Wulfstan: Wulfstan's Homilies (10C) (2 085 words)

Text size: − / +

Display options

Display as: HTML / XML / original HC / raw XML

Show source and parameters: yes / no

Line numbers: on / off

Page breaks: on / off

Corpus contents

Sort by: author / title

For more sorting options, please use the search feature.


1 <TEI n="O3" xml:id="wulf10c">
2 <teiHeader>
3 <fileDesc>
4 <titleStmt>
5 <title key="O3 IR HOM WULF10C" ref="#wulf10c.whom_10c" n="WHOM 10C">Wulfstan's Homilies (10C)</title>
6 <author key="WULFSTAN" ref="#wulfstan">Wulfstan</author>
7 <editor role="compiler" ref="#HC_OE_compilers"/>
8 </titleStmt>
9 <extent>
10 <measure quantity="2085" unit="words"/>
11 <idno type="file">COWULF3</idno>
12 </extent>
13 <publicationStmt>
14 <p>Published as a part of the <title ref="#HC_XML">Helsinki Corpus TEI XML Edition</title>.</p>
15 </publicationStmt>
16 <sourceDesc>
17 <listBibl>
18 <bibl>Based on the <title ref="#TorontoCorpus">Toronto Corpus</title> (Release 1, <date>October 1982</date>), a machine-readable transcript of the source
19 prepared at the <publisher>University of Toronto</publisher> for the <title>Dictionary of Old English</title>.</bibl>
20 <biblStruct>
21 <monogr>
22 <title level="m">The Homilies of Wulfstan</title>
23 <editor>D. Bethurum</editor>
24 <imprint>
25 <pubPlace>Oxford</pubPlace>
26 <publisher>The Clarendon Press</publisher>
27 <date when="1957">1957</date>
28 </imprint>
29 <biblScope n="XC">pp. 200.3–210.203 (XC)</biblScope>
30 </monogr>
31 </biblStruct>
32 </listBibl>
33 </sourceDesc>
34 </fileDesc>
35 <profileDesc>
36 <creation>
37 <date type="original" from="0951" to="1050">950–1050</date>
38 <date type="manuscript" from="0951" to="1050">950–1050</date>
39 </creation>
40 <langUsage>
41 <language ident="ang-x-ws">West Saxon dialect of Old English</language>
42 </langUsage>
43 <textClass xml:id="wulf10c_classification" default="true">
44 <catRef n="O" scheme="#periods" target="#O3"/>
45 <catRef n="M" scheme="#periods" target="#O3"/>
46 <catRef n="K" scheme="#contemporaneity" target="#contemporary"/>
47 <catRef n="D" scheme="#dialect" target="#WS"/>
48 <catRef n="V" scheme="#form" target="#prose"/>
49 <catRef n="T" scheme="#texttype" target="#homily"/>
50 <catRef n="G" scheme="#foreign_orig" target="#x.orig"/>
51 <catRef n="F" scheme="#foreign_lang" target="#NA"/>
52 <catRef n="W" scheme="#spoken" target="#x.spoken"/>
53 <catRef n="X" scheme="#author_sex" target="#unknown_sex"/>
54 <catRef n="Y" scheme="#author_age" target="#age_X"/>
55 <catRef n="H" scheme="#social_rank" target="#rank_x"/>
56 <catRef n="U" scheme="#audience" target="#aud_x"/>
57 <catRef n="E" scheme="#part_rel" target="#x.x"/>
58 <catRef n="J" scheme="#interaction" target="#non-interactive"/>
59 <catRef n="I" scheme="#setting" target="#x.setting"/>
60 <catRef n="Z" scheme="#proto" target="#instr.rel"/>
61 </textClass>
62 </profileDesc>
63 </teiHeader>
64 <text>
65 <body>
66 <div type="sample" n="sample1">
67 <lb/><note resp="#HC_OE_compilers">B2.2.8</note>
68 <pb n="200"/>
69 <milestone type="Toronto" unit="record" n="1"/>
70 <lb/><head>HER ONGYNÐ BE CRISTENDOME.</head>
71 <p><lb/>Leofan men, eallum cristenum mannum is mycel þearf þæt hy
72 <lb/>heora cristendomes gescad witan, & þæt hy
73 <lb/>heora cristendom rihtlice healdan.
74 <milestone type="Toronto" unit="record" n="4"/>
75 <lb/>Be Cristes agenum naman syn cristene genamode, forðam Crist
76 <lb/>is cristenra heafod, & ealle cristene men
77 <lb/>syndon to Cristes limum getealde, gyf hy heora cristendom
78 <lb/>gehealdað mid rihte.
79 <milestone type="Toronto" unit="record" n="6"/>
80 <lb/>Lytel fremað þeah cristen nama butan cristenum dædum, ac se
81 <lb/>bið rihtlice cristen þe Cristes larum &
82 <lb/>his lagum folgað ealswa se apostol cwæð: <foreign>Qui se dicit in
83 <lb/>Cristum credere debet ambulare sicut et
84 <lb/>ipse ambulauit</foreign> .
85 <milestone type="Toronto" unit="record" n="10"/>
86 <lb/>Se þe secge þæt he on Crist gelyfe, fare se þæs rihtweges
87 <lb/>þe Crist sylf ferde.
88 <milestone type="Toronto" unit="record" n="11"/>
89 <lb/>And ðeah hwa cweðe þæt he on Crist rihtlice gelyfe & nele
90 <lb/>his larum ne his lagum folgian, he lihð him
91 <lb/>sylfum; & Crist sylf eac on his godspelle swytollice þus
92 <lb/>spæc: <foreign>Si diligitis me, mandata mea seruate</foreign> .
93 <milestone type="Toronto" unit="record" n="14"/>
94 <lb/>Gyf ge me lufian, he cwæð, folgiað minum larum, forðam se
95 <lb/>me ne lufiað na þe nele minum larum
96 <pb n="201"/>
97 <lb/>rihtlice fyligean.
98 <milestone type="Toronto" unit="record" n="16"/>
99 <lb/>Nu age we þearfe þe cristene syndon þæt we georne his
100 <lb/>larum & his lagum fyligean.
101 <milestone type="Toronto" unit="record" n="18"/>
102 <lb/>Leofan men, hit gewearð on geardagum þæt God sylf spæc
103 <lb/>hludre stefne of Synai Munte to Moyse þam heretogan
104 <lb/>& to Israhela folce & ðus cwæþ be him sylfum & be
105 <lb/>his agenum lagum: <foreign>Ego sum Dominus Deus tuus,
106 <lb/>et reliqua</foreign> .
107 <milestone type="Toronto" unit="record" n="21"/>
108 <lb/>Ic eom ðin Drihten, he cwæð, þe gelædde þe ut of
109 <lb/>Egyptum.
110 <milestone type="Toronto" unit="record" n="22"/>
111 <lb/>Ne weorða þu fremde godas.
112 <milestone type="Toronto" unit="record" n="23"/>
113 <lb/>Ne þu þines Drihtnes naman ne namie on idel.
114 <milestone type="Toronto" unit="record" n="24"/>
115 <lb/>Wite þæt ðu þæne restedæg freolsige georne.
116 <lb/>Weorða geornlice fæder & modor.
117 <milestone type="Toronto" unit="record" n="25"/>
118 <lb/>Ne beo ðu ænig manslaga.
119 <lb/>Ne afyl þe mid forligere.
120 <milestone type="Toronto" unit="record" n="26"/>
121 <lb/>Ne sceaþa ðu.
122 <lb/>Ne leoh þu.
123 <lb/>Ne gyrn ðu oðres mannes wifes, ne æniges þinges þe oðer
124 <lb/>man age ne gyrn þu on unriht.
125 <milestone type="Toronto" unit="record" n="28"/>
126 <lb/>ðas tyn beboda God sylf gedihte & awrat & Moyse befæste; &
127 <lb/>Crist on his godspelle eft hy geswutelode,
128 <lb/>& he georne eac lærde þæt manna gehwilc oðrum beode
129 <lb/>þæt þæt he wille þæt man him beode.
130 <milestone type="Toronto" unit="record" n="31"/>
131 <lb/>ðæt is rihtlic lagu, & se bið gesælig se þe hy
132 <lb/>gehealdeð.
133 <milestone type="Toronto" unit="record" n="32"/>
134 <lb/>þas beboda & fela hertoeacan we sculon healdan, be þam þe
135 <lb/>us Cristes bec gelomlice lærað, gif we Gode
136 <lb/>willaþ rihtlice hyran, swa swa us þearf is, & eal þæt
137 <lb/>gelæstan þæt þæt we behetan þa we fulluht
138 <lb/>underfengan oððon þa þe æt fontbæþe ure forespecan
139 <lb/>wæran.
140 <milestone type="Toronto" unit="record" n="37"/>
141 <lb/>Eala, leofan men, us is swyðe mycel þearf þæt we ofer
142 <lb/>ealle oðre þing God huru lufian & his larum &
143 <lb/>lagum geornlice
144 <pb n="202"/>
145 <lb/>fyligean & his halgan cyrican syngallice weorðian.
146 <milestone type="Toronto" unit="record" n="39"/>
147 <lb/>Ealle we habbað ænne heofonlicne fæder & ane gastlice
148 <lb/>modor, seo is <foreign>ecclesia</foreign> genamod, þæt is Godes
149 <lb/>cyrice, & ða we sculan æfre lufian & weorðian & næfre
150 <lb/>hyre derian wordes ne weorces, ac griðian hy
151 <lb/>symle & healdan unwemme & a butan glemme.
152 <milestone type="Toronto" unit="record" n="43"/>
153 <lb/>La hwæt, fremað cyrichatan cristendom on unnyt, forðam ælc
154 <lb/>þæra bið Godes feond þe bið Godes cyrcena
155 <lb/>feond, & ðe Godes cyrcena riht wanað oððe wyrdeð.
156 <milestone type="Toronto" unit="record" n="46"/>
157 <lb/>And egeslice spæc Gregorius be ðam þa ða he þus cwæð:
158 <lb/><foreign>si quis ecclesiam Dei denudauerit uel sanctimonia
159 <lb/>uiolauerit, anathema sit; ad quod respondentes omnes
160 <lb/>dixerunt, amen</foreign> .
161 <milestone type="Toronto" unit="record" n="49"/>
162 <lb/>Se ðe Godes cyrican, he cwæð, rype oððe reafige oððe
163 <lb/>halignessa grið scyrde oððe wyrde, a he forwyrðe;
164 <lb/>& Romana witan him andwyrdan sona & anmodlice cwædon,
165 <lb/><foreign>amen</foreign> , ealle; þæt bið on Englisc, swa hit geweorðe.
166 <milestone type="Toronto" unit="record" n="53"/>
167 <lb/>Eala, rihte gedafenað cristenum mannum þæt hi Crist sylfne
168 <lb/>geefenlæcan georne, þæs ðe hy don magon,
169 <lb/>& Cristes cyrican weorðian & werian & swa don eac georne swa
170 <lb/>se halga gast lærð þæt we don sculon.
171 <milestone type="Toronto" unit="record" n="56"/>
172 <lb/>ðæt is, þæt gehwa georne unriht forlæte & inwerdre
173 <lb/>heortan hwyrfe to rihte for Gode & for worulde.
174 <milestone type="Toronto" unit="record" n="58"/>
175 <lb/>La, hu mæg man eaðost gehwyrfan fram yfele & fram unrihte,
176 <pb n="203"/>
177 <lb/>butan þæt man deofol georne forbuge & his
178 <lb/>undæda ealle oferhogie & wið his unlara geornlice scylde &
179 <lb/>wið þa deoflican eahta leahtras dæges
180 <lb/>& nihtes warnie symle?
181 <milestone type="Toronto" unit="record" n="61"/>
182 <lb/>ðæt is gitsung & gifernes, galnes & weamodnys, unrotnys &
183 <lb/>asolcennys, gylpgeornys & ofermodignys.
184 <milestone type="Toronto" unit="record" n="63"/>
185 <lb/>Of ðyson eahta deofles cræftan ealle unþeawas up aspringað
186 <lb/>& syðþan tobrædað ealles to wide.
187 <milestone type="Toronto" unit="record" n="65"/>
188 <lb/>ðonne syndon eahta healice mægnu þurh Godes mihte mannum
189 <lb/>gescyfte: ðæt is rumheortnys & syfernys, clænnes
190 <lb/>& modþwærnes, glædnes & anrædnys, sybgeornes &
191 <lb/>eadmodnes.
192 <milestone type="Toronto" unit="record" n="68"/>
193 <lb/>Mid þysan mægenan we us sculon werian & ðurh Godes fultum
194 <lb/>deofol oferwinnan & his unþeawan fæste wiðstandan.
195 <milestone type="Toronto" unit="record" n="69"/>
196 <lb/>Leofan men, ure Drihten spæc to Moyse hwilum & be ðære
197 <lb/>gitsunge þus cwæð: <foreign>Non concupiscas ullam rem
198 <lb/>proximi tui</foreign> .
199 <milestone type="Toronto" unit="record" n="71"/>
200 <lb/>Ne gyrn ðu on unriht, he cwæð, æniges þinges þe oðer
201 <lb/>man age, & se apostol cwæð: <foreign>radix omnium malorum
202 <lb/>est cupiditas</foreign> .
203 <milestone type="Toronto" unit="record" n="73"/>
204 <lb/>Gitsung is wyrtruma, he cwæð, æghwylces yfeles.
205 <milestone type="Toronto" unit="record" n="74"/>
206 <lb/>Leofan men, doð swa ic lære, scyldað wið þa gitsunge
207 <lb/>æfre swyðe georne & warniað eac symle wið gyfernesse
208 <lb/>georne.
209 <milestone type="Toronto" unit="record" n="76"/>
210 <lb/>ðurh gifernesse Adam
211 <pb n="204"/>
212 <lb/>forlet ærest paradisum.
213 <milestone type="Toronto" unit="record" n="77"/>
214 <lb/>And eac ic lære georne manna gehwylcne þæt ænig ne afyle
215 <lb/>mid fulan forligere æfre hine sylfne.
216 <milestone type="Toronto" unit="record" n="79"/>
217 <lb/>Ne ænig ne healde yrre on his heortan ealles to lange.
218 <milestone type="Toronto" unit="record" n="80"/>
219 <lb/>Ne ænig ðurh worldhoge forsorgie to swyðe, ac hihte on his
220 <lb/>Drihten.
221 <milestone type="Toronto" unit="record" n="81"/>
222 <lb/>Ne æfre ænig man idelnesse lufige ealles to gelome.
223 <milestone type="Toronto" unit="record" n="82"/>
224 <lb/>Ne æfre ænig man unnyt lof & idel gylp lufige to swyðe.
225 <milestone type="Toronto" unit="record" n="83"/>
226 <lb/>Ne æfre ænig man ofermetta lufie, ac æfre hy ascunie.
227 <milestone type="Toronto" unit="record" n="84"/>
228 <lb/>And scylde man eac wið mansliht æfre swyðe georne, &
229 <lb/>scylde man wið galnysse & wið æwbryce georne;
230 <lb/>& wið ælc woh gestreon beorge man georne, ac stryne mid
231 <lb/>rihte.
232 <milestone type="Toronto" unit="record" n="86"/>
233 <lb/>Unrihte gemeta & woge gewihta aweorpe man georne, & æfre
234 <lb/>ænig man oðrum ne swicie ealles to swyðe.
235 <milestone type="Toronto" unit="record" n="88"/>
236 <lb/>Ne ænig man oðerne to nearwe ne hæfte ne on unriht ne
237 <lb/>geþeowige.
238 <milestone type="Toronto" unit="record" n="89"/>
239 <lb/>Ne ænig man þurh reaflac oðerne ne rype.
240 <milestone type="Toronto" unit="record" n="90"/>
241 <lb/>Ne ænig man oðerne on unriht ne fordeme.
242 <milestone type="Toronto" unit="record" n="91"/>
243 <lb/>Ne ænig man oðerne ne tyrie ne ne tyne ealles to swyðe.
244 <milestone type="Toronto" unit="record" n="92"/>
245 <lb/>Ne ænig man hine sylfne mid mane ne forswerie.
246 <lb/>Ne on leasre gewitnesse ænig man ne stande.
247 <milestone type="Toronto" unit="record" n="93"/>
248 <lb/>Ne ænig man ne
249 <pb n="205"/>
250 <lb/>gewunie þæt he huxlice onhisce, ne ðurh
251 <lb/>hyrwnesse God ne gegremie.
252 <milestone type="Toronto" unit="record" n="95"/>
253 <lb/>Ne ænig man to hlagol sy ne færinga to fægen ne eft ne beo
254 <lb/>to ormod.
255 <milestone type="Toronto" unit="record" n="96"/>
256 <lb/>Ne ænig man oþerne bæftan ne tæle ne hyrwe to swyðe.
257 <milestone type="Toronto" unit="record" n="97"/>
258 <lb/>Ne ænig man andan ne healde on his heortan ealles to fæste.
259 <milestone type="Toronto" unit="record" n="98"/>
260 <lb/>Ne ænig man oðerne ne hatie to swyðe.
261 <milestone type="Toronto" unit="record" n="99"/>
262 <lb/>Ne ænig man ne gewunie þæt he mid yfelum wordum to wyriende
263 <lb/>weorðe.
264 <milestone type="Toronto" unit="record" n="100"/>
265 <lb/>Ne ænig man ne sy to sacfull ne ealles to geflitgeorn.
266 <milestone type="Toronto" unit="record" n="101"/>
267 <lb/>Ne ænig man ne lufige druncen to swyðe ne fule oferfylle.
268 <milestone type="Toronto" unit="record" n="102"/>
269 <lb/>Ne ænig man myrtenes æfre ne abite ne blodes ne abyrige.
270 <milestone type="Toronto" unit="record" n="103"/>
271 <lb/>Ne ænig man wiccecræft æfre begange.
272 <lb/>Ne ænig man idola weorðie æfre.
273 <milestone type="Toronto" unit="record" n="104"/>
274 <lb/>Ne ænig man gemanan wið amansode hæbbe.
275 <milestone type="Toronto" unit="record" n="105"/>
276 <lb/>Sunnandæges weorðunge nænig man forgyme.
277 <lb/>ælc man his teoðunga gelæste mid rihte.
278 <milestone type="Toronto" unit="record" n="106"/>
279 <lb/>Freolsa & fæstena healde man georne.
280 <milestone type="Toronto" unit="record" n="107"/>
281 <lb/>ðæt man Gode behate ne aleoge man æfre.
282 <lb/>Ne ænig man mid unandettan heafodleahtrum husles ne abyrige,
283 <lb/>ac andette & bete ær he husel ðicge.
284 <milestone type="Toronto" unit="record" n="109"/>
285 <lb/>Eac ic lære georne manna gehwilcne þæt he his synna
286 <lb/>andette gelome & mid dædbote
287 <pb n="206"/>
288 <lb/>clænsie hine sylfne
289 <lb/>& bletsunge æt biscope & mildsunge gyrne.
290 <milestone type="Toronto" unit="record" n="112"/>
291 <lb/>forðam, understande se ðe wille, eal hit mæg to ðearfe,
292 <lb/>ealswa þæt godspel cwæð: <foreign>Penitentiam agite;
293 <lb/>adpropinquabit uobis regnum celorum</foreign> .
294 <milestone type="Toronto" unit="record" n="114"/>
295 <lb/>Doð dædbote eowra synna & eow sona wyrð heofona rices duru
296 <lb/>raðe untyned.
297 <milestone type="Toronto" unit="record" n="116"/>
298 <lb/>Leofan man, on eornost ic lære, cyrrað from yfele & fram
299 <lb/>unrihte & doð to gode a swa leng swa mare.
300 <milestone type="Toronto" unit="record" n="117"/>
301 <lb/>Gymað georne Godes lage & healdað hy fæste & gelome on
302 <lb/>gearfæce gearwiað eow to husle.
303 <milestone type="Toronto" unit="record" n="119"/>
304 <lb/>Eala, leofan men, ne latiað na, ne latiað, ac ofstlice
305 <lb/>efstað & to Gode wendað.
306 <milestone type="Toronto" unit="record" n="120"/>
307 <lb/>And se ðe wære gitsiende oðra manna þinga & æhta, weorðe
308 <lb/>of his agenan rihte begytenan ælmesgyfa georne.
309 <milestone type="Toronto" unit="record" n="122"/>
310 <lb/>Se þe wære gifre, weorðe se syfre; & se ðe wære galsere
311 <lb/>on fulan forligere, weorðe se clænsere his
312 <lb/>agenre sawle.
313 <milestone type="Toronto" unit="record" n="124"/>
314 <lb/>Se þe wære weamod, weorðe se geþyldmod.
315 <lb/>Se ðe wære hohmod, weorðe se glædmod.
316 <milestone type="Toronto" unit="record" n="125"/>
317 <lb/>Se ðe wære idelgeorn,
318 <pb n="207"/>
319 <lb/>weorðe se notgeorn.
320 <milestone type="Toronto" unit="record" n="126"/>
321 <lb/>Se ðe wære lofgeorn for idelan weorðscype, weorðe se
322 <lb/>carfull hu he swyþast mæge gecweman his Drihtne.
323 <milestone type="Toronto" unit="record" n="128"/>
324 <lb/>Se ðe wære ofermod, weorðe se eadmod.
325 <lb/>Se ðe wære scaðiende, weorðe se tiligende on rihtlicre
326 <lb/>tilðe.
327 <milestone type="Toronto" unit="record" n="129"/>
328 <lb/>Se ðe wære slapol, weorðe se ful wacor, & se ðe wære full
329 <lb/>slaw, weorðe se unslaw to cyrican gelome
330 <lb/>for agenre þearfe.
331 <milestone type="Toronto" unit="record" n="131"/>
332 <lb/>Se ðe wære leassagol, weorðe se soðsagol.
333 <milestone type="Toronto" unit="record" n="132"/>
334 <lb/>Se ðe wære bæcslitol, weorðe se wærsagol.
335 <milestone type="Toronto" unit="record" n="133"/>
336 <lb/>Se ðe wære stuntwyrde, weorðe se wiswyrde.
337 <lb/>And se ðe on unriht abysgode hine sylfne, se on halgum
338 <lb/>gebedum abysgie hine symle.
339 <milestone type="Toronto" unit="record" n="135"/>
340 <lb/>And se ðe wære ungeleafful rihtes geleafan, weorðe se
341 <lb/>geleafful godcundes rihtes.
342 <milestone type="Toronto" unit="record" n="136"/>
343 <lb/>ðus man sceal ælc unriht mid rihte gebetan & unweod aweodian
344 <lb/>& god sæd aræran.
345 <milestone type="Toronto" unit="record" n="139"/>
346 <lb/>Nu la, leofan men, gelyfað huru georne & anrædlice
347 <lb/>beþencað þæt annes & ðrynnes on godcundnesse an
348 <lb/>is; ðæt is fæder & sunu & frofergast.
349 <milestone type="Toronto" unit="record" n="141"/>
350 <lb/>Ealle þa ðry naman befehð an godcund miht & is untodæled
351 <lb/>an ece God, wealdend & wyrhta ealra gesceafta.
352 <milestone type="Toronto" unit="record" n="143"/>
353 <lb/>Se is to lufianne & to weorðianne ofer ealle oðre ðing.
354 <milestone type="Toronto" unit="record" n="144"/>
355 <lb/>And riht is þæt ælc cristen man eac oðerne lufie & healde
356 <lb/>mid rihte, & þæt ænig oðrum ne beode butan þæt he wylle
357 <pb n="208"/>
358 <lb/>þæt man him beode.
359 <milestone type="Toronto" unit="record" n="146"/>
360 <lb/>Ne ænig ne syrwe ne oðrum ne swicie, ac healde ælc oðerne
361 <lb/>mid rihtre getrywðe.
362 <milestone type="Toronto" unit="record" n="147"/>
363 <lb/>Ic lære eac georne manna gehwylcne þæt he Godes ege hæbbe
364 <lb/>æfre on gemynde & Godes hus symle weorðie
365 <lb/>& werie & sece gelome him sylfum to þearfe.
366 <milestone type="Toronto" unit="record" n="150"/>
367 <lb/>Sibbe & some lufie man georne & ælc fracodlic facn æfre
368 <lb/>aweorpe & æghwylcne hæðenscype wordes & weorces
369 <lb/>forhogie man æfre.
370 <milestone type="Toronto" unit="record" n="152"/>
371 <lb/>Godcundre lare folgie man georne & inweardre heortan clypie
372 <lb/>man to Criste oft & gelome, & cyrican gegrete
373 <lb/>mid leohte & lacum swa man oftost mæge.
374 <milestone type="Toronto" unit="record" n="155"/>
375 <lb/>Rihte teoðunga gelæste man glædlice, & Godes sacerdan
376 <lb/>hlyste man georne & hy for Godes ege lufige &
377 <lb/>weorðie, <foreign>ut Dominus dicit: Qui uos audit, et reliqua</foreign> .
378 <milestone type="Toronto" unit="record" n="157"/>
379 <lb/>ælmesgedal dæle man gelome, Mete þam ofhingredum, drenc
380 <lb/>þam ofðyrstum, hushleow gefarenum, wæfels þam
381 <lb/>nacedum, frofer þam dreorigan, neosunge þam seocan, &
382 <lb/>byrgenne þam deadan.
383 <milestone type="Toronto" unit="record" n="160"/>
384 <lb/>Wydewan & steopcild werie man & nerie, & ðearfena gehwylcum
385 <lb/>helpe man georne.
386 <milestone type="Toronto" unit="record" n="162"/>
387 <lb/>Domas & dihtas rihte man geornlice, þæt
388 <pb n="209"/>
389 <lb/>leod & lagu trumlice
390 <lb/>stande.
391 <milestone type="Toronto" unit="record" n="163"/>
392 <lb/>Beo manna gehwylc hold & getrywe his worldhlaforde æfre mid
393 <lb/>rihte, & beo hlaforda gehwylc milde his
394 <lb/>mannum & hy næfre ne swence on unriht to swyðe.
395 <milestone type="Toronto" unit="record" n="166"/>
396 <lb/>Beo manna gehwylc milde on mode & miltsie for Godes ege, þær
397 <lb/>he derian mæge.
398 <milestone type="Toronto" unit="record" n="167"/>
399 <lb/>Godfæder his godbearn lufie & lære & unrihtes styre.
400 <milestone type="Toronto" unit="record" n="168"/>
401 <lb/>Pater noster & credan mymerian þa yldran & tæcan heora
402 <lb/>gingran mid rihtan geleafan.
403 <milestone type="Toronto" unit="record" n="169"/>
404 <lb/>On manna gehwylces mode & muðe soðsagu stande.
405 <milestone type="Toronto" unit="record" n="170"/>
406 <lb/>On heortan & on weorcan clænnes gelufie; on geðance & on
407 <lb/>þeawan syfernes gelicie.
408 <milestone type="Toronto" unit="record" n="172"/>
409 <lb/>Eac ic lære georne manna gehwylcne þæt he his luste to
410 <lb/>swyðe ne fulgange, ac mid forhæfednesse oft
411 <lb/>& gelome wylde hine sylfne him sylfum to ðearfe.
412 <milestone type="Toronto" unit="record" n="174"/>
413 <lb/>And doð swa ic lære, hyran þa gingran georne heora yldran,
414 <lb/>& lufian & læran þa yldran heora gingran;
415 <lb/>& ða þe lifes weg lædan cunnan gebringan on rihtwege þa
416 <lb/>ðe ær dweledan.
417 <milestone type="Toronto" unit="record" n="177"/>
418 <lb/>And styre man þam stuntum, & hlyste man þam wisan, &
419 <lb/>afæstnie man symle georne on heortan godcunde
420 <lb/>þearfe, & ealne modes hiht on God sylfne besette man fæste.
421 <milestone type="Toronto" unit="record" n="180"/>
422 <lb/>Ondræde man domdæg & for helle agrise, & ecre reste earnie
423 <lb/>man georne, & æghwylce dæge a manna
424 <pb n="210"/>
425 <lb/>gehwylc forhtige for synnum & æfre him gehende endedæges
426 <lb/>wene.
427 <milestone type="Toronto" unit="record" n="183"/>
428 <lb/>Eala, hwæt se bið on worulde wis & gesælig þe ðis eal
429 <lb/>geðenceð oft & gelome & ðe Godes beboda geornlice
430 <lb/>gymeð <note resp="#HC_OE_compilers">MS: SUPERSCRIPT e ABOVE y</note> & on Godes mildheortnesse
431 <lb/>fullice gehyhteð, & se ðe soðe lufe to Gode & to mannum
432 <lb/>gehealdeð mid rihte, & mid rihtre dædbote clænsað hine
433 <lb/>sylfne & ærran gewyrhta georne begeomerað.
434 <milestone type="Toronto" unit="record" n="188"/>
435 <lb/>Forðam God sylfa behet synfullum mannum þæt he wolde
436 <lb/>miltsian, gyf hi woldon earnian.
437 <milestone type="Toronto" unit="record" n="189"/>
438 <lb/>Ealswa se witega sang & sæde þa ða he ðus cwæð:
439 <lb/><foreign>Querite Dominum dum inueniri potest, et reliqua.
440 <milestone type="Toronto" unit="record" n="191"/>
441 <lb/>Item propheta dicit: In quacumque die peccator conuersus
442 <lb/>fuerit, et reliqua</foreign> .
443 <milestone type="Toronto" unit="record" n="192"/>
444 <lb/><foreign>Et Dominus in euangelio dicit: Gaudium est angelis Dei
445 <lb/>super, et reliqua</foreign> .
446 <milestone type="Toronto" unit="record" n="194"/>
447 <lb/>Eala, leofan men, utan nu efstan & ealle ure lifwegas
448 <lb/>geornlice rihtan, & ne latian na to lange ne
449 <lb/>ealles to swyðe, þe læs þe we forweorðan þonne we læst
450 <lb/>wenan.
451 <milestone type="Toronto" unit="record" n="196"/>
452 <lb/>Ac utan us sylfe mid godan geþance on worde & on weorce
453 <lb/>wenian to rihte & geearnian þa myrhðe mid Godes
454 <lb/>fylste þe ðam is gegearwod þe Gode wel gehyrað & his
455 <lb/>lage healdað þa hwyle þe hy libbað.
456 <milestone type="Toronto" unit="record" n="200"/>
457 <lb/>A sy ecum Gode lof & wyrðmynt in ealra woruld æfre butan
458 <lb/>ende, amen.</p>
459 </div>
460 </body>
461 </text>
462</TEI>