1B3.2.6

page 164

    
2Men ða leofestan, ure drihten ælmihtig god us singalice
3mynegað þurh his halgan bec mid þam
4gastlicum wordum, þe he sylf mid his muðe bebead, þæt we
5synna and mandæda forleton and soð and riht
6dydon þa hwile, þe we on þyssum lænan life beon.
7ðonne is synderlice eallum godes folce beboden, þæt hi
8heora gebeda lufian and ælmessan dælan of
9þam þe mid rihte begiten sy.
10Gode is lað seo ælmesse, þe bið mid unrihte begiten.
11Ac us is mycel neodþearf, þæt we geþencan, hu drihten us
12mid his þrowunge alysde fram deofles
13anwealde, þa he a rode ahangen wæs and his þæt deorweorðe
14blod for us ageat.
15Forðan we sculan weorðian Cristes rode and biddan ure synna
16forgyfenessa ealle ætsomne.
17Swa he for us þrowude on þære rode and eal þa sar and
18edwit and þa heardan þrowunga, þe he adreah
19æt þam unlædan folce Iudea, eal he þrowude for us, þæt
20he wolde us generian fram helle wite and
21us gelædan in þa ecan eadignesse.
22Ac hwæt is þam men betere to þencenne þonne embe his
23sawle þearfe and hwænne se dæg cume, þe he
24scyle wið þone lichaman seo sawle gedælan and hwilce
25ladþeowas heo hæbbe and hwider heo gelædd si,
26þe to wite, þe to

page 165

27wuldre.
28Witodlice we magon ongitan, þæt þa syndan uncuþe, þe we
29geseon ne magan.
30Forþan we sceolan mid eallum mode and mægne to god gecyrran
31and soðe bote don for urum synnum,
32þonne forgifð us drihten ure synna forgifenesse and þæt ece
33lif æfter þissere worulde geendunge.
34Geeadmedaþ eow sylfe, men þa leofestan, to godes willan,
35þonne generað he eow of deofles
36costnungum, forðan drihten ne forgymð he na þa soðfæstan
37men.
38Geþencað eac, þæt ge gelomlice winnað and swincað and
39ymbe þæt sorgiað, þæt we urne lichaman
40gefyllan and gefrætwian.
41þonne gelimpeð hyt æfter feawum dagum oððe feawum
42gearum, þæt se ylca lichama byð on byrgenne,
43and men witan, þæt he gæð wyrmum to mete.
44Forþan us is mycel neodþæarf, þæt we geþencan embe ure
45sawle þearfe, þænne heo cymð on domes dæg
46beforan gode and his englum.
47Oft wæ habbað gescawod, to hwilcum þingum we sculan
48gewurðan, syððan we deade beoð.
49We magan geseon, þonne man binnan mynster byrgene delfeð
50and þa ban þæron findeð, hwilce we beon
51scylan.
52Hwar byð þonne heora wela, þe hi ahtan her on life?
53And hi dæghwamlice gesamnodon ma and ma togædere and nystan
54nænigne ende, hwænne hi þæt forlætan
55scoldan.
56Hwar com se micela heap, þe him mid ferde and ymbe þrungon?
57Ealle þas þinc synd fram eagan gewitene, ne hit nu nan
58þinc þære sawle ne helpeð.
59Ac heora lichaman licgað on eorðan and beoð to duste
60gewordene and þæt flæsc afulað and wirmum
61awealleð and nyðer afloweð in þa eorðan.
62Men þa leofastan, se þe gesælig bið, he mæg hine sylfne
63be þisse bysene læran.
64Eac þæt gyt mare is, þæt hi scylan æfter þam eorðwelan
65edwit þrowian.
66Don we þonne, men þa leofestan, soðe bote for urum synnum
67þa hwile, þe we on þissum lænan life
68syn.
69Alysan we ure sawle þa hwile, þe we þæt lif habban and
70þæt weorð, þæt we magan wið god geceapian,
71þilæs

page 166

72þe se deað cume ær to us and we þonne þæt lif
73forlætan and þæt weorð and beoð þonne gelædde
74to helle wite.
75Ne þearf nan man þæs wænan, þæt hyne ænig man mæge
76alysan fram helle wite, gif he sylf nele his
77synna betan ær his ende.
78Ac ute we beon gemyndie ure sawle þearfe þa hwile, þe we
79motan þæt lif habban.
80Ute gemunan þæne egesfullan domes dæg.
81Se cymð, þonne we læst wenað, and on þam dæge we sculon
82forðberan swa god, swa yfel, ælc sawl be
83hyre gewyrhtan.
84Men þa leofestan, geearnie we, þæt ure se ytemesta dæg
85wurðe gode gecoren, and gecyrran we to
86drihtenes willan and geþencan, þæt he deað þrowude for us
87and he us of ðam nearwan þystrum alysde.
88Nis þonne nan man, þæt þæne deopan grund þæs hatan
89fyres gesecan mage, gif he wile his synna
90betan on þissum life.
91Hwæt, we nu gehyrdan secgan be þam ælmesfullan, hu gode
92sawle he hæfð, and nys nænig man, þæt
93asecgan mæge þa miltse and þa myrhðe, þe drihten hæfð
94gehaten ælcan þæra þe hine lufian wile.
95And ne bit he us nan oðer edlean, butan þæt we ure sawle
96swa clæne agifan, swa he hi ær gesceop
97and us befæste.
98Forðan we sculan beon swiðe gemyndige godes beboda and ure
99sawle þearfe on eallum tidum.
100And secgan we him þanc ealra his miltsa and his eadmodnessa
101and his gifena, þe he us forgeaf.
102And his naman we sculan weorðian mid wordum and mid dædum,
103and mid eallum mægne him þancian.
104þonne forgifð he us, þæt we motan to heofona rices
105wuldre mid blisse becuman.
106þar byð leoht and lif and englas and heahfædras and witegan
107and ealle halie on drihtenes onsyne
108mid wuldre.
109þær byð ece gefea butan unrotnesse and geogoþ butan ylde.
110Ne bið þar sar, ne gewin, ne nænig unyðnes.
111Ne þar næni man his feond ne findeð, ne his feond ne
112gemetæð, ac þar wunian mot, þe þa stowe
113geseceð,

page 167

114mid engla sibbe on ecan wuldre mid urum drihtene.
115Men þa leofestan, ute gehyran, hu seo sawel spræcð to þam
116forworhtan lichaman on domes dæg
117beforan gode.
118Heo cwyð to þam lichaman: For hwan, earma lichama,
119gelyfdestu on þæne þe ðe eal forlærde, þæt
120wæs se deofol?
121Hwi noldestu gelyfan þinum drihtene, þe wæs ahangen for us
122and us alysde fram helle wite?
123Gehyr nu, earma lichama, þu eart deofles hus, forþam þu
124deofles willan worhtest and godes lare
125forhogedest.
126ðonne cwyð seo sawel to þam lichaman wependre stefne þus:
127Wa is me nu, forþam þe ic þa toweardan
128þinc ne gemunde.
129Wa is me, forþam þe ic ne ondred me helle wite.
130Wa is me nu, forþam ic heofonan rice ne lufede.
131Wa is me, forþam þe ic ne ondred me godes þone micelan
132dom.
133Wa me, forðam þe ic geþafode eal þa yfel, þe þu dydest.
134Wa me, forþam þe ic sceal to helle for þinum yfeldædum
135and þu hafast gedon, þæt ic eom deofles
136bearn and deoflum gelic.
137Hwi noldest ðu gelyfan þinum scrifte?
138Ac seldan þu gemundest þine sawle.
139Ac oft þu gemundest, hu þu oðre men beswican woldest,
140forþam ic sceal nu to helle wite.
141þonne eft cwyð seo goda sawle to þam godan lichaman: Wel
142þe, forþam þe þu godes cyrican eadmodlice
143gelome sohtest and þine ælmessan eadmodlice sealdest and
144þinum gebedum georne lufedest and
145þinne scrift oft gesohtest and godes willan þu eac worhtest.
146ðonne gyt cwyð seo sawel: Wel þe, gebletsode lichama,
147sceawa on me, to hwilcum setle þu eart
148toweard.
149þin med is on me fæger and gesyne and þu symle most eces
150eardes brucan on blisse.
151Ne mæg nan man hit asecgan ymbe þa fægernessa, þe god
152hafað gegearwod þam mannum, þe hine lufian
153willað.
154God ælmihtig us laðaþ to heofona rice and deofol us wile
155forlæran and forlædan to helle wite.
156God us laðaþ to life and

page 168

157deofol us laðaþ to wite and
158beswiceð to deaðe.
159God us læreð wæccan and sent us on leohte heortan, þæt
160he wolde, þæt we oft cyrican sohtan.
161Deofol us læreð slæpnesse and sent us on slæwðe, þæt
162we ne magon þone beorhtan beacn þære bellan
163gehyran.
164God us læreð fæstan and ælmessan syllan earmum mannum and
165deofol us læreð oferfylle.
166God us læreð clænnesse and deofol us læreð feala fule
167geþanc.
168God us læreð eadmodnessa and deofol us lærð ofermodnesse.
169God us lærð sibbe and wynsumnesse and deofol us lærð
170unsibbe and wrohte.
171Utan we forlætan yfele lare and geþencan þone micelan
172domes dæg and dimnessa helle grundes, þe
173man þar on dryhð dæges and nihtes.
174þar bið wurma geflit and toþa ASSMANN: to þa
175gristbitung.
176þar bið unadwæsced fyr.
177þar bið wea and wite.
178þar hi sculan wunian oð ende.
179þonne is us micel neodþearf, þæt we gleawlice ongitan þa
180scortnesse þysse worulde and þa ecnesse
181þæs toweardan lifes.
182þæt ne byð næfre geendad þam synnfullum mannum, þæt
183ece wite, and þam soðfæstan þæt ece lif.
184Forðam swa hwilc man swa godes weorc clænlice and
185behogodlice wirceð, he bið ecelice gehealden.
186Se þe hit þonne recelæaslice and unclænlice wyrceð, he
187bið awyrged into helle.
188Be ðam Crist cwæð: Swa hwilc man swa hine lufað mid
189clænre and mid inweardre heortan, he hafað
190leoht in heofona rice.
191þonne cwyð drihten: Eala man, ic þe geworhte and ic for
192þe þrowude and ic wæs a rode ahangen and
193mid swipum geswungen.
194Eala man, hwar syndon þa lean, þe þu me dydest for minre
195þrowunge?
196Ne gemundest ðu na, hwilc hit bið on helle?
197þar bið eagana wop and toða ASSMANN: to ða geheaw.
198þar bið unadwæsced fyr.
199þær beoð egesfulle wyrmas, þa þe wundiað and slitað
200þa synnfullan sawle, and þa deofla drifað þa sawle

page 169

201to helle.
202And þonne færð Sanctus Petrus mid heom and byrð on his
203handa helle cæge, and nis nan deofol, ne
204nan synful sawl, þæt hi mæge behydan.
205And hi þonne scylan ealle to helle wite and hi man þonne in
206bescyfð, and Sanctus Petrus þa duru
207belycð and hine fram awændeð.
208And he þonne weorpeð þa cæga ofer his exle into helle.
209þis he deð þonne, forðam þe he ne mæg locian on þæt
210sar and on þone micelan wop, þe hi wepað mid
211helle deoflum.
212Hlud bið se cnyll ofer ealle eorðan, þonne seo cæg
213fealleð innan helle.
214Ac biddan we urne drihten mid halgum gebedum and mid
215ælmessan, þæt he us gehealde on heofonan
216rice, þar he leofað and rixað a worulda woruld a butan ende.