  <TEI n="O3" xml:id="aelfold">
    <teiHeader>
      <fileDesc>
        <titleStmt>
          <title key="O3 XX OLDT AELFOLD" ref="#aelfold.old_test_aelfric" n="OLD TEST AELFRIC">The Old Testament</title>
          <author key="AELFRIC" ref="#aelfric">Aelfric</author>
          <editor role="compiler" ref="#HC_OE_compilers"/>
        </titleStmt>
        <extent>
          <measure quantity="10253" unit="words"/>
          <idno type="file">COOTEST</idno>
        </extent>
        <publicationStmt>
          <p>Published as a part of the <title ref="#HC_XML">Helsinki Corpus TEI XML Edition</title>.</p>
        </publicationStmt>
        <sourceDesc>
          <listBibl>
            <bibl>Based on the <title ref="#TorontoCorpus">Toronto Corpus</title> (Release 1, <date>October 1982</date>), a machine-readable transcript of the source 
              prepared at the <publisher>University of Toronto</publisher> for the <title>Dictionary of Old English</title>.</bibl>
            <biblStruct>
              <monogr>
                <title level="m">The Old English Version of the Heptateuch. Aelfric's Treatise on the Old and New Testament and his Preface to Genesis</title>
                <editor>S. J. Crawford</editor>
                <imprint>
                  <pubPlace>London</pubPlace>
                  <date when="1969">1969</date> 
                  <date type="first" when="1922">1922</date>
                </imprint>
                <biblScope>Genesis I.1–III.24 (Sample 1)</biblScope>
                <biblScope>Genesis VI.1–IX.29 (Sample 2)</biblScope>
                <biblScope>Genesis XII.1–XIV.20 (Sample 3)</biblScope>
                <biblScope>Genesis XXII.1–XXII.19 (Sample 4)</biblScope>
                <biblScope>Numbers XIII.1–XIV.45 (Sample 5)</biblScope>
                <biblScope>Numbers XVI.1–XVII.11 (Sample 6)</biblScope>
                <biblScope>Numbers XVIII.1–XXXI.18 (Sample 7)</biblScope>
                <biblScope>Joshua II.1–VII.26 (Sample 8)</biblScope>
              </monogr>
              <series>
                <title level="s">Early English Text Society</title>
                <biblScope type="vol">160</biblScope>
              </series>
            </biblStruct>
          </listBibl>
        </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <profileDesc>
        <creation>
          <date type="original" from="0951" to="1050">950–1050</date>
          <date type="manuscript" from="0951" to="1050">950–1050</date>
        </creation>
        <langUsage>
          <language ident="ang-x-ws">West Saxon dialect of Old English</language>
        </langUsage>
        <textClass xml:id="aelfold_classification" default="true">
          <catRef n="O" scheme="#periods" target="#O3"/>
          <catRef n="M" scheme="#periods" target="#O3"/>
          <catRef n="K" scheme="#contemporaneity" target="#contemporary"/>
          <catRef n="D" scheme="#dialect" target="#WS"/>
          <catRef n="V" scheme="#form" target="#prose"/>
          <catRef n="T" scheme="#texttype" target="#bible"/>
          <catRef n="G" scheme="#foreign_orig" target="#transl"/>
          <catRef n="F" scheme="#foreign_lang" target="#Latin"/>
          <catRef n="W" scheme="#spoken" target="#x.spoken"/>
          <catRef n="X" scheme="#author_sex" target="#unknown_sex"/>
          <catRef n="Y" scheme="#author_age" target="#age_X"/>
          <catRef n="H" scheme="#social_rank" target="#rank_x"/>
          <catRef n="U" scheme="#audience" target="#aud_x"/>
          <catRef n="E" scheme="#part_rel" target="#x.x"/>
          <catRef n="J" scheme="#interaction" target="#non-interactive"/>
          <catRef n="I" scheme="#setting" target="#x.setting"/>
          <catRef n="Z" scheme="#proto" target="#x.proto"/>
        </textClass>
      </profileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
      <body>
        <div type="sample" n="sample1">
          <lb/><note resp="#HC_OE_compilers">B8.1.4.1</note>
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="I,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="1.1"/>
            <lb/>ON angynne gesceop God heofonan &amp; eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.2"/>
            <lb/>Se eorðe soðlice wæs idel &amp; æmti, &amp; þeostra wæron ofer
            <lb/>ðære nywelnysse bradnysse; &amp; Godes gast wæs 
            <lb/>geferod ofer wæteru.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.3"/>
            <lb/>God cwæð ða: Gewurðe leoht, &amp; leoht wæarð geworht.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.4"/>
            <lb/>God geseah ða ðæt hit god wæs, &amp; he todælde <supplied resp="#TorontoCorpus">þæt</supplied>
            <lb/>leoht fram ðam ðystrum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.5"/>
            <lb/>&amp; het ðæt leoht dæg &amp; þa ðystru niht: ða wæs geworden
            <lb/>æfen &amp; merigen an dæg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.6"/>
            <lb/>God cwæð ða eft: Gewurðe nu fæstnys tomiddes ðam
            <lb/>wæterum &amp; totwæme ða wæteru fram ðam wæterum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.7"/>
            <lb/>&amp; God geworhte ða fæstnysse, &amp; totwæmde ða wæteru, ða
            <lb/>wæron under ðære fæstnysse, fram ðam ðe wæron 
            <lb/>bufan ðære fæstnysse: hit wæs ða swa gedon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.8"/>
            <lb/>&amp; God het ða fæstnysse heofonan, &amp; wæs ða geworden æfen
            <lb/>&amp; mergen oðer dæg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.9"/>
            <lb/>God ða soðlice cwæð: Beon gegaderode ða wæteru ðe synd
            <lb/>under ðære heofonan &amp; æteowige drignys; Hit 
            <lb/>wæs ða swa gedon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.10"/>
            <lb/>&amp; God gecygde ða drignysse eorðan &amp; ðæra wætera
            <lb/>gegaderunga he het sæ. God geseah ða ðæt hit god 
            <lb/>wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.11"/>
            <lb/>&amp; he cwæð: Sprytte seo eorðe growende gærs &amp; sæd
            <lb/>wyrcende &amp; æppelbære treow wæstm wyrcende æfter
            <lb/>his cynne, ðæs sæd sy on him syluum ofer eorðan; Hit wæs
            <lb/>ða swa gedon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.12"/>
            <lb/>&amp; seo eorðe forðteah growende wyrta &amp; sæd berende be hyre
            <lb/>cynne &amp; treow wæstm wyrcende &amp; gehwilc
            <lb/>sæd hæbbende æfter his hiwe; God geseah ða ðæt hit god
            <lb/>wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.13"/>
            <lb/>&amp; wæs geworden æfen &amp; mergen se ðridda dæg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.14"/>
            <lb/>God cwæð ða soðlice: Beo nu leoht on ðære heofenan
            <lb/>fæstnysse, &amp; todælan dæg &amp; nihte, &amp; beon to tacnum 
            <lb/>&amp; to tidum &amp; to dagum &amp; to gearum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.15"/>
            <lb/>&amp; hi scinon on ðære heofenan fæstnysse &amp; alihton ða
            <lb/>eorðan; Hit wæs ða swa geworden.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.16"/>
            <lb/>&amp; God geworhte twa micele leoht, þæt mare leoht to ðæs
            <lb/>dæges lihtinge, &amp; ðæt læsse leoht to ðære
            <lb/>nihte lihtinge, &amp; steorran he geworhte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.17"/>
            <lb/>&amp; gesette hi on ðære heofenan, ðæt hi scinon ofer
            <lb/>eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.18"/>
            <lb/>&amp; gymdon ðæs dæges &amp; ðære nihte &amp; <choice><sic resp="#HC_OE_compilers">to dældon</sic><corr resp="#HC_XML_errata_corrections">todældon</corr></choice> leoht &amp;
            <lb/>ðystro; God geseah ða þæt hit god wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.19"/>
            <lb/>&amp; wæs geworden æfen &amp; mergen se feorða dæg.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="I,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.20"/>
            <lb/>God cwæð eac swylce: Teon nu ða wæteru forð swymmende
            <lb/>cynn cucu on life &amp; fleogende cynn ofer 
            <lb/>eorðan under þære heofonan fæstnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.21"/>
            <lb/>&amp; God gesceop ða ða miclan hwalas &amp; eal lybbende fisccyn &amp;
            <lb/>styrigendlice, ðe ða wæteru tugon forð
            <lb/>on heora hiwum, &amp; eall fleogende cyn æfter heora cynne; God
            <lb/>geseah ða ðæt hit god wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.22"/>
            <lb/>&amp; bletsode hi, ðus cweðende: Weaxað &amp; beoð gemænifylde,
            <lb/>&amp; gefyllað ðære sæ wæteru, &amp; ða fugelas 
            <lb/>beon gemænifylde ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.23"/>
            <lb/>&amp; ða wæs geworden æfen &amp; merigen se fifta dæg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.24"/>
            <lb/>God cwæð eac swilce: Læde seo eorðe forð cuce nytena on
            <lb/>heora cynne &amp; creopende cyn &amp; deor æfter
            <lb/>heora hiwum; Hit wæs ða swa gedon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.25"/>
            <lb/>&amp; God ða geworhte ðære eorðan deor æfter heora hiwum &amp;
            <lb/>ða nytenu &amp; eall creopende cynn on heora 
            <lb/>cynne; God geseah ða ðæt hit god wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.26"/>
            <lb/>&amp; cwæð: Vton wyrcan man to anlicnysse &amp; to ure gelicnysse,
            <lb/>&amp; he sy ofer ða fixas &amp; ofer ða 
            <lb/>fugelas &amp; ofer ða deor &amp; ofer ealle gesceafta &amp; ofer ealle
            <lb/>creopende, ðe styriað on eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.27"/>
            <lb/>God gesceop ða man to his anlicnysse, to Godes anlicnysse
            <lb/>he gesceop hine; werhades &amp; wifhades he
            <lb/>gesceop hi.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.28"/>
            <lb/>&amp; God hi bletsode, &amp; cwæð: Weaxað &amp; beoð gemenifylde &amp;
            <lb/>gefyllað ða eorðan &amp; gewyldað hi, &amp; habbað
            <lb/>on eowrum gewealde ðære sæ fixas &amp; ðære lyfte fugelas &amp;
            <lb/>ealle nytenu, ðe styriað ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.29"/>
            <lb/>God cwæð ða: Efne ic forgyfe eow eall gærs &amp; wyrta sæd
            <lb/>berende ofer eorðan &amp; ealle treowa, ða ðe
            <lb/>habbað sæd on him sylfum heora agenes cynnes, ðæt hi beon
            <lb/>eow to mete.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.30"/>
            <lb/>&amp; eallum nytenum &amp; eallum fugelcynne &amp; eallum ðam ðe
            <lb/>styriað on eorðan, on ðam ðe is libbende 
            <lb/>lif, ðæt hi habbon him to gereordigenne; Hit wæs ða swa
            <lb/>gedon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="1.31"/>
            <lb/>&amp; God geseah ealle ða ðingc ðe he geworhte &amp; hi wæron
            <lb/>swyðe gode; Wæs ða geworden æfen &amp; merien 
            <lb/>se sixta dæg.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="II,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.1"/>
            <lb/>EORNOSTLICE ða wæron fulfremode heofonas &amp; eorðe &amp; eall
            <lb/>heora frætewung.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.2"/>
            <lb/>&amp; God ða gefylde on ðone seofoðan dæg his weorc ðe he
            <lb/>worhte. &amp; he gereste hine on ðone seofoðan dæg fram eallum 
            <lb/>ðam weorcum ðe he gefremode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.3"/>
            <lb/>&amp; God gebletsode ðone seofoðan dæg &amp; hine gehalgode, for
            <lb/>ðan ðe he on ðone dæg geswac his 
            <lb/>weorces, ðe he gesceop to wyrcenne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.4"/>
            <lb/>ðas synd ðæra heofenan &amp; ðæra eorðan cneornysse, ða
            <lb/>ða hi gesceapene wæron on ðam dæge ðe God 
            <lb/>geworhte heofonan &amp; eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.5"/>
            <lb/>&amp; ælcne telgor on eorðan, ær ðan ðe he up asprunge on
            <lb/>eorðan, &amp; eall gærs &amp; wyrta ealles eardes,
            <lb/>ær ðan ðe hi up asprytton; God soðlice ne sende nænne
            <lb/>ren ofer eorðan ða gyt: &amp; mann næs, ðe ða 
            <lb/>eorðan worhte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.6"/>
            <lb/>Ac an wyl asprang of ðære eorðan wæterigende ealle ðære
            <lb/>eorðan bradnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.7"/>
            <lb/>God gesceop eornostlice man of ðære eorðan lame, &amp; on
            <lb/>ableow on his ansyne lifes orðunge, &amp; se 
            <lb/>man wæs geworht on libbendre sawle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.8"/>
            <lb/>God ða aplantode wynsumne orcerd fram frymðe, on ðam he
            <lb/>gelogode þone man ðe he geworhte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.9"/>
            <lb/>God ða forð ateah of ðære moldan ælces cynnes treow,
            <lb/>fæger on gesyhðe &amp; to brucenne wynsum, eac 
            <lb/>swylce lifes treow on middan neorxnawange and treow ingehydes
            <lb/>godes &amp; yfeles.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.10"/>
            <lb/>&amp; ðæt flod eode of stowe to stowe ðære wynsumnysse to
            <lb/>wæterigenne neorxnawang; ðæt flod is ðanon
            <lb/>todæled on feower ean.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.11"/>
            <lb/>An ea of ðam hatte Fison; seo gæð onbutan ðæt land ðe
            <lb/>is gehaten Euilað, ðær ðær gold wyxð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.12"/>
            <lb/>&amp; ðæs landes gold is golda selost; ðær beoð eac gemette
            <lb/>ða gimstanas dellium &amp; honynchinus.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.13"/>
            <lb/>ðære oðre ea nama is Gion; seo is eac gehaten Nilus: seo
            <lb/>ymbgæð eall ðæra Silhearwena land.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.14"/>
            <lb/>þære ðriddan ea nama is Tygris; seo gæð ongean ða
            <lb/>Assyriscan; Seo feorðe ea is gehaten Eufrates.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.15"/>
            <lb/>God genam ða ðone man &amp; gelogode hine on neorxnawange,
            <lb/>ðæt he ðær wyrcean sceolde &amp; <supplied resp="#TorontoCorpus">ðæs</supplied> begyman.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.16"/>
            <lb/>&amp; bebead him, ðus cweðende: Of ælcum treowe ðises
            <lb/>orcerdes ðu most etan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.17"/>
            <lb/>Soðlice of ðam treowe ingehydes godes &amp; yfeles ne et ðu;
            <lb/>on swa hwylcum dæge swa ðu etst of ðam 
            <lb/>treowe, ðu scealt deaðe sweltan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.18"/>
            <lb/>God cwæð eac swylce: Nis na god ðisum men ana to
            <lb/>wunigenne; uton wyrcean him sumne fultum to his
            <lb/>gelicnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.19"/>
            <lb/>God soðlice gelædde ða nytenu, ðe he of eorðan gesceop,
            <lb/>&amp; ðære lyfte fugelas to Adame, ðæt he 
            <lb/>foresceawode hu he hi gecygde; Soðlice ælc libbende nyten, 
            <lb/>swa swa Adam hit gecygde, swa is his nama.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="II,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.20"/>
            <lb/>&amp; Adam ða genamode ealle nytenu heora naman, &amp; ealle fugelas
            <lb/>&amp; ealle wildeor; Adam soðlice ne 
            <lb/>gemette ða gyt nanne fultume his gelican.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.21"/>
            <lb/>ða sende God slæp on Adam, &amp; ða ða he slep, ða genam he
            <lb/>an rib of his sidan, &amp; gefylde mid flæsce
            <lb/>ðær ðæt rib wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.22"/>
            <lb/>&amp; geworhte ðæt rib, ðe he genam of Adame, to anum wifmen
            <lb/>&amp; gelædde hi to Adame.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.23"/>
            <lb/>Adam ða cwæð: ðis is nu ban of minum banum &amp; flæsc of
            <lb/>minum flæsce; beo heo geciged fæmne, for 
            <lb/>ðan ðe heo is of hyre were genumen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.24"/>
            <lb/>For ðan forlæt se man fæder &amp; modor, &amp; geðeot hine to his
            <lb/>wife, &amp; hi beoð buta on anum flæsce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.25"/>
            <lb/>Hi wæron ða buta, Adam &amp; his wif, nacode &amp; him ðæs ne
            <lb/>sceamode.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="III,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.1"/>
            <lb/>EAC swylce seo næddre wæs geapre ðonne ealle ða oðre
            <lb/>nytenu ðe God geworhte ofer eorðan; &amp; seo 
            <lb/>næddre cwæð to ðam wife: Hwi forbead God eow ðæt ge ne
            <lb/>æton of ælcon treowe binnan Paradisum?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.2"/>
            <lb/>þæt wif andwyrde: Of ðæra treowa wæstme ðe synd on
            <lb/>Paradisum we etað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.3"/>
            <lb/>&amp; of ðæs treowes wæstme þe is on middan neorxnawange,
            <lb/>God bebead us, ðæt we ne æton, ne we ðæt
            <lb/>treow ne <supplied resp="#TorontoCorpus">hrepodon</supplied> ði læs ðe we swelton.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.4"/>
            <lb/>ða cwæð seo nædre eft to ðam wife: Ne beo ge nateshwon
            <lb/>deade, ðeah ðe ge of ðam treowe eton.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.5"/>
            <lb/>Ac God wat soðlice ðæt eowre eagan beoð geopenode on swa
            <lb/>hwylcum dæge swa ge etað of ðam treowe,
            <lb/>&amp; ge beoð ðonne englum gelice, witende ægðer ge god ge
            <lb/>yfel.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.6"/>
            <lb/>ða geseah ðæt wif ðæt ðæt treow wæs god to etenne, be
            <lb/>ðam ðe hyre ðuhte, &amp; wlitig on eagum &amp; 
            <lb/>lustbære on gesyhðe, &amp; genam ða of ðæs treowes wæstme &amp;
            <lb/>geæt &amp; sealde hyre were: he æt ða.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.7"/>
            <lb/>&amp; heora begra eagan wurdon geopenode; hi oncneowon ða ðæt
            <lb/>hi nacode wæron, &amp; sywodon him ficleaf,
            <lb/>&amp; worhton him wædbrec.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.8"/>
            <lb/>Eft ða ða God com, &amp; hi gehyrdon his stemne ðær he eode
            <lb/>on neorxnawange ofer midne dæg, ða 
            <lb/>behydde Adam hine, &amp; his wif eac swa dyde, fram Godes 
            <lb/>gesihðe on middan ðam treowe neorxnanwonges.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.9"/>
            <lb/>God clypode ða Adam, &amp; cwæð: Adam, hwær eart ðu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.10"/>
            <lb/>He cwæð: ðine stemne ic gehire, leof, on neorxnawange, &amp;
            <lb/>ic ondræde me, for ðam ðe ic eom nacod,
            <lb/>&amp; ic behyde me.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.11"/>
            <lb/>God cwæð: Hwa sæde ðe ðæt ðu nacod wære, gyf ðu ne
            <lb/>æte of ðam treowe ðe ic ðe bebead ðæt ðu ne 
            <lb/>æte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.12"/>
            <lb/>Adam cwæð: ðæt wif ðe ðu me forgeafe to geferan, sealde
            <lb/>me of ðam treowe, &amp; ic ætt.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.13"/>
            <lb/>God cwæð to ðam wife: Hwi dydestu ðæt; heo cwæð: Seo
            <lb/>nædre bepæhte me &amp; ic ætt.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.14"/>
            <lb/>God cwæð to ðære næddran: For ðan ðe ðu ðis dydest,
            <lb/>ðu bist awyrged betweox eallum nytenum &amp; 
            <lb/>wildeorum: ðu gæst on ðinum breoste &amp; etst ða eorðan 
            <lb/>eallum dagum ðines lifes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.15"/>
            <lb/>Ic sette feondrædene betwux ðe &amp; ðam wife &amp; ðinum
            <lb/>ofspringe &amp; hire ofspringe; heo tobrytt ðin 
            <lb/>heafod &amp; ðu syrwst ongean hire ho.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.16"/>
            <lb/>To ðam wife cwæð God eac swylce: Ic gemænifylde ðine
            <lb/>yrmða &amp; ðine geeacnunga; on sarnysse ðu 
            <lb/>acenst cild, &amp; ðu bist under weres anwealde &amp; he gewylt ðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.17"/>
            <lb/>To Adame he cwæð: For ðan ðe ðu gehyrdes ðines wifes
            <lb/>stemne, &amp; ðu æte of ðam treowe ðe ic ðe 
            <lb/>bebead ðæt ðu ne æte, is seo eorðe awyrged on ðinum 
            <lb/>weorce: on geswyncum ðu etst of ðære eorðan 
            <lb/>eallum dagum ðines lifes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.18"/>
            <lb/>ðornas &amp; bremelas heo aspryt ðe, &amp; ðu ytst ðære eorðan
            <lb/>wyrta.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.19"/>
            <lb/>On swate ðines andwlitan ðu brycst ðines hlafes, oð ðæt
            <lb/>ðu gewende to eorðan of ðære ðe ðu 
            <lb/>genumen wære, for ðan ðe ðu eart dust &amp; to duste gewyrst.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="III,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.20"/>
            <lb/>ða gesceop Adam naman his wife, Eua, ðæt is lif, for ðan
            <lb/>ðe heo is ealra libbendra modor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.21"/>
            <lb/>God worhte eac Adame &amp; his wife fellene reaf &amp; gescrydde hi.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.22"/>
            <lb/>&amp; cwæð: Nu Adam can yfel &amp; god, swa swa ure sum, ðe læs
            <lb/>he astrecce his hand &amp; nime eac swylce of
            <lb/>lifes treowe &amp; ete &amp; libbe on ecnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.23"/>
            <lb/>Adræfde hine ða of neorxnawange, ðæt he ða eorðan
            <lb/>worhte &amp; him ðæron tilode, of ðære ðe he 
            <lb/>genumen wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.24"/>
            <lb/>ða ða he adræfed wæs of neorxnawanges myrhðe, ða
            <lb/>gesette God æt ðam infære engla hyrdrædene &amp; 
            <lb/>fyren swurd to gehealdenne ðone weg to ðam lifes treowe.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample2">
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VI,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="6.1"/>
            <lb/>MEN wurdon ða gemenigfylde ofer eorðan &amp; dohtra gestryndon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.2"/>
            <lb/>ða gesawon Godes bearn, ðæt wæron gode men, manna dohtra
            <lb/>ðæt hi wæron wlitige, &amp; namon him wif of
            <lb/>eallum ðam ðe hi gecuron.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.3"/>
            <lb/>&amp; God cwæð ða: Ne ðurhwunað na min gast on men on
            <lb/>ecnysse, for ðan ðe he is flæsc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.4"/>
            <lb/>Entas wæron eac swylce ofer eorðan on ðam dagum, æfter
            <lb/>ðan ðe Godes bearn tymdon wið manna dohtra
            <lb/>&amp; hi cendon: ða synd mihtige fram worulde &amp; hlisfulle
            <lb/>weras.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.5"/>
            <lb/>ða geseah God ðæt micel yfelnys manna wæs ofer eorðan, &amp;
            <lb/>eal geðanc manna heortena wæs awend on 
            <lb/>yfel on eallum timan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.6"/>
            <lb/>Gode ofðuhte ða ðæt he mann geworhte ofer eorðan: he
            <lb/>wolde ða warnian on ær &amp; wæs gehrepod mid 
            <lb/>heortan sarnysse wiðinnan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.7"/>
            <lb/>&amp; cwæð: Ic adylgie ðone man, ðe ic gesceop, fram ðære
            <lb/>eorðan ansyne, fram ðam men oð ða nytenu, 
            <lb/>fram ðam slincendum oð ða fugelas: me ofðingð soðlice
            <lb/>ðæt ic hi worhte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.8"/>
            <lb/>Noe soðlice wæs Gode gecweme, &amp; gyfe ætforan him gemette.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.9"/>
            <lb/>ðas synd Noes cneornyssa: Noe wæs rihtwis wer &amp; fulfremed
            <lb/>on his mægðum; mid Gode he ferde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.10"/>
            <lb/>&amp; gestrynde ðry suna Sem &amp; Cham &amp; Iaphet.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.11"/>
            <lb/>ða wæs eall seo eorðe gewemmed ætforan Gode &amp; afylled
            <lb/>mid unrihtwisnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.12"/>
            <lb/>ða geseah God ðæt seo eorðe wæs gewemmed, for ðan ðe
            <lb/>ælc flæsc gewemde his weg ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.13"/>
            <lb/>&amp; God cwæð ða to Noe: Geendung ealles flæsces com
            <lb/>ætforan me; seo eorðe is afylled mid 
            <lb/>unrihtwisnysse fram heora ansyne, &amp; ic fordo hi mid ðære 
            <lb/>eorðan samod.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.14"/>
            <lb/>Wyrc ðe nu ane arc of aheawenum bordum &amp; ðu wyrcst wununga
            <lb/>binnan ðam arce &amp; clæmst wiðinnan &amp; 
            <lb/>wiðutan mid tyrwan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.15"/>
            <lb/>&amp; ðu wyrcst hine ðus: ðreohund fæðma bið se arc on
            <lb/>lenge, &amp; fiftig fæðma on bræde, &amp; ðritig on 
            <lb/>heahnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.16"/>
            <lb/>ðu wyrcst ðæron egðyrl &amp; ðu tihst his heahnysse
            <lb/>togædere on ufeweardum to anre fæðme; duru ðu 
            <lb/>setst be ðære sidan wiðneoðan, &amp; ðu macast ðreo fleringa
            <lb/>binnan ðam arce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.17"/>
            <lb/>Efne ic gebringe flodes wæteru ofer eorðan, ðæt ic ofslea
            <lb/>eall flæsc on ðam ðe is lifes gast under
            <lb/>heofonum: ealle ða ðing ðe on eorðan synd beoð
            <lb/>fornumene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.18"/>
            <lb/>Ic sette min wedd to ðe, &amp; ðu gæst in to ðam arce, &amp;
            <lb/>ðine suna, &amp; ðin wif &amp; ðinra suna wif mid 
            <lb/>ðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.19"/>
            <lb/>&amp; of eallum nytenum ealles flæsces twegen gemacan ðu lætst
            <lb/>in to ðam arce mid ðe, ðæt hi libban 
            <lb/>magon.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VI,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.20"/>
            <lb/>Eac of fugelum be heora cynne, &amp; of eallum orfcynne, &amp; of
            <lb/>eallum creopendum cynne twam &amp; twam 
            <lb/>faran in mid ðe, ðæt hi magon libban.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.21"/>
            <lb/>ðu nimst witodlice of eallum mettum, ðe to mete magon, in
            <lb/>to ðe, ðæt hi beon ægðer ge ðe ge him 
            <lb/>to bigleofan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.22"/>
            <lb/>Noe soðlice dyde ealle ða ðing, ðe him God bebead.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.1"/>
            <lb/>AND God cwæð to him: Gang in to ðam arce &amp; eal ðin
            <lb/>hiwræden, ðe ic geseah soðlice rihtwisne 
            <lb/>ætforan me on þisre mægðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.2"/>
            <lb/>Nim in to ðe of eallum clænum nytenum seofan &amp; seofan
            <lb/>ægðres gecyndes &amp; of unclænum twam &amp; twam.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.3"/>
            <lb/>&amp; of fugelcynne seofan &amp; seofan ægðres gecyndes, &amp; sæd si
            <lb/>gehealden ofer ealre eorðan bradnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.4"/>
            <lb/>Ic soðlice sende ren nu embe seofan niht ofer eorðan
            <lb/>feowertig daga &amp; feowertig nihta togædere &amp;
            <lb/>ic adylegie ealle ða edwiste, ðe ic worhte ofer eorðan
            <lb/>bradnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.5"/>
            <lb/>Noe ða dyde ealle ða ðingc ðe him God bebead.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.6"/>
            <lb/>&amp; he wæs ða sixhund geara on ylde, ða ða ðæs flodes
            <lb/>wæteru yðedon ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.7"/>
            <lb/>Hwæt ða Noe eode in to ðam arce, &amp; his ðry suna &amp; his
            <lb/>wif &amp; his <supplied resp="#TorontoCorpus">suna</supplied> wif, for ðæs flodes 
            <lb/>wæterum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.8"/>
            <lb/>Eac swylce ða nytenu of eallum cynne &amp; eallum fugolcynne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.9"/>
            <lb/>comon to Noe in to ðam arce, swa swa God bebead.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.10"/>
            <lb/>þa on ðam eahtoðan dæge, ða ða hi inne wæron &amp; God hi
            <lb/>belocen hæfde wiðutan, ða yðode ðæt flod 
            <lb/>ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.11"/>
            <lb/>On ðam oðrum monðe, on ðone seofonteoðan dæg ðæs
            <lb/>monðes, ða asprungon ealle wyllspringas ðære 
            <lb/>miclan nywelnysse &amp; þære heofenan wæterðeotan wæron
            <lb/>geopenode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.12"/>
            <lb/>&amp; hit rinde ða ofer eorðan feowertig daga &amp; feowertig nihta
            <lb/>on an.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.17"/>
            <lb/>Wæs ða geworden micel flod &amp; ða wæteru wæron gemenifylde
            <lb/>&amp; <supplied resp="#TorontoCorpus">ahefdon</supplied> up ðone arc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.18"/>
            <lb/>&amp; yðodon swyðe &amp; gefyldon ðære eorðan bradnysse:
            <lb/>witodlice se arc wæs geferod ofer ða wæteru.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.19"/>
            <lb/>&amp; ðæt wæter swyðrode swylce ofer eorðan; wurdon ða
            <lb/>behelede ealle ða heahstan duna under ealre 
            <lb/>heofenan.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VII,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.20"/>
            <lb/>&amp; ðæt wæter wæs fyftyne fæðma deop ofer ða heahstan
            <lb/>duna.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.21"/>
            <lb/>Wearð ða fornumen eal flæsc ðe ofer eorðan styrode,
            <lb/>manna &amp; fugela, nytena &amp; creopendra.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.22"/>
            <lb/>&amp; ælc ðingc ðe lif hæfde wearð adyd on ðam deopan
            <lb/>flode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.23"/>
            <lb/>Buton ðam anum ðe binnan ðam arce wæron.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.24"/>
            <lb/>ðæt flod <supplied resp="#TorontoCorpus">stod</supplied> ða swa anhund daga &amp; fiftig daga.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VIII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.1"/>
            <lb/>&amp; GOD ða gemunde Noes fare &amp; ðæra nytena ðe him mid
            <lb/>wæron, &amp; asende wind ofer eorðan, &amp; ða wæteru
            <lb/>wurdon gewanode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.2"/>
            <lb/>&amp; ða <supplied resp="#TorontoCorpus">wylspringas</supplied> ðære miclan nywelnysse wurdon
            <lb/>fordytte &amp; ðære heofonan wæterðeotan, &amp; se ren 
            <lb/>wearð forboden.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.3"/>
            <lb/>ða wæteru ða gecyrdon of ðære eorðan ongean farende &amp;
            <lb/>begunnon to wanigenne æfter oðer healfhund
            <lb/>daga.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.4"/>
            <lb/>ða ætstod se arc on ðam seofoðan monðe ofer ða muntas
            <lb/>Armenisces landes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.5"/>
            <lb/>&amp; ða wæteru toeodan &amp; wanodon of ðone teoðan monð, &amp; on
            <lb/>ðam teoðan monðe æteowedon ðæra munta 
            <lb/>cnollas.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.6"/>
            <lb/>ða æfter feowertigum dagum undyde Noe his eahðyrl, ðe he
            <lb/>on ðam arce gemacode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.7"/>
            <lb/>&amp; asende ut ænne hremn: se hrem fleah ða ut &amp; nolde eft
            <lb/>ongean cyrran, ær ðan ðe ða wæteru 
            <lb/>adruwodon ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.8"/>
            <lb/>He asende ða eft ut ane culfran, ðæt heo sceawode gyf ða
            <lb/>wætera ðagyt geswicon ofer ðære eorðan 
            <lb/>bradnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.9"/>
            <lb/>Heo ða fleah ut &amp; ne mihte findan hwær heo hire fot asette,
            <lb/>for ðan ðe ða wætera wæron ofer ealle
            <lb/>eorðan; &amp; heo gecyrde ongean to Noe, &amp; he genam hi in to
            <lb/>ðam arce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.10"/>
            <lb/>He abad ða gyt oðre seofan dagas &amp; asende ut eft culfran.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.11"/>
            <lb/>Heo com ða on æfnunge eft to Noe, &amp; brohte an twig of anum
            <lb/>elebeame mid grenum leafum on hyre 
            <lb/>muðe.
            <lb/>ða undergeat Noe ðæt ða wætera wæron adruwode ofer
            <lb/>eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.12"/>
            <lb/>&amp; abad swa ðeah seofan dagas &amp; asende ut culfran; swa heo ne
            <lb/>gecyrde ongean to him.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.13"/>
            <lb/>ða geopenode Noe ðæs arces hrof, &amp; beheold ut &amp; geseah
            <lb/>ðæt <supplied resp="#TorontoCorpus">ðære</supplied> eorðan bradnis wæs adruwod.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.15"/>
            <lb/>God ða spræc to Noe, ðus cweðende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.16"/>
            <lb/>Gang ut of ðam arce, ðu &amp; þin wif &amp; ðine suna &amp; heora
            <lb/>wif.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.17"/>
            <lb/>&amp; eal ðæt ðær inne is mid ðe, læd ut mid ðe ofer
            <lb/>eorðan, &amp; weaxe ge &amp; beoð gemænifylde ofer 
            <lb/>eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.18"/>
            <lb/>Noe ða ut eode of ðam arce, &amp; hi ealle ofer eorðan.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VIII,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.20"/>
            <lb/>&amp; he arærde an weofod Gode, &amp; genam of eallum ðam clænum
            <lb/>nytenum &amp; clænum fugelum, &amp; geoffrode 
            <lb/>Gode lac on ðam weofode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.21"/>
            <lb/>God ða underfeng his lac &amp; ðære winsumnysse bræð, &amp;
            <lb/>cwæð him to: Nelle ic nateshwon awyrgean ða 
            <lb/>eorðan heononforð for mannum; andgyt &amp; geþoht menniscre
            <lb/>heortan syndon forðhealde to yfele fram 
            <lb/>iugoðe; Eornostlice ne ofslea ic heononforð mid wætere ælc
            <lb/>ðingc cuces, swa swa ic dyde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="8.22"/>
            <lb/>Eallum dagum ðære eorðan, sæd &amp; gerip, cyle &amp; hæte,
            <lb/>sumor &amp; winter, dæg &amp; niht ne geswicað.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="IX,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.1"/>
            <lb/>GOD bletsode ða Noe &amp; his suna, &amp; cwæð him to: Weaxað &amp;
            <lb/>beoð gemenifylde &amp; afyllað ða eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.2"/>
            <lb/>&amp; beo eower ege &amp; oga ofer ealle nytenu &amp; fugelas &amp; ofer
            <lb/>ealle ða ðingc ðe on eorðan styriað; 
            <lb/>Ealle sæfixas syndon eowrum handum betæhte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.3"/>
            <lb/>&amp; eal ðæt ðe styrað &amp; leofað beo eow to mete, swa swa
            <lb/>growende wyrta ic hi betæce ealle eow.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.4"/>
            <lb/>Butan ðam anum ðæt ge flæsc mid blode ne eton.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.5"/>
            <lb/>Eower blod ic ofgange æt eallum wildeorum &amp; eac æt ðam
            <lb/>men; of ðæs weres handa &amp; his broðor handa
            <lb/>ic ofgange ðæs mannes lif.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.6"/>
            <lb/>Swa hwa swa agyt ðæs mannes blod, his blod byð agoten;
            <lb/>witodlice to Godes anlicnysse is se man 
            <lb/>geworht.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.7"/>
            <lb/>Weaxe ge nu &amp; beoð gemænifylde &amp; gað ofer eorðan &amp;
            <lb/>gefyllað hi.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.8"/>
            <lb/>God cwæð eft to Noe &amp; to his sunum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.9"/>
            <lb/>Efne nu ic sette min wed to eow &amp; to eowrum ofspringe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.10"/>
            <lb/>&amp; to eallum libbendum nytenum ðe of ðam arce eodon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.11"/>
            <lb/>ðæt ic nateshwon nelle heononforð eal flæsc adydon mid
            <lb/>flodes wæterum; ne heononforð ne bið flod
            <lb/>tosencende ða eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.12"/>
            <lb/>ðis bið ðæt tacn mines weddes ðæt ic do betwux me &amp; eow
            <lb/>&amp; eallum libbendum nytenum on ecum 
            <lb/>mægðum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.13"/>
            <lb/>ðæt is, ðæt ic sette minne renbogan on wolcnum, &amp; he byð
            <lb/>tacn mines weddes betwux me &amp; ðære 
            <lb/>eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.14"/>
            <lb/>þonne ic oferteo heofonan mid wolcnum, ðonne æteowað min
            <lb/>boga on ðam wolcnum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.15"/>
            <lb/>&amp; ic beo gemyndig mines weddes wið eow, ðæt heononforð
            <lb/>ne byð flod to adylgienne eall flæsc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.16"/>
            <lb/>Bið ðonne se min renboga on ðam wolcnum &amp; ic hine geseo &amp;
            <lb/>beo gemyndig ðæs ecean weddes, ðe geset
            <lb/>is betwux Gode &amp; eallum libbendum flæsce, ðe ofer eorðan
            <lb/>is.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.17"/>
            <lb/>ðis byð ðæt tacn mines weddes ðæt ic gesette betwux me
            <lb/>&amp; eallum flæsce ofer eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.18"/>
            <lb/>Wæron ða Noes suna ðe of ðam arce eodan: Sem &amp; Cham &amp;
            <lb/>Iaphet; &amp; Cham witodlice is fæder ðære 
            <lb/>Chananeiscre ðeode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.19"/>
            <lb/>&amp; of ðisum ðrym Noes sunum is tosawen eall mancyn ofer
            <lb/>eorðan.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="IX,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.20"/>
            <lb/>Noe ða <supplied resp="#TorontoCorpus">yrðlingc</supplied> began to wyrcenne ðæt land &amp; gesette
            <lb/>him wingeard.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.21"/>
            <lb/>&amp; ða ða he dranc of ðam wine, ða wearð he druncen &amp; læg
            <lb/>on his getelde unbehelod.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.22"/>
            <lb/>His sunu ða, Cham, geseah his gesceapu unbeheled, &amp; cydde
            <lb/>hit his twam gebroðrum ut on felda.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.23"/>
            <lb/>Hwæt, ða Sem &amp; Iapheth dydon anne hwitel on heora
            <lb/>sculdrum, &amp; eodon underbæc &amp; beheledon heora 
            <lb/>fæderes gecynd, swa ðæt hi ne gesawon his næcednysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.24"/>
            <lb/>Noe soðlice ða ða he awoc of ðam slæpe, &amp; he ofaxode
            <lb/>hwæt his suna him dydon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.25"/>
            <lb/>ða cwæð he: Awyrged is Chanaan, &amp; he byð ðeowena ðeowa
            <lb/>his gebroðrum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.26"/>
            <lb/>&amp; he cwæð: Gebletsod is Drihten, Semes God; beo Chanaan
            <lb/>his ðeowa.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.27"/>
            <lb/>Gemænifylde God Iapheð, &amp; he wunie on Semes geteldum, &amp;
            <lb/>beo Chanaan his ðeowa.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.28"/>
            <lb/>Noe ða leofode ðreohund geara &amp; fiftig geara æfter ðam
            <lb/>flode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="9.29"/>
            <lb/>&amp; wæron ða gefyllede ealle his dagas nygonhund geara &amp;
            <lb/>fiftig geara, &amp; he forðferde.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample3">
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XII,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="12"/>
            <lb/>HER swutelað þæs ælmihtigan Godes mildheortnyss &amp; hys
            <lb/>wundra, hu he Abraham geceas &amp; hys 
            <lb/>bletsunga him sealde &amp; hys ofspringe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.1"/>
            <lb/>God cwæð þa to Abrame: Far of þinum lande &amp; of ðinre
            <lb/>mægðe &amp; of ðines fæder huse, &amp; cum to þam 
            <lb/>lande þe ic ðe geswutelige.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.2"/>
            <lb/>&amp; ic macige ðe mycelre mægðe &amp; þe gebletsige &amp; ðinne
            <lb/>naman ic gemærsige, &amp; ðu byst gebletsod.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.3"/>
            <lb/>Ic gebletsige ða þe ðe bletsiað, &amp; ic awyrige ða þe
            <lb/>ðe wyriað, &amp; on þe beoð gebletsode ealre 
            <lb/>eorðan mægða.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.4"/>
            <lb/>Abram ða ferde of Aran, swa swa God him bead, &amp; Loth ferde
            <lb/>mid him.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.5"/>
            <lb/>Mid ealre fare &amp; mid eallum æhtum, oð þæt hi comon to
            <lb/>þam lande Chanaan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.6"/>
            <lb/>&amp; Abram sceawode ðæt land, &amp; ða gemæru: Chananeus wæs
            <lb/>þa on lande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.7"/>
            <lb/>God þa geswutelode hyne sylfne Abrame, &amp; cwæð him to:
            <lb/>þinum ofspringe ic forgyfe ðis land; Hwæt,
            <lb/>þa Abram arærde ðær an weofod Gode, þe him æteowde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.8"/>
            <lb/>&amp; ferde syððan to þam munte be eastan Bethel, be westan
            <lb/>Hai, &amp; þær gesloh hys geteld &amp; arærde þær
            <lb/>an weofod Gode, &amp; hys naman ðær clypode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.9"/>
            <lb/>þanon he ferde eft to ðam suðdæle þæs landes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.10"/>
            <lb/>&amp; hyt wearð þa mycel hungorgear on þam lande; Abram ða
            <lb/>ferde to Egypta lande, wolde þær on 
            <lb/>ælþeodinysse anbidian, for ðan ðe se hunger ðearle
            <lb/>swyðrode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.11"/>
            <lb/>Mid ðam ðe hi wæron gehende Egypta lande, þa cwæð
            <lb/>Abram to hys wife: Ic wat ðæt þu eart wlitig on
            <lb/>hiwe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.12"/>
            <lb/>&amp; þonne ða Egyptiscean ðe geseoð, þonne cweðaþ hi
            <lb/>ðæt þu min wif sy, &amp; hi ofsleað me &amp; ðe 
            <lb/>healdað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.13"/>
            <lb/>Sege nu, ic ðe bidde, þæt ðu min swuster sy, þæt me wel
            <lb/>sy for ðe, &amp; min sawel lybbe for þinum 
            <lb/>intingan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.14"/>
            <lb/>Hi comon ða to Egypta lande, &amp; ða Egyptiscean gesawon ðæt
            <lb/>þæt wif wæs swyðe wlitig.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.15"/>
            <lb/>&amp; ðæs cyninges ealdormen spæcon be hyre wlite to þam
            <lb/>cyninge Farao, &amp; heredon hi beforan him; þæt
            <lb/>wif wearð þa gelæht &amp; gelædd to þam cyninge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.16"/>
            <lb/>&amp; Abram underfeng fela sceatta for hyre: he hæfde ða on
            <lb/>orfe &amp; on ðeowum, on oluendum &amp; on assum
            <lb/>mycele æhta.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.17"/>
            <lb/>God soðlice beswang Farao þone cyning mid þam mæstum
            <lb/>witum &amp; ealne hys hired for Sarai, Abrames 
            <lb/>wife.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.18"/>
            <lb/>Farao ða het clypian Abram, &amp; cwæð him to: Hwæt la, hwi
            <lb/>dydest ðu swa wið me; hwi noldest ðu 
            <lb/>secgan þæt heo þin wif ys.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.19"/>
            <lb/>For hwylcon intingan sædest ðu þæt heo ðin swustor
            <lb/>wære; efne nu her ys ðin wif: nim hig and far
            <lb/>ðe aweg.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XII,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="12.20"/>
            <lb/>Abram þa ferde of Egypta lande mid ealre hys fare, &amp; Farao
            <lb/>se cyning him funde ladmen.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.1"/>
            <lb/>&amp; LOTH ferde forð mid him, oð ðæt hi comon to suðdæle
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.3"/>
            <lb/>betwux Bethel &amp; Hai.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.4"/>
            <lb/>To ðære stowe þe he ðæt weofod ær arærde, &amp; gebæd
            <lb/>hyne ðær to Gode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.5"/>
            <lb/>&amp; Loth samod mid him.
            <lb/>Abram soðlice wæs swyðe welig on golde &amp; on seolfre &amp; on
            <lb/>orfe &amp; on geteldum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.6"/>
            <lb/>Swa þæt þæt land ne mihte aberan þæt hi begen, he &amp;
            <lb/>Loth, ætgædere wunedon: heora æhta wæron 
            <lb/>menigfealde &amp; ne mihton wunian ætgædere.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.7"/>
            <lb/>Wearð eac ðurh þone intingan sacu betwux Abrames
            <lb/>hyrdemannum &amp; Lothes; On ðære tide wunedon 
            <lb/>Chananeus &amp; Ferezeus on ðam lande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.8"/>
            <lb/>Abram þa cwæð to Lothe: Ic bidde þæt nan sacu ne sy
            <lb/>betwux me &amp; ðe, ne betwux minum hyrdum &amp; 
            <lb/>ðinum hyrdum; wyt synd gebroðru.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.9"/>
            <lb/>Efne nu eall seo eorðe lið ætforan ðe: ic bidde, far fram
            <lb/>me: gyf ðu færst to þære wynstran 
            <lb/>healfe, ic healde þa swyðran healfe;
            <lb/>gyf þu ðonne þa swyðran healfe gecyst,
            <lb/>ic fare to þære wynstran healfe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.10"/>
            <lb/>Loth ða beheold geond eall, &amp; geseah þæt eall se eard wið
            <lb/>ða ea Iordanen wæs myrge mid wætere 
            <lb/>gemenged, swa swa Godes neorxnawang, &amp; swa swa Egypta land
            <lb/>becumendum to Segor, ær þan þe God 
            <lb/>towende ða burga Sodomam &amp; Gomorran.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.11"/>
            <lb/>Loth ða geceas him þone eard wið Iordanen &amp; ferde fram
            <lb/>eastdæle, &amp; hi wurdon totwæmede heora 
            <lb/>ægðer fram hys breðer.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.12"/>
            <lb/>Abram eardode ða on þam lande Chanaan: Loth soðlice
            <lb/>wunode on þam fæstenum ðe wæron embe 
            <lb/>Iordanen, &amp; he eardode on þære byrig Sodoma.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.13"/>
            <lb/>þa Sodomitiscan men wæron forcuðostan &amp; swyðe synfulle
            <lb/>ætforan Gode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.14"/>
            <lb/>God cwæð ða to Abrame, æfter ðan þe Loth wæs totwæmed
            <lb/>him fram: Ahefe upp þine eagan &amp; beheald 
            <lb/>fram ðære stowe þe ðu on stenst to norðdæle &amp; to
            <lb/>suðdæle &amp; to eastdæle &amp; to westdæle.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.15"/>
            <lb/>Eal ðis land þe ðu gesyxt, ic forgyfe ðe &amp; þinum
            <lb/>ofsprincge on ecnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.16"/>
            <lb/>&amp; ic do þinne ofsprincg swa menigfealdne swa swa ðære
            <lb/>eorðan dust: gyf ænig man mæg geriman ðære
            <lb/>eorðan dust, þonne mæg he eac swylce geriman þinne
            <lb/>ofspring.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.17"/>
            <lb/>Aris nu &amp; far geond þis land on lencge &amp; bræde, for ðan
            <lb/>ðe ic hyt þe forgyfe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.18"/>
            <lb/>Abram þa eornostlice astyrode hys geteld, &amp; com &amp; eardode
            <lb/>wið þone dene Mambre, þæt ðe ys on 
            <lb/>Ebron, &amp; þær arærde weofod Gode.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIV,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.1"/>
            <lb/>HYT gelamp ða on þære tide þæt ða cyningas wunnon him
            <lb/>betwynan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.2"/>
            <lb/>iiii ciningas wið v cyningas, oð ðæt hi comon to
            <lb/>gefeohte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.10"/>
            <lb/>þa feollon ða cyningas on ðam gefeohte ofslagene, of
            <lb/>Sodomam &amp; Gomorran, þæra manfulra ðeoda, &amp; 
            <lb/>heora geferan flugon afyrhte to muntum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.11"/>
            <lb/>þa namon þa sigefæstan cyningas sona on þam burgum
            <lb/>Sodoma &amp; Gomorra ða god þe hi ðær fundon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.12"/>
            <lb/>&amp; eac læddon aweg Loth mid hys æhtum, Abrames broðor
            <lb/>sunu, ðe on þam burgum eardode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.13"/>
            <lb/>ða ætbærst him sum man, &amp; se hyt sæde Abrame, hu man hys
            <lb/>broðor sunu on bendum aweg lædde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.14"/>
            <lb/>Abram ða genam ardlice ðreohund manna &amp; eahtatyne men of
            <lb/>hys inbyrdlingum, &amp; efste wið ðæs heres,
            <lb/>oð ðæt he hi ofrad.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.15"/>
            <lb/>Todælde ða hys geferan færlice on þære nihte, &amp; him on
            <lb/>beræsde &amp; on eornost hi sloh &amp; afligde ða
            <lb/>lafe, oð ðæt hi comon to Fenicen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.16"/>
            <lb/>He lædde þa ongean Loth, hys broðor sunu, mid eallum hys
            <lb/>æhtum, &amp; ðæt oðer folc samod, mid wifum
            <lb/>&amp; æhtum, gewunnenum sige.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.17"/>
            <lb/>þa eode Sodomitiscra cyning sona him togeanes.
            <pb n="XIV,21"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.21"/>
            <lb/>&amp; bæd þæt he hæfde eall þæt he of ðam here genam,
            <lb/>buton þam mannum anum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.22"/>
            <lb/>&amp; Abram him cwæð to: Ic ahebbe mine hand to ðam healican
            <lb/>Gode. se ðe ys agnigend eorðan &amp; heofonan, 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.23"/>
            <lb/>þæt ic ne underfo furðon ænne ðwang of eallum þisum 
            <lb/>ðingum ðe þine ær wæron, ðæt þu ne secge eft: Ic 
            <lb/>gewelgode Abram.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.24"/>
            <lb/>Buton ðam anum ðingon, ðe mine geferan æton, &amp; þæra
            <lb/>manna dæl þe me mid comon, Anær, &amp; Escol, &amp; 
            <lb/>Mambre; nymon þas heora dæl.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.18"/>
            <lb/>þær com eac Melchisedech, se mæra Godes man, se wæs
            <lb/>cyning &amp; Godes sacerd; &amp; he brohte hlaf &amp; 
            <lb/>win.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.19"/>
            <lb/>&amp; bletsode Abram, &amp; cwæð: Gebletsod ys Abram ðam healican
            <lb/>Gode, se ðe gesceop heofenan &amp; eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.20"/>
            <lb/>&amp; gebletsod ys se healica God: þurh hys scyldnysse synd ða
            <lb/>fynd on ðinum handum oferwunnene &amp; he
            <lb/>sealde him þa teoðunga of eallum ðam þingum.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample4">
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXII,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="22.1"/>
            <lb/>GOD wolde þa fandian Abrahames gehyrsumnysse, &amp; clypode hys
            <lb/>naman.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.2"/>
            <lb/>&amp; cwæð him ðus to: Nym ðinne ancennedan sunu Isaac, þe
            <lb/>ðu lufast, &amp; far to þam lande Visionis 
            <lb/>hraðe, &amp; geofra hyne þær uppan anre dune.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.3"/>
            <lb/>Abraham ða aras on þære ylcan nihte &amp; ferde mid twam
            <lb/>cnapum to þam fyrlenum lande, &amp; Isaac samod,
            <lb/>on assum ridende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.4"/>
            <lb/>þa on ðone ðriddan dæg, þa hi ða dune gesawon, ðær
            <lb/>ðær hi to sceoldon to ofsleane Isaac.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.5"/>
            <lb/>ða cwæð Abraham to þam cnapum ðus: Anbidiað eow her
            <lb/>mid þam assum sume hwile: ic &amp; þæt cild gað 
            <lb/>unc to gebiddenne, &amp; we syððan cumað sona eft to eow.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.6"/>
            <lb/>Abraham þa het Isaac beran þone wudu to þære stowe, &amp; he
            <lb/>sylf bær hys swurd &amp; fyr.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.7"/>
            <lb/>Isaac ða axode Abraham hys fæder: Fæder min, ic axige
            <lb/>hwær seo offrung sy; her ys wuda &amp; fyr.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.8"/>
            <lb/>Him andwyrde se fæder: God foresceawað, min sunu, him sylf
            <lb/>ða offrunge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.9"/>
            <lb/>Hi comon þa to ðære stowe þe him geswutelode God, &amp; he
            <lb/>ðær weofod arærde on ða ealdan wisan, &amp; 
            <lb/>þone wudu gelogode, swa swa he hyt wolde habban to hys suna
            <lb/>bærnette syððan he ofslagen wurde; He 
            <lb/>geband þa hys sunu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.10"/>
            <lb/>&amp; hys swurd ateah þæt he hyne geoffrode on þa ealdan
            <lb/>wisan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.11"/>
            <lb/>Mid ðam ðe he wolde þæt weorc begynnan, ða clypode Godes
            <lb/>engel ardlice of heofonum, Abraham; He 
            <lb/>andwyrde sona.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.12"/>
            <lb/>Se engel him cwæð to: Ne acwel ðu þæt cild, ne þine
            <lb/>hand ne astrece ofer hys swuran: nu ic 
            <lb/>oncneow soðlice, þæt ðu swyðe ondrætst God, nu þu þinne
            <lb/>ancennedan sunu ofslean woldest for him.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.13"/>
            <lb/>ða beseah Abraham sona underbæc, &amp; geseah ðær ænne ram
            <lb/>betwux þam bremelum be ðam hornum gehæft,
            <lb/>&amp; he ahefde ðone ram to ðære offrunge &amp; hyne þær ofsnað
            <lb/>Gode to lace for hys sunu Isaac.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.14"/>
            <lb/>He het þa þa stowe <foreign>Dominus uidit</foreign> , þæt ys God gesyhð,
            <lb/>&amp; gyt ys gesæd swa: <foreign>In monte Dominus 
              <lb/>uidit</foreign> , þæt ys God gesyhð on dune.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.15"/>
            <lb/>Eft clypode se engel Abraham, &amp; cwæð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.16"/>
            <lb/>Ic swerige ðurh me sylfne, sæde se ælmihtiga, nu ðu
            <lb/>noldest arian þinum ancennedan suna, ac ðe 
            <lb/>wæs min ege mare þonne hys lif.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.17"/>
            <lb/>Ic ðe nu bletsige &amp; ðinne ofspringe gemenigfylde swa swa
            <lb/>steorran on heofonum &amp; swa swa 
            <lb/>sandceosel on sæ; þin ofsprincg sceal agan heora feonda gatu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.18"/>
            <lb/>&amp; on þinum sæde beoð ealle ðeoda gebletsode, for þan ðe
            <lb/>þu gehyrsumodest minre hæse ðus.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.19"/>
            <lb/>Abraham ða gecyrde sona to hys cnapum, &amp; ferde him ham swa
            <lb/>mid heofonlicre bletsunge.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample5">
          <lb/><note resp="#HC_OE_compilers">B8.1.4.4</note>
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIII,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="13.1"/>
            <lb/>æFTER ðam ðe Moyses, se mæra heretoga, mid Israhela
            <lb/>folce, swa swa him God bebead, ofer ða Readan
            <lb/>Sæ ferde, &amp; Farao adrenced wæs, &amp; syððan se ælmihtiga
            <lb/>God him æ geset hæfde, ða ða seo fyrd com
            <lb/>to Pharan ðam westene, ða cwæð se heofonlica God to ðam
            <lb/>halgan Moyse: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.3"/>
            <lb/>Ceos ðe nu men þæt magon sceawian ðone eard Chanaan landes,
            <lb/>ðe ic Israhela folce forgyfan wille to heora gewealde, &amp; asend
            <lb/>twelf heafodmen of ðam twelf mægðum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.4"/>
            <lb/>ða dyde Moyses swa God him bebead, &amp; sende of ðam westene,
            <lb/>ðe is genemned Pharan, twelf 
            <lb/>sceaweras, 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.5"/>
            <lb/>þe heora naman her synd awritene: Of Ruben, Semmua
            <lb/>Sechores sunu; of Simeon, Saphath Vries 
            <lb/>sunu; of Iudas, Chaleb Ieppones sunu; of Efraim, Osee Nunes
            <lb/>sunu; of Isachar, Igal Iosepes 
            <lb/>sunu; of Beniamin, Psalthi Raphues sunu; of Zabulon, Iedidel
            <lb/>Sodiys sunu; of Ioseph, Gaddi 
            <lb/>Susius sunu; of Dan, Amihel Iemallies sunu; of Aser, Stur
            <lb/>Michaheles sunu; of Neptalim, Naabdi 
            <lb/>Vaphsies sunu; of Gad, Guel Mathies sunu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.17"/>
            <lb/>ðis synd ðara manna naman, ðe Moyses sende to sceawigenne
            <lb/>Chanaan land.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.18"/>
            <lb/>&amp; ðus cwæð: Farað geond ðone suðdæl,
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.19"/>
            <lb/>&amp; sceawiað ðæt land, hwæðer hit wæstmbære sy &amp; 
            <lb/>mid wudum gemencged, 
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIII,20"/>
            <lb/>&amp; ða burga gebette oððe butan weallum, &amp;
            <lb/>hwæðer ðæt landfolc sy to gefeohte stranglic
            <lb/>oððe untrumlic, feawa on getele hwæðer ðe fela.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.21"/>
            <lb/>&amp; feriað mid eow of ðære eorðan wæstmum, ðonne ge eft
            <lb/>cumað; Hit wæs ða se tima ðe winberian 
            <lb/>ripodon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.22"/>
            <lb/>&amp; hi ferdon ða sona &amp; sceawodon þone eard, 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.26"/>
            <lb/>&amp; geond feowertig daga embferdon ðone eard.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.24"/>
            <lb/>&amp; of ðam winbogum mid berium mid ealle &amp; æpplum &amp; ofætum
            <lb/>eft mid him brohton.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.27"/>
            <lb/>&amp; comon to Moyse, þær he mid ðære fyrde wæs, on Pharan
            <lb/>ðam westene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.28"/>
            <lb/>&amp; ðas word him to cwædon: We comon to ðam earde þe ge us
            <lb/>heton faran, þe flewð witodlice meolce &amp;
            <lb/>hunie, swa swa ge of ðisum wæstmum wel oncnawon magon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.29"/>
            <lb/>Ac þa strengstan weras wuniað on ðam lande &amp; micele burga
            <lb/>ðær synd &amp; mærlice geweallode: ðær we 
            <lb/>gesawon Enachus cynryn.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.30"/>
            <lb/>Amalech eac swylce eardað on ðam suðdæle, Etheus on ðam
            <lb/>muntlandum, &amp; Iebuseus &amp; Amorreus, 
            <lb/>Chananeus wið ða sæ &amp; ymb ða ea Iordan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.31"/>
            <lb/>Hwæt ða Israhela bearn endemes hrymdon ongean Moysen
            <lb/>miclum ceorodon; ac Caleph hi gestilde, &amp; 
            <lb/>cwæð mid gebylde: Vton faran to þam earde, &amp; geagnian us
            <lb/>ðæt land, for ðan ðe we magon mid mihte 
            <lb/>hit begytan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.32"/>
            <lb/>ða oðre soðlice cwædon, þe mid him asende wæron: Ne
            <lb/>mage we faran nateshwon to ðam folce þus, for
            <lb/>ðan þe hi synd strengran þonne we.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.34"/>
            <lb/>&amp; we ðær gesawon of ðam entcynne Enachys bearna micelra
            <lb/>wæstma, ðam we ne synd ðe gelicran ðe 
            <lb/>lytle gærstapan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="13.33"/>
            <lb/>&amp; hi tældon ðæt land mid heora teonwordum.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIV,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.1"/>
            <lb/>HWæT ða, eal seo mæniu endemes weop sona, &amp; miclum
            <lb/>ceorodon ongean Moysen, &amp; cwædon: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.3"/>
            <lb/>We wisceað ðæt we on Egypta lande wæron ær deade
            <lb/>&amp; na on ðisum westene, &amp; we wisceað swyðor þæt we 
            <lb/>forwurðon her &amp; us Drihten ne læde in to ðam lande,
            <lb/>þæt we ðær licgon ofslagene &amp; ure wif &amp; cyld wurðon 
            <lb/>gehergode; Nis us, la, betere þæt we bugon ongean to Egypta
            <lb/>lande?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.4"/>
            <lb/>&amp; ælc cwæð to oðrum: Vton us gesettan efne nu heretogan &amp;
            <lb/>uton gecyrran to Egypta lande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.5"/>
            <lb/>Moyses ða &amp; Aaron miclum wurdon astyrode &amp; feollon astrehte
            <lb/>ætforan ðære mæniu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.6"/>
            <lb/>Caleph ða &amp; Iosue cwædon to ðam folce: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.7"/>
            <lb/>þæt land ðe we sceawodon is swyðe ðearle god.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.8"/>
            <lb/>Gyf Drihten us arfæst bið, he us in gelæt to ðam, &amp; sylð
            <lb/>us ða moldan þe meolce &amp; hunie flewð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.9"/>
            <lb/>Ne beo ge wiðerræde wið eowerne Drihten, ne ge ne
            <lb/>ondrædon eow; Drihten is mid us.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.10"/>
            <lb/>ða hrymde eal seo mæniu &amp; mid stanum woldon hi oftorfian;
            <lb/>ac Godes wuldor wearð sona wundorlice 
            <lb/>æteowod ofer ðæt Godes scrin, þær hi on locodon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.11"/>
            <lb/>&amp; God cwæð to Moyse: Hu lange tælð þis folc me, &amp; hu
            <lb/>lange ne gelyfað hi me on eallum ðam tacnum
            <lb/>þe ic ætforan him dyde?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.12"/>
            <lb/>Ic ofslea hi mid cwylde &amp; hi fordo mid cwealme, &amp; ic ðe
            <lb/>gesette syððan to heretogan ofer micele 
            <lb/>ðeode strengran þonne ðeos.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.13"/>
            <lb/>Moyses ða clypode, &amp; ðus cwæð to Drihtne: Gyf ða
            <lb/>Egyptiscean gehyrað, &amp; ða ðe her eardiað 
            <lb/>abutan, þæt ðu þas mæniu ofslihst swa swa anne mannan,
            <lb/>þonne secgað hi sona þæt ðu ofsloge hi for ði,
            <lb/>þæt ðu ne mihtæst hi gelædan to ðam lande ðe ðu him
            <lb/>behete.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.17"/>
            <lb/>Ac sy þin strengð gemærsod, swa swa ðu swore.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.19"/>
            <lb/>Drihten, ic ðe bidde ðæt ðu forgyfe þises folces synna
            <lb/>æfter micelnisse þinre mildheortnysse.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIV,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.20"/>
            <lb/>Drihten cwæð to Moyse: Ic hit forgyfe æfter ðinum worde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.22"/>
            <lb/>Swa ðeah soðlice ealle þa ðe gesawon mine mægnðrymnysse
            <lb/>&amp; ða miclan tacna, ðe ic worhte on Egypta
            <lb/>lande &amp; on þisum westene, &amp; costnodon me nu tyn siðon &amp;
            <lb/>mine stemne ne gehyrsumodon, ne geseoð
            <lb/>hi ðæt land, þe ic foreswor heora fæderum, ne nan þæra
            <lb/>ðe me tælde ne gesihð ðæt land.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.30"/>
            <lb/>Caleph &amp; Iosue cumað to þam lande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.31"/>
            <lb/>Eowre bearn ic læde to þam lande soðlice.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.32"/>
            <lb/>&amp; eowre lic sceolan licgan on þisum westene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.33"/>
            <lb/>Eowre bearn beoð worigende on þisum westene feowertig
            <lb/>wintra &amp; eower forligr berað, oð ðæt heora
            <lb/>fædera hreaw beon fornumene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.34"/>
            <lb/>æfter ðæra feowertigra daga getæle, þe ge ðæt land
            <lb/>besceawodon, ger bið for dæge geteald, &amp; on 
            <lb/>feowertigum gearum ge underfoð eowre unrihtwisnyssa, þæt ge
            <lb/>witon mine wrace.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.36"/>
            <lb/>ða wurdon sona ofslagene on Godes gesihðe ða tyn
            <lb/>sceaweras, þe sceawodon ðæt land, &amp; deade nyðer
            <lb/>feollon, for ðan ðe hi þæt folc mistihton &amp; þæt land
            <lb/>tæl.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.38"/>
            <lb/>&amp; ða twegen leofodan, Iosue &amp; Caleph, &amp; hi comon to þam
            <lb/>lande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.39"/>
            <lb/>ða weop þæt folc sare, 
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XIV,40"/>
            <lb/>&amp; sona on ærne merien astigon
            <lb/>gewæpnode up to ðære dune, &amp; cwædon: We 
            <lb/>synd gearwe nu to gewinnenne þæt land be ðam ðe Drihten
            <lb/>spræc, for ðan þe we syngodon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.41"/>
            <lb/>ða cwæð Moyses to andsware: Hwi ofergæge ge Godes word;
            <lb/>Hit ne becymð eow na to nanre spede.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.42"/>
            <lb/>Ne fare ge, ic bidde, for ðan þe God nis mid eow, þæt ge
            <lb/>ne feallon ætforan eowrum feondum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.44"/>
            <lb/>Hi swa ðeah ablende beotlice astygon to ðæs muntes
            <lb/>cnæppe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="14.45"/>
            <lb/>&amp; ða comon heora fynd, Amalechitisc folc &amp; Chananeus samod,
            <lb/>þe eardedon on ðam munte, &amp; hi miclum
            <lb/>slogon &amp; ehtende adrifon oþ ðæt hi comon to Horma.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample6">
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XVI,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="16.1"/>
            <lb/>&amp; æFTER ðam færlice arison feower weras, Chore &amp; Hon,
            <lb/>Dathan &amp; Abiron, ongean Moysen miclum 
            <lb/>astyrode, &amp; ðridde healf hund manna of ðam yldstum mannum; 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.3"/>
            <lb/>&amp; cwædon to Moyse &amp; to Aarone þam sacerde: Eall ðeos 
            <lb/>mæniu soðlice syndon haligra bearn &amp; God wunað on him: 
            <lb/>Hwi synd ge ahafene ofer Drihtnes folc?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.4"/>
            <lb/>&amp; Moyses feoll astreht sona to eorðan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.5"/>
            <lb/>&amp; to ðam folce cwæð: To mergen geswutelað God hwilce he
            <lb/>gecyst to him.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.6"/>
            <lb/>Nime eower ælc his storcyllan &amp; stere ætforan Gode; &amp;
            <lb/>þone þe he gecyst, beo se halig.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.18"/>
            <lb/>Hi dydon swa on mergen mid miclum gedwylde &amp; brohton heora
            <lb/>storcyllan, standende æt ðam getelde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.27"/>
            <lb/>Ac Dathan &amp; Abiron stodon on heora geteldum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.12"/>
            <lb/>&amp; cwædon to Moyse mid miclum graman: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.13"/>
            <lb/>Is ðe, la, lytel geðuht þæt ðu alæddest us of ðam 
            <lb/>lande þe weol meolce &amp; hunige, þæt ðu us ofsloge on 
            <lb/>þisum westene, butan þu eac ure gewealde?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.14"/>
            <lb/>Witodlice þu gelæddest us in to ðam lande þe eall flewð
            <lb/>on riðum meolce &amp; <supplied resp="#TorontoCorpus">huniges</supplied> &amp; sealdest us
            <lb/>land &amp; æhta &amp; wingeardas ðær; oððe wilt ðu, la, ut
            <lb/>apytan ure eagan?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.19"/>
            <lb/>ða æteowde Godes wuldor.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XVI,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.20"/>
            <lb/>&amp; God cwæð to Moyse: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.21"/>
            <lb/>Asyndriað eow fram ðisre scyldigan gegaderunge, þæt ic hi
            <lb/>færlice fordon mæge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.31"/>
            <lb/>Hwæt ða færlice geopenode seo eorðe hi sylfe &amp; forswealh
            <lb/>ða weras mid wifum &amp; cildum, Dathan &amp; 
            <lb/>Abiron, mid heora geteldum &amp; eallum æhtum, 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.33"/>
            <lb/>þæt hi in to helle cuce siðodon mid sande ofhrorene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.34"/>
            <lb/>&amp; þæt folc fleah afyrht for heora hreame.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.35"/>
            <lb/>Eac swylce færlice fyr com fram Gode &amp; ofsloh ða oþre þe
            <lb/>offrodon ðone stor, ðridde healf hund 
            <lb/>manna, þær hi heoldon þa recelsfata.
            <pb n="XVI,41"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.41"/>
            <lb/>Eft on ðam oðrum dæge eall seo mæniu ceorode ongean
            <lb/>Moysen &amp; Aaron, cweðende: Ge ofslogon Godes 
            <lb/>folc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.42"/>
            <lb/>&amp; seo sacu ða aras.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.43"/>
            <lb/>&amp; Moyses &amp; Aaron efston mid fleame to Godes getelde, &amp; þa
            <lb/>ða hi in agan wæron, ða ætywde Godes 
            <lb/>wuldor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.44"/>
            <lb/>&amp; God cwæð to Moyse: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.45"/>
            <lb/>Gewitað aweg fram ðisre mæniu; nu ic hi adylgie.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.46"/>
            <lb/>&amp; Moyses cwæð to Aarone: Nim ðin recelsfæt &amp; efst to ðam
            <lb/>folce &amp; for hi gebide, for ðan ðe Godes
            <lb/>yrre is ofer hi &amp; his wite reðegað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.47"/>
            <lb/>Aaron ða ardlice arn to ðam folce &amp; sterde mid thimiama
            <lb/>standende betwynan ðam cucuan &amp; ðam 
            <lb/>deadum, &amp; bæd for ðæt folc; ðæt wite ða geswac.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.49"/>
            <lb/>&amp; þær wæron ofslagene feowertyne ðusenda of ðæs folces
            <lb/>mæniu &amp; seofonhund manna <supplied resp="#TorontoCorpus">butan</supplied> ðam ðe ðær
            <lb/>ofslagene wæron on Chores <supplied resp="#TorontoCorpus">ceaste</supplied> .
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="16.50"/>
            <lb/>Aaron eode ða eft to Moyse to Drihtnes getelde.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XVII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.1"/>
            <lb/>&amp; Drihten cwæð to Moyse: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.2"/>
            <lb/>Nim nu twelf gyrda æt ðam twelf mægðum fram þære 
            <lb/>mægða ealdrum, &amp; heora ælces naman awrit on his gyrde 
            <lb/>&amp; Aarones nama beo on Leuies mægðe, &amp; lege ða gyrda on 
            <lb/>ðam getelde þær ic ðe to sprece.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.5"/>
            <lb/>&amp; þone þe ic geceose, þonne sprytt his gyrd, &amp; ic gestille
            <lb/>fram me Ysrahela ceorunge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.7"/>
            <lb/>Moyses ða dyde swa swa Drihten him bebead.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.8"/>
            <lb/>&amp; eode on ærne merien in to ðam getelde, &amp; efne ða wæs
            <lb/>growende Aarones gyrd on blostmum &amp; on 
            <lb/>leafum on hnutbeames wisan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.9"/>
            <lb/>He bær ða ða gyrda to Ysrahela bearnum, &amp; hi gesawon hwæt
            <lb/>þær geswutelod wæs; ælc nam þa his 
            <lb/>gyrde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.10"/>
            <lb/>&amp; God cwæð eft to Moyse: Ber Aarones gyrde in to ðam
            <lb/>getelde, ðæt heo sy gehealden Israhele to 
            <lb/>tacne &amp; heora ceorung geswice, þæt hi ne swelton.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="17.11"/>
            <lb/>&amp; Moyses dyde swa swa him Drihten bebead.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample7">
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XVIII,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="18.1"/>
            <lb/>GOD geceas Aaron him to sacerde &amp; of his ofsprincge to his
            <lb/>offrunge symle &amp; of Leuies mægðe 
            <lb/>manega to Leuita Aarone to fylste to ðam ælicum
            <lb/>onsægednyssum, &amp; God sylf him sealde ða gesetnyssa.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XX,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.1"/>
            <lb/>æFTER þisum comon Israhela bearn to ðam westene Sin, &amp;
            <lb/>ðær sweolt Maria, Aarones swustor, &amp; is 
            <lb/>ðær bebyrged.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.2"/>
            <lb/>ða næs ðær nan wæter on þam westene þam folce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.3"/>
            <lb/>&amp; hi ða ciddon swiðe wið Moysen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.6"/>
            <lb/>He clypode ða to Gode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.7"/>
            <lb/>&amp; God cwæð to him: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.8"/>
            <lb/>Gang ðu &amp; Aaron &amp; gegaderiað þis folc geond to ðam stane; 
            <lb/>&amp; se stan eow sylþ wæter.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.10"/>
            <lb/>Hi comon ða to ðam flinte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.11"/>
            <lb/>&amp; he ætforan him eallon sloh mid ðære gyrde tua þone
            <lb/>flint, &amp; þær fleow sona of ðam flinte wæter
            <lb/>swa genihtsumlice, þæt heora nytena druncon &amp; eall Israhela
            <lb/>folc of ðære anre riðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.14"/>
            <lb/>ða sende Moyses ærendracan to Edom þam cynincge; 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.17"/>
            <lb/>Bæd þæt he moste faran forð ofer his land be 
            <lb/>rihtum wege &amp; ne reppan his nan þingc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.18"/>
            <lb/>Edom ða andwyrde þam ærendracum, &amp; cwæð: Ne fare ge
            <lb/>ðurh me.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.20"/>
            <lb/>&amp; he ferde ða sona mid eallon his folce to gefeohte gearu:
            <lb/>&amp; forwyrnde Israhele þæt oferfæreld 
            <lb/>þurh his land; Hi gewendon þa aweg, &amp; gewicodon wið ðone
            <lb/>munt, þe is Or gehaten.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.28"/>
            <lb/>þær Aaron forðferde &amp; Eleazarus, his sunu, wæs sacerd for
            <lb/>hine.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="20.30"/>
            <lb/>&amp; hi ealle beweopon Aarones forðsið geond xxx daga
            <lb/>geomriende swyðe.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXI,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.1"/>
            <lb/>CHANANEUS þa wann wið Israhela bearn, &amp; sige on him
            <lb/>gewann.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.2"/>
            <lb/>Ac hi wendon to Gode mid ealre heortan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.3"/>
            <lb/>&amp; hi gehyrde God, &amp; him sige forgeaf, þæt hi ofslogon þone
            <lb/>cyningc &amp; his folc samod mid swurdes 
            <lb/>ecge &amp; heora burga towendon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.4"/>
            <lb/>&amp; gewendon him ham ðanon ofer langne weg, þæt hi þæt
            <lb/>land embferdon; þæt folc wearð ða aðryt &amp; 
            <lb/>ðearle geswenct mid ðam siðfæte.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.5"/>
            <lb/>&amp; ceorodon ongean Godd &amp; ongean Moysen miclum, &amp; cwædon:
            <lb/>Hwi læddest ðu, la, us of Egypta lande,
            <lb/>þæt we swulton on þisum westene; We nabbað naðor ne hlaf
            <lb/>ne wæter, &amp; us wlataþ nu for ðisum 
            <lb/>leohtostan mete.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.6"/>
            <lb/>For ðam ðingon þa sona sende God him to fyrene næddran, &amp;
            <lb/>hi ðæt folc totæron &amp; manega adyddon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.7"/>
            <lb/>&amp; hi to Moyse cwædon: We syngodon swyðe, for ðan ðe we
            <lb/>swa spæcon ongean God &amp; ðe; ac gebide for
            <lb/>us, þæt he afyrsige fram us ða fyrene næddran; Moyses ða
            <lb/>gebæd for ðæt folc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.8"/>
            <lb/>&amp; God cwæð to him: Wyrc ane ærene næddran &amp; sete upp to
            <lb/>tacne, &amp; se ðe tosliten beo, beseo upp to
            <lb/>ðære næddran, &amp; he leofoð sona swa he besyhð on hi.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.9"/>
            <lb/>Moyses ða worhte ða ærenan næddran, &amp; sette to tacne; &amp;
            <lb/>þa ðe toslitene wæron beheoldon to ðære 
            <lb/>næddran &amp; wurdon gehælede.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.10"/>
            <lb/>Hi ferdon ða ðanon mid heora fyrdwicum.
            <pb n="XXI,21"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.21"/>
            <lb/>&amp; Moyses sende ða to Seon, ðam cyninge Amoreiscre ðeode,
            <lb/>ðisum wordum, &amp; cwæð: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.22"/>
            <lb/>Ic bidde ðæt ðu me lyfe ofer ðin land to farene; Ne 
            <lb/>reppe we ðine æceras oððe wineardas, eowwer wæterpyttas; 
            <lb/>ac swa swa se weg lið we farað, gyf we moton, forð ofer 
            <lb/>ðin land.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.23"/>
            <lb/>ða nolde Seon, se cyningc, nateshwon him tiðian þæt
            <lb/>Israhel ferde forð ofer his gemæru, ac 
            <lb/>gegaderode his folc &amp; ferde him togenes &amp; feaht swyðe ongean,
            <lb/>oð ðæt he feol ofslagen, &amp; his folc 
            <lb/>samod, mid swurdes ecge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.25"/>
            <lb/>Hi geeodon ða his land &amp; ealle his burga, &amp; Israhel wunode
            <lb/>þa on þam widgillan lande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.32"/>
            <lb/>Moyses ða sende &amp; het sceawian Azer; þære wic hi geeodon
            <lb/>&amp; ahton þone eard.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.33"/>
            <lb/>Hi gewendon ða ðanon &amp; woldon to Basan, ac Og, se cyning,
            <lb/>com him togeanes mid eallum his folce 
            <lb/>to gefeohte gearu.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.34"/>
            <lb/>Drihten cwæð to Moyse: Ne ondræd ðu hine; ic hine sealde
            <lb/>to þinum gewealde &amp; eall his folc &amp; 
            <lb/>land.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="21.35"/>
            <lb/>&amp; hi fuhton ða swyðe, &amp; Israhel ofsloh Og þone cyningc, &amp;
            <lb/>his suna, &amp; his folc eall to forwyrde,
            <lb/>&amp; geahton his land &amp; ealle his burga.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.1"/>
            <lb/>MOYSES ða ferde to Moab mid ðam folce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.2"/>
            <lb/>&amp; se cyningc Balac cwæð to his leode: Swa adylegað þis
            <lb/>folc mid heora fyrdcræfte ealle ða ðe 
            <lb/>eardiað on urum gemærum, swa swa oxa gewunaþ to awestenne
            <lb/>gærs oð ða wyrtruman <supplied resp="#TorontoCorpus">eorðslihtes</supplied> mid 
            <lb/>toðum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.5"/>
            <lb/>He sende þa his bodan to Balaam ðam witegan, Beores suna
            <lb/>&amp; bæd ðæt he come to wyrigenne þæt folc
            <lb/>þe fundode wið his, &amp; cwæð: Ic wat þæt se bið
            <lb/>gebletsod, ðe ðu gebletsast, &amp; se bið awyrged <note resp="#HC_OE_compilers">TORONTO 
              <lb/>CORPUS: awryged</note> þe 
            <lb/>ðu wyrigst.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.7"/>
            <lb/>ða bodan ða comon to Balaan mid sceattum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.18"/>
            <lb/>Balaam andwyrde þam ærendracum &amp; cwæð: ðeah Balaac me
            <lb/>sylle goldes &amp; seolfres an hus full, ic ne
            <lb/>mæg awendan Godes word.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.19"/>
            <lb/>Ac beoð her to niht &amp; bidað andsware.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXII,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.20"/>
            <lb/>ða com God on niht to Balaam, &amp; cwæð: Nu ðas men þe
            <lb/>feccað; far mid him, swa ðæt ðu do þæt ic ðe
            <lb/>bebeode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.21"/>
            <lb/>Balaam ða ferde forð mid ðam bodum on assan ridende.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.22"/>
            <lb/>&amp; efne Godes encgel forstod þone weg ðær he wolde ridan
            <lb/>mid atogenum sweorde, swilce he hine 
            <lb/>slean wolde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.23"/>
            <lb/>Se assa geseah ðone encgel standende, &amp; Balaam ne geseah;
            <lb/>þa forbeah se assa þæs engles swurd, &amp;
            <lb/>eode of ðam wege; Hwæt þa Balaam beot þone assan, wolde
            <lb/>ðæt he eode innon þone weg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.25"/>
            <lb/>ða fleah se assa gyt forht for þam encgle, &amp; ðyde his
            <lb/>hlafordes fot ðearle to ðam hege; Balaam þa
            <lb/>gyt beot þone assan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.26"/>
            <lb/>&amp; se encgel eode in to anum nyrwette, þe he ne mihte
            <lb/>forbugan on naðre healfe, for ðan þe þær nan
            <lb/>bige næs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.27"/>
            <lb/>ða feol se assa adune afyrht for ðam engle, &amp; Balaam wearð
            <lb/>yrre &amp; beot hine gyt swyðor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.28"/>
            <lb/>ða geopenode Drihten þæs assan muð, &amp; he cwæð: Hwi
            <lb/>beatst ðu me swa swyðe?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.29"/>
            <lb/>&amp; Balaam andwyrde: For ðam ðe ðu me beswice, &amp; ic ðe
            <lb/>ofslean wolde, gyf ic swurd hæfde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.30"/>
            <lb/>ða sæde se assa: Ne eom ic na þin assa þe ðu on ridst
            <lb/>symble; Sege hwænne ic æfre ær þyllic ðe 
            <lb/>gebude.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.31"/>
            <lb/>God þa geopenode Balaames eagon, þæt he geseah þone engel
            <lb/>þe se assa forbeah, mid nacodum swurde,
            <lb/>&amp; he hnah to eorðan, &amp; aleat wið ðæs engles.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.32"/>
            <lb/>&amp; se encgel cwæþ: Hwi beote ðu þinne assan efne nu
            <lb/>þrywa?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.33"/>
            <lb/>Ic þe ofsloge sona &amp; se assa ne leofode, gyf he ne forbuge
            <lb/>me.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.34"/>
            <lb/>&amp; Balaam cwæð: Ic syngode nytende; nyste þæt ðu stode
            <lb/>ongean me, &amp; gyf ðe min færeld mislicað, ic
            <lb/>fare eft ongean.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.35"/>
            <lb/>Se encgel cwæð to him: Farr mid þisum mannum, &amp; warna
            <lb/>þæt ðu nan þinc elles ne sprece buton þæt 
            <lb/>ic þe bebeode; &amp; Balaam þa rad forð.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="22.36"/>
            <lb/>Se cyning ða, Balac, com him togeanes.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXIII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.1"/>
            <lb/>&amp; HE arærde sona seofon weofoda; &amp; þær lac geoffrode on
            <lb/>ða ealdan wisan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.8"/>
            <lb/>&amp; cwæð to Balac: Hu mæg ic awyrian þone ðe God bletsode;
            <lb/>&amp; he witegode ða, swa him wissode God, &amp;
            <lb/>bletsode Israhel.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.11"/>
            <lb/>&amp; Balac cwæð to him: Ic ðe fette for ði, þæt ðu mine
            <lb/>fynd wyrigdest, &amp; þu hi bletsast.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.12"/>
            <lb/>Balaam cwæð ða: Cwyst ðu, mæg ic oþer sprecan buton
            <lb/>ðæt Drihten het?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.13"/>
            <lb/>ða cwæð Balac him to: Cum to oðre stowe mid me.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.14"/>
            <lb/>&amp; he eft arærde oðre seofan weofoda, &amp; bletsode Israhel.
            <pb n="XXIII,25"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.25"/>
            <lb/>&amp; Balac cwæð: Ne ðu hine wyrige, ne ðu hine bletsa.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.26"/>
            <lb/>ða cwæð Balaam to Balaace ðus: Hu ne sæde ic ðe þæt
            <lb/>swa hwæt swa God me bebude, þæt ic ðæt dyde?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.27"/>
            <lb/>&amp; Balac cwæð: Cum, ic ðe læde to oðre stowe, gyf Gode
            <lb/>swa gelicie þæt ðu hi ðanon gewyrige.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="23.28"/>
            <lb/>Hi eodon ða begen up to ðam munte; &amp; he sona arærde
            <lb/>seofan weofoda, &amp; lac geoffrode.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXIV,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="24.1"/>
            <lb/>&amp; ISRAHEL bletsode, &amp; þa ðingc witegode þe him gewissode
            <lb/>God.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="24.2"/>
            <lb/>He mihte geseon Israhel of ðam munte þanon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="24.10"/>
            <lb/>ða yrsode Balac wið Balaam, &amp; cwæð: Ic ðe het feccan,
            <lb/>þæt ðu mine fynd wyrigdest, &amp; þu nu ðrywa 
            <lb/>hi bletsodest.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="24.11"/>
            <lb/>Far ðe nu ham: ic hæfde gemynt ðe to arwurðienne on
            <lb/>æhtum &amp; on feo, ac God ðe benæmde ðæs 
            <lb/>wurðmyntes.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXV,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="25.1"/>
            <lb/>HIT stent on oðrum bocum, þæt Balaam swa ðeah tæhte
            <lb/>þam cyningce hu he cuman mihte þæt he hi 
            <lb/>beswice; &amp; he eac swa dyde; he beswac hi swa, þæt he sette
            <lb/>wifmen æt his hæðengylde gehende ðam 
            <lb/>folce, þær hi on locodon; &amp; hi eodon ða to manega of ðam
            <lb/>folce to ðam myltystrum &amp; wið hi hæmdon; &amp;
            <lb/>to ðam hæðengylde bugon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="25.3"/>
            <lb/>God wearð ða yrre Israhela bearnum, &amp; het Moyses ahon þa
            <lb/>ðe ðæt man dydon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="25.5"/>
            <lb/>Moyses þa het ða manfullan ofslean, ealle ða ðe bugon to
            <lb/>Belphegor.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="25.8"/>
            <lb/>&amp; þær wurdon ofslagene mid swurdes ecge feower &amp; twenti
            <lb/>ðusenda of ðæs folces mæniu; &amp; Godes yrre
            <lb/>geswac &amp; he him syððan mildsode.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="25.16"/>
            <lb/>God bebead syþþan Moyse, &amp; cwæð: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="25.17"/>
            <lb/>Wrec Israhela bearn on ðam Madianitiscum &amp; ofsleaþ hi, for 
            <lb/>ðam þe hi beswicon eow.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="XXXI,6"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="31.6"/>
            <lb/>MOYSES ða sende sona twelf ðusenda gewæpnodra manna, to
            <lb/>ðam wige caflice.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="31.7"/>
            <lb/>&amp; hi ða ferdon &amp; ðæt folc ofslogon, &amp; þone cyningc
            <lb/>Balac &amp; Balaam samod; &amp; ðæt land aweston &amp;
            <lb/>ða wif heoldon; &amp; comon to Moyse mid micelre huðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="31.14"/>
            <lb/>Moyses ða yrsode; &amp; axode hwi hi heoldon ða wifmen to
            <lb/>life, ðe hi forlærdon ær æt ðam 
            <lb/>hæðengylde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="31.17"/>
            <lb/>&amp; het hi ða acwellan ealle ða wif ðe weras hæfdon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="31.18"/>
            <lb/>&amp; het healdan þa mædena; Hi didon þa swa &amp; sige hæfdon
            <lb/>syððan; &amp; comon to ðam lande þe hi to 
            <lb/>lædde God, ðe he Abrahame behet &amp; his ofsprincge.</p>
        </div>
        <div type="sample" n="sample8">
          <lb/><note resp="#HC_OE_compilers">B8.1.4.6</note>
          <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="II,1"/>
          <p><milestone type="Toronto" unit="record" n="2.1"/>
            <lb/>IOSUE ða sona asende twegen sceaweras digellice of Sathin, &amp;
            <lb/>het sceawian ðæt land &amp; ða buruh 
            <lb/>Iericho, hu heo geworht wære; Hi ferdon ða &amp; comon to anre
            <lb/>myltistran huse heo wæs Raab gehaten &amp; 
            <lb/>gereston hi ðær.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.2"/>
            <lb/>ða wearð ðam cyninge gecydd ðæt ðær comon sceaweras of
            <lb/>Israhela bearnum, ðæt hi ða burh 
            <lb/>sceawodon, &amp; sende to Raab &amp; het ða sceaweras agyfan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.4"/>
            <lb/>Ac heo hæfde hi behydd, ær hyre seo hæs to come, on hyre
            <lb/>upflora, &amp; geandwyrde ðus: Ic andytte 
            <lb/>ðæt hi comon to me, ac ic ne cuðe heora fær, &amp; hi urnon on
            <lb/>æfnunge ut of ðissere byrig, mid ðam ðe
            <lb/>ða burhgata belocene wurdon; efstaþ nu ardlice &amp; ge hi
            <lb/>ofridað.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.7"/>
            <lb/>Hi ða sona æfter ridon idelum færelde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.8"/>
            <lb/>&amp; ðæt wif ða spræc to ðam behyddum werum: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.9"/>
            <lb/>Ic wat nu to soðan ðæt God eow sylð ðisne eard; 
            <lb/>witodlice eower ege is on us becumen, &amp; ðis folc is geyrged &amp;
            <lb/>ormod ongean eow.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.10"/>
            <lb/>We gehyrdon ðæt Drihten adrigde ða Readan Sæ, ða ða ge
            <lb/>ferdon fram Egypta lande, &amp; hu ge ofslogon
            <lb/>syððan twegen cyningas, Seon &amp; Og, 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.11"/>
            <lb/>&amp; aswearc ure mod, &amp; ure gast forhtode to eowrum infærelde;
            <lb/>eower Drihten is soðlice soð God on heofonum &amp; on eorðan,
            <lb/>ðe ealle ðingc gewylt.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.12"/>
            <lb/>Sweriað me nu ðurh Drihten ðæt ge don eft wið me swylce
            <lb/>mildheortnysse swa ic macode wið eow, &amp; 
            <lb/>syllað me sum tacn, ðæt ic sylf beo gehealden, &amp; min
            <lb/>fæder, &amp; modor &amp; mine gebroðra &amp; ða ðe us to
            <lb/>lociað, alysað fram deaðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.14"/>
            <lb/>ða cnihtas hyre andwyrdon &amp; mid aðe hyre beheton: ðonne
            <lb/>ure Drihten us forgyfð ðisne eard to 
            <lb/>gewealde, we cyðað mildheortnysse on ðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.15"/>
            <lb/>Witodlice hire hus wæs on ðam wealle fæst, &amp; heo let hi ut
            <lb/>mid anum langan rape ðurh ðæs huses 
            <lb/>eahðirl ofer ðone weal.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.16"/>
            <lb/>&amp; cwæð: Farað eow nu wærlice &amp; gewendað to muntum &amp;
            <lb/>lutiað ðær ðry dagas, ðe læs ðe eow gemeton,
            <lb/>ða ðe eow æfter ridon, &amp; efstað syððan aweg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.17"/>
            <lb/>Hi cwædon to ðam wife: We beoð unscyldige wið ðe,
            <lb/>ðonne we to ðisum lande becumað, gyf ðu lætst
            <lb/>ðisne rap hangian on ðam ehðyrle, ðær ðu us ut alete, &amp;
            <lb/>gelangast to ðe ðine leofostan frynd, 
            <lb/>fæder &amp; modor &amp; ðine magas, in to ðe.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.19"/>
            <lb/>&amp; locehwa ut gange, licge he ofslagen, &amp; se ðe on ðam huse
            <lb/>beo, hæbbe frið mid ðe.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="II,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.20"/>
            <lb/>&amp; gyf ðu abarast ure spræce, we ne beoð forsworene.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.21"/>
            <lb/>ðæt wif him cwæð to: Eower cwyde stande.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.22"/>
            <lb/>Hi efston ða aweg, swa ðæt wif hi lærde, &amp; comon to
            <lb/>Iosue &amp; cyddon him eal ðis.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="2.24"/>
            <lb/>Hi sædon him: To soðan us sylð Drihten ðis land; ealle
            <lb/>synd geyrgede, ðe eardiað on ðisum lande.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="III,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.1"/>
            <lb/>IOSUE ða aras hraðe on ðære nihte, &amp; astyrode his fyrdwic
            <lb/>forð to Iordanen, &amp; wicode ðreo niht 
            <lb/>wið ða ea on anbidunge.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.2"/>
            <lb/>&amp; sende ða bydelas, &amp; bead eallum ðam here: ðonne man
            <lb/>eowres Godes earce styrað mid ðam 
            <lb/>gangendum bærmannum of Leuies cynne, &amp; ge ne cunnon ðone weg,
            <lb/>folgiað eow feorran ðære earce, &amp; nan man
            <lb/>ne genealæce neah ðam arce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.5"/>
            <lb/>&amp; beoð gehalgode; betwux eow Drihten wyrcð wundra to
            <lb/>mergen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.6"/>
            <lb/>&amp; he cwæð to ðam sacerdum: Nimað ðis Godes scrin &amp; gað
            <lb/>ætforan ðam folce: &amp; ða sacerdas dydon swa
            <lb/>swa Iosue hi het.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.7"/>
            <lb/>&amp; Drihten cwæð to Iosue: Nu to dæg ic ongynne ðe to
            <lb/>mærsigenne ætforan Israhela bearnum, ðæt hi 
            <lb/>magon witan ðæt ic wille mid ðe beon, swa swa ic mid Moyse
            <lb/>wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.8"/>
            <lb/>&amp; ðu gewissa ða sacerdas, ða þe ðæt scrin berað, ðæt
            <lb/>hi gebidon on ðære ea.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.9"/>
            <lb/>Iosue ða clypode, &amp; cwæð to ðam folce: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.10"/>
            <lb/>Be ðam ge magon witan ðæt God wunað betwux eow, &amp; ða 
            <lb/>hæðenan todræfð, ðe nu habbað ðisne eard on eowre
            <lb/>gesyhðe, for ðan Iordan, seo ea, ætstent on hyre 
            <lb/>ryne; swa ðæt scrin in bið geboren, swa ofstynt se stream.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.14"/>
            <lb/>ðæt folc ferde ða forð to ðære ea, &amp; sona swa ða
            <lb/>bærmen gesetton heora fotlæst on ðære ea ofre,
            <lb/>swa ætstod se stream, &amp; ongan to ðindenne ongean, swilce
            <lb/>hit wære an heah dun, &amp; se æftra stream
            <lb/>arn ut to ðære sæ.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="3.17"/>
            <lb/>Hwæt ða sacerdas ða ætstodon on ðam grunde on drigre
            <lb/>moldan on middan ðære ea, &amp; eal ðæt folc 
            <lb/>ferde forð ofer ða ea be drium grunde.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="IV,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.1"/>
            <lb/>&amp; DRIHTEN cwæð to Iosue: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.2"/>
            <lb/>Hat nu twelf weras of ðam twelf mægðum niman twelf stanas 
            <lb/>on middan ðære ea ðær ða sacerdas stodon, &amp; habban forð 
            <lb/>mid eow to eowre wicstowe &amp; wurpan hi ðær.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.4"/>
            <lb/>ða dide Iosue swa swa Drihten him bebead, &amp; cwæð to ðam
            <lb/>folce: 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.6"/>
            <lb/>Gyf eowre bearn eow befrinað 
            <lb/>eft on uferum dagum, Hwæt doð ðas stanas her?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.7"/>
            <lb/>þonne secge ge to andsware, ðæt seo ea Iordane adruwode,
            <lb/>mid ðam ðe ure fæderas ferdon ofer hi 
            <lb/>mid ðam halgan scrine, &amp; hi beoð her to gemynde Israhela
            <lb/>bearnum a on ecnysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.8"/>
            <lb/>ða dydon ða twelf weras swa swa Drihten him bebead, &amp;
            <lb/>namon twelf stanas on ðæs streames ryne; 
            <lb/>hæfdon forð mid him to heora fyrdwicum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.9"/>
            <lb/>Iosue het eac ahebban oðre twelf stanas tomiddes ðam
            <lb/>streame, þær hi stodon mid ðam scrine, &amp; hi
            <lb/>ðær ðurhwuniað oð ðisne andweardan dæg.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.10"/>
            <lb/>&amp; ðæt folc ferde forð mid gebylde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.14"/>
            <lb/>On ðam dæge gemærsode se ælmihtiga Drihten Iosue þone</p>
          <lb/>
          <p><lb/>æþelan ætforan Israhela folce, ðæt hi hine
            <lb/>ondredon, swa swa hi ondredon Moysen.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.18"/>
            <lb/>Mid ðam ðe hi ferdon fram ðære ea Iordanen, ða arn se
            <lb/>stream forð swa swa he ær dyde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="4.19"/>
            <lb/>&amp; hi wicodon on Galgala, on easthealfe Iericho, on ðam
            <lb/>teoðan dæge ðæs forman monðes.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="V,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.1"/>
            <lb/>ðA geaxodon ða cyningas ðe eardodon on ðam leodscypum
            <lb/>þæt Drihten ða ea Iordanen adrigde ætforan
            <lb/>Israhela bearnum ða ða hi ferdon ðær ofer, ða wearð
            <lb/>heora heorte toslopen &amp; heora gast ne belaf 
            <lb/>on him, for ðan ðe hi ondredon Israhela tocymes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.2"/>
            <lb/>Drihten cwæð to Iosue on ðære ylcan tide: Wyrc ðe
            <lb/>stænene sex, &amp; oðre siðe ymbsnyð Israhela 
            <lb/>bearn.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.3"/>
            <lb/>Iosue ða dyde swa swa Drihten him bebead, &amp; Israhela bearn
            <lb/>ealle ymbsnað uppan ðam beorge ðe is 
            <lb/>gehaten <foreign>Preputiorum</foreign> .
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.4"/>
            <lb/>Heora fæderas wæron ær on Egypto ymbsnydene &amp; seo iugoð
            <lb/>næs, ðe be ðam wege wæs acenned on ðam
            <lb/>langsumon færelde feowerti geara, &amp; ðis is se intinga
            <lb/>ðære æftran ymbsnydennysse.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.8"/>
            <lb/>Hi gewunodan ðær swa on ðære ylcan wicstowe, oð ðæt hi
            <lb/>gehælede wurdon, &amp; heton ða stowe 
            <lb/>Galgala.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.9"/>
            <lb/>Drihten cwæð to Iosue: Nu to dæg ic adyde þæra
            <lb/>Egyptiscra hosp fram eowrum cynne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.10"/>
            <lb/>Hi wurdon ða on Galgala, &amp; worhton Phase, ðæt is
            <lb/>færeldfreols, on ðam feowerteoðan dæge ðæs 
            <lb/>monðes on æfnunge on Iericho feldum.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.11"/>
            <lb/>&amp; æton of ðæs landes wæstmum on ðam oðrum dæge,
            <lb/>ðeorfe hlafas &amp; polentan ðæs ylcan geares.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.12"/>
            <lb/>æfter ðam ðe hi æton of ðæs eardes wæstmum, him
            <lb/>ateorode se heofonlica mete; ne hi syððan ne 
            <lb/>onbyrigdon ðæs bigleofan ofer ðæt, ac of ðæs geares
            <lb/>wæstmum Chanaan landes.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.13"/>
            <lb/>Mid ðam ðe Iosue com on Iericho lande, he geseah ænne wer
            <lb/>wið ða fyrde standan mid atogenum 
            <lb/>swurde, &amp; he sona hine axode: Eart ðu ures geferes ðe ure
            <lb/>wiðerwinna?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.14"/>
            <lb/>Se wer him andwyrde: Ic eom ealdor &amp; latteow Drihtnes heres,
            <lb/>&amp; ic hider nu com.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.15"/>
            <lb/>Iosue ða feoll sona afyrht to eorðan, &amp; cwæð: Hwæt
            <lb/>sprycð min hlaford to his ðeowan ðus?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="5.16"/>
            <lb/>Se engel him cwæð to: Vncnyte ðin gescy hraðe of ðinum
            <lb/>fotum, for ðam ðe se stede is halig, ðe ðu
            <lb/>on styntst; &amp; he swa dyde.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VI,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.1"/>
            <lb/>HIERICHO seo burh wæs mid weallum ymbtrymed &amp; fæste
            <lb/>belocen for ðes folces tocyme, &amp; hi ne 
            <lb/>dorston ut faran ne in faran for him.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.2"/>
            <lb/>Drihten cwæð ða to Iosue: Ic do ðas buruh Hiericho on
            <lb/>ðinum gewealde &amp; ðone cyning samod &amp; ða 
            <lb/>strengstan weras ðe wuniað on hyre.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.3"/>
            <lb/>Farað nu six dagas symble ymb ða burh, ælce dæg æne &amp;
            <lb/>ealle suwigende; 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.4"/>
            <lb/>&amp; seofon sacerdas blawan mid byman eow ætforan.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.12"/>
            <lb/>Iosue ða swa dyde, &amp; ða sacerdas bæron ðæt Godes scrin
            <lb/>ymbe ða burh, ælce dæge æne.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.13"/>
            <lb/>&amp; oðre seofon blewon mid sylfrenum byman.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.14"/>
            <lb/>&amp; hi ealle to fyrdwicon ferdon æfter ðam.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.15"/>
            <lb/>On ðam seofoðan dæge hi ferdon seofon siðon ymb ða burh.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.16"/>
            <lb/>&amp; on ðam seofoðan ymbfærelde, ða ða sacerdas blewon, &amp;
            <lb/>ðæt folc eall hrymde, swa swa Iosue him 
            <lb/>rædde, ða burston ða weallas, ðe ða burh behæfdon,
            <lb/>endemes to grunde, &amp; hi ða in eodon, ælc man 
            <lb/>swa he stod on ðam ymbgange.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.17"/>
            <lb/>Iosue ða clypode, &amp; cwæð to ðam folce: Sy ðeos burh
            <lb/>amansumod &amp; eall ðæt bið on hyre, buton Raab
            <lb/>ana libbe &amp; ða ðe lociað to hyre, for ðan ðe heo urum
            <lb/>ærendracum arfæstnysse cydde 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.18"/>
            <lb/>&amp; ge nan ðingc ne hreppon on reafe ne on feo, ðæt ge ne 
            <lb/>beon scyldige sceamlicre forgægednysse, &amp; Israhela 
            <lb/>fyrdwic for synne beo gedrefed.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.19"/>
            <lb/>Swa hwæt swa her goldes byð, ðæt beo Gode gehalgod, &amp; on
            <lb/>seolfre oððe on are, eall in to his 
            <lb/>hordum.
            <pb n="VI,21"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.21"/>
            <lb/>Hi ofslogon ða sona mid swurdes ecge weras &amp; wifmen &amp; ða
            <lb/>wepende cild, hryðera &amp; scep, assan &amp; 
            <lb/>ealle ðingc.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.22"/>
            <lb/>Iosue cwæð ða syððan to ðam foresædum ærendracum:
            <lb/>Gað nu to ðam huse, ðær ge behydde wæron, &amp; 
            <lb/>lædað ut ðæt wif, ðe eowrum life geheolp,
            <lb/>&amp; ða ðe hyre to lociað, lædað of ðisre byrig.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.23"/>
            <lb/>Hy dydon ða swa swa him gedihte Iosue, &amp; læddon hi of
            <lb/>ðære byrig mid eallum hyre magum, &amp; hi 
            <lb/>syððan leofodon mid sibbe betwux him.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.24"/>
            <lb/>Hi forbærndon ða ða burh &amp; ðæt ðe binnan hyre wæs.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.25"/>
            <lb/>&amp; Iosue bæd ðus: Beo se awyrged, ðe æfre eft
            <lb/>geedstaðelie ðas buruh Hiericho.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="6.27"/>
            <lb/>God wæs ða mid Iosue on eallum his weorcum, &amp; his nama
            <lb/>wearð gewidmærsod wide geond ðæt land.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VII,1"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.1"/>
            <lb/>WITODLICE Achar, Charmies sunu, Zabdies suna, Zares suna, of
            <lb/>Iudan mægðe, behydde of ðam 
            <lb/>herereafe, ðe him forboden wæs, ðe Iosue amansumode; &amp; se
            <lb/>ælmihtiga God yrsode sona ongean Israhela bearn.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.2"/>
            <lb/>ða sende Iosue sceaweras to Hai, ðe ðær gehende wæs, &amp;
            <lb/>het besceawian ða burh; Hi ferdon ða &amp; 
            <lb/>comon, &amp; cwædon to Iosue: Ne læd ðu eal ðis folc to ðære
            <lb/>lytlan byrig, ac twa ðusenda oððe ðreo 
            <lb/>læt faran ðærto; Hwæt sceal eall ðis folc on idel beon
            <lb/>geswenct?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.4"/>
            <lb/>ða ferdon ðreo ðusenda feohtendra wera to oferwinnenne ða
            <lb/>burh, ac hi wurdon on fleame &amp; sona 
            <lb/>ofslagene, six &amp; ðritig, fram ðære buruhware, ðe him on
            <lb/>bæc filigdon; ða wearð Iosue swyðe sarig on
            <lb/>his mode, &amp; eal Israhela folc wurdon afyrhte for ðære
            <lb/>dæde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.6"/>
            <lb/>&amp; Iosue feol astreht ætforan Godes scrine, &amp; ða yldestan
            <lb/>men ealle hi astrehton licgende swa oð 
            <lb/>æfen, &amp; dydon dust uppan heora heafda.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.7"/>
            <lb/>Iosue ða clypode, &amp; cwæð mid angsumnysse: Wella, min
            <lb/>Drihten God, hwi woldest ðu lædan ðis folc 
            <lb/>hider ofer ðas ea, ðæt ðu us sealdest on Amorrea handum &amp;
            <lb/>us fordydest?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.9"/>
            <lb/>ðis geaxiað Chananei &amp; cumað hider to us, &amp; ealle ðas
            <lb/>landleoda belicgað us mid fyrde &amp; urne 
            <lb/>naman adylegiað; &amp; hwæt dest ðu, Drihten,
            <lb/>ðinum mæran naman?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.10"/>
            <lb/>&amp; Drihten him cwæð to: Aris nu, Iosue; hwi list ðu neowel
            <lb/>on eorðan?
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.11"/>
            <lb/>Israhel syngode &amp; ða gesetnysse gewemde; hi ætbrudon of
            <lb/>ðam herereafe, ðe him forboden wæs, &amp; on
            <lb/>heora hordfatum behyddon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.12"/>
            <lb/>Nu næfð Israhel nænne stede wið his fynd ac flyhð
            <lb/>underbæc, for ðan ðe he is besmiten mid ðære 
            <lb/>amansumunge; ne beo ic lengc mid eow, buton ge þone fordon ðe
            <lb/>ðises gyltes sy scyldig.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.13"/>
            <lb/>&amp; ðus secge ðam folce: Beoð gearwe to mergen: seo
            <lb/>amansumung is on eow.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.14"/>
            <lb/>Gegaderiað eow be mægðum &amp; gange ðæt gehlot fram mægðe
            <lb/>to mægðe &amp; be manna hiwrædenum &amp; be 
            <lb/>ænlypegum mannum; 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.15"/>
            <lb/>&amp; beo se forbærned, se ðe befangen byð on
            <lb/>ðam fracodan gylte, mid eallum his æhtum,
            <lb/>for ðam unrihtum weorce.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.16"/>
            <lb/>Hi samnodon hi ða be syndrigum mægðum, &amp; eode ðæt
            <lb/>gehlot swa lange oð hit becom to ðam ylcan 
            <lb/>men, ðe ðæt man gefremode, to ðam foresædan Achar,
            <lb/>Charmies suna, of Iudan mægðe, &amp; he wearð 
            <lb/>ameldod.
            <milestone type="scriptural" unit="chapter-verse" n="VII,20"/>
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.20"/>
            <lb/>He andette ða Iosue ætforan him eallum, &amp; cwæð: Soðlice
            <lb/>ic syngode; 
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.21"/>
            <lb/>Ic geseah betwux ðam herereafum wyrmreadne basingc &amp; 
            <lb/>twahund entsa hwites seolfres &amp; sumne gyldene dalc on 
            <lb/>fiftigum entsum, &amp; ic atbræd ðæt &amp; behydde on eorðan 
            <lb/>ætforan minum getelde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.22"/>
            <lb/>Iosue ða sende sona to his getelde, &amp; man funde ða ðingc,
            <lb/>swa swa he foresæde.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.24"/>
            <lb/>&amp; hi læddon Achar to <supplied resp="#TorontoCorpus">Achores</supplied> dene, mid wife, &amp; mid
            <lb/>cildum, &amp; mid eallum æhtum, &amp; hine ðær 
            <lb/>stændon &amp; his ðingc forbærndon.
            <milestone type="Toronto" unit="record" n="7.26"/>
            <lb/>&amp; worhton mid stanum ænne steapne beorh him ofer; &amp; Godes
            <lb/>hatheortnys gecyrde sona fram ðam 
            <lb/>folce.</p>
        </div>
      </body>
    </text>
</TEI>