb/>Micel ariseð dryhtfolc to dome, siþþan deaþes bend
            <lb/>toleseð <supplied resp="#TorontoCorpus">liffruma</supplied> .
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1042"/>
            <lb/>Lyft bið onbærned, hreosað heofonsteorran, hyþað wide
            <lb/>gifre glede, gæstas hweorfað on ecne eard.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1045"/>
            <lb/>Opene weorþað ofer middangeard monna dæde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1047"/>
            <lb/>Ne magun hord <supplied resp="#TorontoCorpus">weras</supplied> , heortan geþohtas, fore waldende
            <lb/>wihte bemiþan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1049"/>
            <lb/>Ne sindon him dæda dyrne, ac þær bið dryhtne cuð on þam
            <lb/>miclan dæge, hu monna gehwylc ær earnode eces 
            <lb/>lifes, ond eall ondweard þæt hi ær oþþe sið worhtun
            <lb/>in worulde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1053"/>
            <lb/>Ne bið þær wiht forholen monna gehygda, ac se mæra dæg
            <lb/>hreþerlocena hord, heortan geþohtas, ealle ætyweð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1056"/>
            <lb/>ær sceal geþencan gæstes þearfe, se þe gode mynteð
            <lb/>bringan beorhtne wlite, þonne bryne costað, hat,
            <lb/>heorugifre, hu gehealdne sind sawle wið synnum fore
            <lb/>sigedeman.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1061"/>
            <lb/>ðonne sio byman stefen ond se beorhta segn, ond þæt hate
            <lb/>fyr ond seo hea duguð, ond se engla þrym ond 
            <lb/>se egsan þrea, ond se hearda dæg ond seo hea rod, ryht
            <lb/>aræred rices to beacne, folcdryht wera biforan 
            <lb/>bonnað, sawla gehwylce þara þe sið oþþe ær on
            <lb/>lichoman leoþum onfengen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1069"/>
            <lb/>ðonne weoroda mæst fore waldende, ece ond edgeong, ondweard
            <lb/>gæð neode ond nyde, bi noman gehatne, berað 
            <lb/>breosta hord fore bearn godes, feores frætwe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1073"/>
            <lb/>Wile fæder eahtan 
            <pb n="33"/>
            <lb/>hu gesunde suna sawle bringen of þam eðle
            <lb/>þe hi on lifdon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1076"/>
            <lb/>ðonne beoð bealde þa þe beorhtne wlite meotude bringað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1077"/>
            <lb/>Bið hyra meaht ond gefea swiðe gesæliglic sawlum to gielde, 
            <lb/>wuldorlean weorca. 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1079"/>
            <lb/>Wel is þam þe <supplied resp="#TorontoCorpus">motun</supplied> on þa grimman tid gode lician.</p>
        </div>
      </body>
    </text>
</TEI>