1B21.1.1.3

page 3

    
2Sagað ðæt ægypta cyning, Idpartus wæs haten
3Octauiano þam casere his freonde hælo bodade
4þyssum wordum þus cweðende, Monegum bisenum ic eom
5gewis þinra mægena & snytro & hwæþere ic wene þæt þu
6næfre to ðus mycles mægnes læcedomum become
7swylcum swa ic gefregn ða we fram Æscolupio ferdon.
8Ic þæt þa for ðinre cyððe & þe weorðne wiste þyses
9to gewitanne, þæt ys be wylddeora læcecræftum swa þæt
10wel gesæd ys.
11Sum fyþerfete nyten is þæt we nemnað taxonem, þæt ys
12broc on Englisc.
13Gefoh þæt deor & him þonne of cwicum þa teþ ado þa þe
14he mæste hæbbe & þus cweð, On naman þæs
15ælmihtigan Godes ic þe ofslea & þe þine teþ of abeate.
16& þonne hy syððan on linenum hrægle bewind & on golde
17oþþe on seolfre bewyrc, þæt hio ne mægen þinum lice
18æthrinan.
19Hafa mid þe, ðonne ne sceþþeð þe ne tungol ne hagol
20ne strang storm ne yfel man ne wolberendes
21awiht; ne þe æniges yfeles onhrine dereþ.

page 5

22Oððe gyf hwæt yfeles bið hraþe hyt byð tosliten swa
23wæs Abdias gyrdels þæs witegan.
24Nim þonne þone swyþran fot þone furðran ðissum wordum
25& þus cweþ, On naman þæs lifigendan Godes ic þe nime to
26læcedome.
27þonne on swa hwylcum geflite oððe gefeohte swa ðu bist
28sigefæst; & þu þæt gedigest gif þu ðone fot mid þe
29hafast.
30Mid his gelynde smyre þa hors þa þe syn on feofre oþþe
31on ænigre adle.
32Hio him fram ahyldeþ & lifes tid him ofer byð; & þeah hyt
33mycel adl sy, hraþe heo onweg gewiteþ.
34Meng hys blod wyþ lytlum sealte horsum & mulum & ælcum
35fiþerfetum neate þe on wole winnen oþþe on ænigum yfle.
36Do þurh horn on muð æfter þæs deores mihte, & efne
37ymb þreo niht hy beoð hale.
38His brægen geseoð on þrim sestrum eles on niwon croccan
39oðþæt þrydda dæl sy beweallen, fætelsa & heald hyt.
40Gif hwa sy on heafodwræce, æfter bæþe smyre mid on þrim
41nyhtum, he byð gehæled & swa eac þa fet.
42& þeah man sy on hwylcre ungewendendlicre adle &
43unhalwendlicre seo wise hine hæleð & lacnað.

page 7

44Nim his lifre, todæl, & bedealf æt þam ymbhwyrftum þinra
45landgemæra & þinra burhstaðola, & þa heortan æt þinum
46burhgeatum behele.
47þonne þu & þine beoð alysde hale to feranne & ham to
48cyrrenne, eall wol byþ aweg astyred; & þæt ær gedon wæs
49naht sceþþeð; & byþ lytel frecne fram fyre.
50Cuþ ys eac þæt his hyd is bryce hundum & eallum
51fiþerfetum nytenum wið woles gewinne on to donne.
52Hafa þære hyde fellsticceo on þinum sceon; ne
53gefelest þu gewin on þinum fotum.
54ðu halgusta casere ic wille þæt ðu gelyfe þæt þis
55wilddeor well fremað, gif þu þinum clænsungdagum, þær
56þu færest geond eorðan ymbhwyrft, hys flæsc gesoden etest
57& þigest, hyt byþ god þe & þinum weorudum.
58Gif hwam hwæt yfeles gedon bið, þæt he ne mæge hys
59wynlusta brucan seoðe þonne his sceallan on yrnendum
60wyllewætere & on hunige, & ðicge þonne fæstende
61þry dagas.
62Sona he bið gebeted.

page 9

63Wið blodes flewsan, þonne eallum mannum sy seofontyne
64nihta eald mona, æfter sunnan setlgange
65ær monan upryne cyme to þam treowe þe man hateþ morbeam,
66& of ðam nim æppel mid þinre wynstran
67handa mid twam fingrum, þæt is mid þuman & mid
68hringfingre, hwitne æppel þe þonne gyt ne readige.
69Ahefe hyne þonne upp & upp aris.
70He bið brice to ðam uferan dæle þæs lichaman.
71Eft do hyne adune & onlut.
72He bið behefe to ðam neoðran dæle þæs lichoman.
73ærðon þu þysne æppel nime, cweð þonne þas word,
74Aps aps aps sparare rose prospasam emorragiam
75pantosani opum æmesstanes .
76þonne þu þas word gecweden hæbbe genim þone æppel &
77hine þonne bewind on weolcreadum godwebbe & seoð þonne eft
78mid sceate oþres godwebbes, & beheald þæt þes læcedom ne
79hrine ne wæteres ne eorðan.
80þonne neadþearf sy & se ufera dæl þæs lichoman on
81ænigum sare oððe on earfeþum geswince, wrið on þone
82andwlitan.
83Gyf hyt sy on þam neoðran dæle, wrið on þa wambe.

page 11

84Wið wifes flewsan, genim þone camb þe heo ana hyre heafod
85mid cemde, & nænig man ær mid cemde ne æfter cembe.
86Under ðam treowe morbeame cembe þær hyre feax, þæt
87þær on þam cambe geþolige, gesomnige, & aho
88on up standende twig þæs morbeames, & eft ymb hwyle
89clæne him to gesomnige & gehealde, þæt hyre bið læcedom
90þære ðe hyre heafod þær cembeþ.
91Eft gif heo wylle þæt ðæt hyre blodryne cyme to, cembe
92eft hyre heafod under morbeame, & þæt feax þe on þam cambe
93cleofige, somnige & do on anne telgran ðe sy adune gecyrred,
94& gesamnige eft.
95þæt hyre byþ læcedom.
96Gyf ðu wylle þæt wif sy geclænsod þe næfre mihte clene
97beon, wyrc hyre sealfe of þam feaxe, & hit æthwego
98adrig, & do on hyre lic.
99þonne byþ heo geclænsod.

page 13

100Wiþ nædran slite, heortes horn hafað mægen ælcne
101wætan to adrigenne; for þam his man bruceþ on eagsealfe.
102Wiþ heafodsare, heortes hornes axan fif penega gewæge
103drinc, nim anne sester wines & twegen wæteres, nim þæs
104æghwylce dæge scenc fulne & drince.
105þes drenc eac wambesar gehaþerað.
106Wiþ toþa wagunge, heortes horn gebærned & gecnucod þa
107teð getrymeþ, gif his man wislice bruceð.
108Wið wifes flewsan, heortes horn to duste gebeaten & drince
109on wine.
110Sona him byþ sel.
111Wið wyrmas to cwellenne, heortes horn gebærnedne drince
112on hatum wætere.
113þa wyrmas he acwelleð & ut aweorpeþ.
114Nædran eac to acwellanne, nim þæs hornes acxan & stred
115þær hi syn.
116Hi fleoð sona onweg.
117Wið wifa earfodnyssum, þas uncyste Grecas hatað hystem
118cepnizam heortes hornes þæs smælestan
119dustes bruce þry dagas on wines drince.
120Gif he feforig sy drince þonne on wearmum wætere.
121þæt bið god læcecræft.

page 15

122Wiþ miltan sare, heortes horn gebærnedne þicge on
123geswettum drince.
124He þa miltan adrigeð & þæt sar onweg afyrreþ.
125Wið teter, heortes horn gebærnedne meng wið eced, smyre
126mid þam.
127Hrædlice him cymeþ bot.
128Eft wið teter of andwlitan to donne, heortes horn
129gebærnedne meng wið ele, smyre, & þonne þæt
130bedrugud sy, eft þu hit geniwa.
131Do þis on sunnan upgange.
132Hrædlice hit hæleþ.
133Eft wið þam ylcan, heortes horn gebærnedne nigon penega
134gewæge do þærto & geswyrfes of seolfre syx peninga
135gewæge; gemeng & gegnid swiþe wel, & gewyrc to clyþan
136& smyre mid.
137Hyt hæleþ wel þæt sar.
138Wið cyrnlu, patella , þæt ys heortes heagospind, gif
139þu hafast mid þe ne arisað þe cyrnlu, & þa
140þe ær arison, mid hys æthrine hy onweg gewitað.
141Wifgemanan to aweccanne, nim heortes sceallan, dryg, wyrc to
142duste, do hys dæl on wines drinc.
143þæt awecceþ wifgemanan lust.

page 17

144Wið nædran bite, heortes gecyndlimu drig to duste & gedo
145rosan dust þærto þreora peninga gewæge on drince & þicge
146on dæge.
147Scearplice se drenc hæleþ nædran bite.
148Wið stede & for gebinde, heortes hær beoð swiðe gode mid
149to smeocanne wifmannum.
150Wið wifes geeacnunge, ban bið funden on heortes heortan,
151hwilum on hrife, þæt ylce hyt gegearwað.
152Gif ðu þæt ban on wifmannes earm ahehst, gewriðest
153scearplice, hræþe heo geeacnað.
154Wið innoþa wræce & gif gebind men byþ, heortes mearh
155gemylted syle him on wearmum wætere.
156Hrædlice hyt hæleþ.
157Wið nædrena afligenge, heortes mearh gebærned oðþæt
158hyt smeoce oþþe þu hit mid þe hæbbe.
159Hit afligeþ ða nædran.
160Wið laðum lælum & wommum, heortes smeoro gemylted & mid
161storscyllum gecnucud & gemenged & to sealfe gedon & on geseted.
162Wundorlice hyt hæleþ.

page 19

163Wið wifa earfoðnyssum þe on heora inwerdlicum stowum
164earfeþu þrowiað, foxes leoþu & his smeoru
165mid ealdon ele & mid tyrwan wyrc him to sealfe, do on wifa
166stowe.
167Hraþe hit þa earfeþu gehæleþ.
168Wið heafodsare, þam gelice þe hyt her bufan gecweden ys,
169smyre þæt heafod.
170Hyt hæleþ wundorlice.
171Wið earena sare, eft gelice þon þe her bufan gecweden is,
172genim þa ylcan sealfe hluttre, drype on þæt eare.
173Wundorlice hyt hæleþ.
174Wið miltan sare, foxes lungen on hattre æscan gesoden &
175ær gecnucud & to drence gedon, þa miltan hyt wundorlice
176gehæleþ; swa deþ hys lifer þæt ylce.
177Wið weartan, genim foxes sceallan, gegnid swiþe oft
178þærmid þa weartan.
179Hraþe hyt hy tobreceþ & onweg adeþ.
180Wið nearwre sworetunge, foxes lungen gesoden & on geswettum
181wine gedon & geseald, wundorlice hit hæleþ.
182Wið sare cyrnlu, foxes sceallan genim & gnid mid gelome.
183Hraþe hi beoð hale.

page 21

184Wið gomena sare, foxes sina genim & on hunige gewæt &
185gnid mid þa goman swiþe oft.
186Sona him byþ sel þæs broces.
187Wið heafodece, genim foxes gecynd, ymfoh þæt heafod utan.
188Hraþe þæs heafodes sar byþ aweg afyrred.
189To wifþingum, foxes tægles se ytemæsta dæl on earm
190ahangen, þu gelyfest þæt þis sy to wifþingum
191on bysmær gedon.
192Wið liþadle, genim cwicenne fox & seoð þæt þa ban ane
193beon læfed, astige þærin gelomlice, & in oþer bæð, do he
194swa swiþe oft.
195Wundorlice hit hæleþ.
196& æghwylce geare þys fultum he him sceal gegearwian; & ele
197do þærto ðonne he hine seoðe, & his
198þyssum gemete to þearfe bruce.
199Wið earena sare, genim foxes geallan, menc wið ele, drype
200on þa earan.
201Hyt wel gehæleþ.
202Wið eagena dymnysse, genim foxes geallan gemencged mid
203doran hunige & on eagan gedon.
204Hyt hæleþ.
205Wið earena sare, genim foxes gelynde gemylted, drype on þa
206earan, him cymð god hæl.
207Wið fotwræce, gif se innera dæl þæs sceos byþ fixenhyd,
208& gyf hit sy fotadl, smyre mid ele þa fet.
209Hy habbaþ þæs þe leohtran gang.

page 23

210Wið oferslæpe, haran brægen on wine geseald to drence.
211Wundorlice hyt beteþ.
212Wiþ eagena sare, haran lungen on geseted & þærto
213gewriþen, þæt sar byþ gehæled.
214Wið fotswylum & sceþþum, haran lungen ufan on & neoþan
215to gewriþen, wundorlice þa gongas beoð gehælede.
216ðam wifum þe him hyra beorðor losie, haran heortan adrige
217& wyrc to duste, & þriddan dæl recelses dustes, syle drincan
218seofon dagas on scirum wine.
219þam þonne þe hyt oft oðfealleþ, þritig daga ge on wine
220ge on wyrtunge.
221ðonne þam wifum þe æfter beorþre on sumum stowum
222swincen, þæt ylce do to drence fæstendum on wearmum wætere.
223Sona hyt byþ gehæled.
224Wið eagena dymnysse, haran geallan wið hunig gemencged &
225mid gesmyred , þa eagan gebeorhtigeaþ.
226ðam mannum þe swinclunge þrowiað, haran lungen & seo
227lifer somod gemencged & feower penega gewæge myrran & ðreora
228befores & anes huniges, þis sceal beon awylled on godum
229ecede & syþþan mid geswetton wine gewesed.
230& æfter þam drince sona hyt hæleþ.

page 25

231Wið blædran sare, haran sina gedrygede & mid sealte
232gebrædde & gehyrste sceaf on his drinc.
233Wundorlice hyt hæleþ.
234Wið attorcoppan bite, haran sina gegyre & him syle þicgan,
235eac hyt is æltæwe gyf hi mon hreawe swylgeþ.
236Eac wið wlættan hi beoð gode gesodene.
237Wiþ feallendum feaxe, haran wambe seoð oþþe bræd on
238pannan on godum ele, smyre þæt feax & þæt heafod.
239þonne nimeþ þæt feax to, & seo sealf genydeð þæt hyt
240weaxeþ.
241To þan þæt wif cenne wæpned cild, haran hrif gedryged &
242gesceafen oððe gegniden on drinc drincen butu.
243Gif þæt wif ana hyt drinceþ, ðonne cenð heo
244androginem, ne byþ þæt to nahte, naþer ne wer ne wif.
245Eft to þam ylcan, haran sceallan wife æfter hyre
246clænsunge syle on wine drincan.
247þonne cenð heo wæpned cild.

page 27

248Wif to geeacnigenne haran cyslybb feower penega gewæge
249syle on wine drincan þam wife of wife &
250þam were of were & þonne don hyra gemanan & æfter
251þon hy forhæbben.
252þonne hraþe geeacnað heo, & for mete heo sceal sume
253hwyle swamma brucan & for bæð smyrenysse, wundorlice heo
254geeacnaþ.
255Wið scorpiones bite & nædran slite, haran cyslyb geseald
256on wines drince.
257þæt wel gehæleþ.
258Wið þæt cildum butan sare teð wexen, haran brægen
259gesoden, gnid gelome mid þa toðreoman.
260Hi beoð clæne & unsare.
261Wið wambewræce, genim haran helan, ber on þinum
262hedclaþe.
263Wundorlice hit hæleð.
264Wið eagena sare, haran lifer gesoden ys god on wine to
265drincenne, & mid þam broþe ða eagan to beþianne.

page 29

266ðam manum þe fram þære teoþan tide ne geseoð, þæs
267ylcan drinces smyc heora eagan onfon, & mid þam broþe recen
268& þa lifre wæten & gniden & mid smyrwen.
269Wið blodryne, gebærned haran lifer & gegniden & on
270gestreded hraþe hyt gestilleþ.
271Wið blodryne of nebbe, firginbuccan, þæt ys wudubucca
272oððe gat þæs lifer gebryted wið ecede & on næsþyrl
273bestungen, wundorlice hraþe hyt ðone blodryne gestilleþ.
274To eagena beorhtnysse, wudubuccan gealla gemencged wið
275feldbeona hunige & on gesmyred, seo beorhtnys him to cymð.
276þæt ylce mæg wið gomena sare, gemeng þone geallan &
277hunig tosomne, hrin þa goman mid, hyt hælð.
278To eallum uncystum þe on gomum beoð acenned, wudugate
279geallan mid feldbeona hunige gemenged,
280þær sceal eac gelice awegen myrre & pipor & croh.
281Seoð eall on wine oþþæt hyt sy wel to sealfe geworht,
282smyre þonne þa saran goman mid daga gehwylce oðþæt hy
283haligen.

page 31

284Wið eagena dymnesse, wudugate geallan & lytel wines meng
285tosomne, smyre mid ðriwa.
286þonne beoð hi gehælede.
287Wið dropfagum andwlatan, wudubucan geallan oððe gate
288gemencged wið wætere & on gesmyred.
289Hraþe hit gelacnað.
290Wið nebcorn þe wexað on þam andwlatan, smyre mid gate
291geallan.
292Ealle þa nebcorn he of þam andwlitan aclænsað & ealne
293þone wom he geðynnað.
294Wið earena sare & swege, wudugate gealla mid neowum ele
295oððe æppeles seawe wlæc gemencged & on
296þa earan gedon, hyt hæleþ.

page 33

297Wið toþece, wudugate geallan mencg wið ele, smyre mid
298swyþe gelome.
299þonne beoð hi hale.
300Wið herðbylges sare oððe wunde, fyregate geallan meng
301wið hunig, do to þam sare, hit hæleþ wel.
302To wifes willan, þæs buccan geallan meng wið recels & wið
303netelan sæd; smyre þone teors mid ær
304foran to þæs restgemanan.
305þæt wif onfehð þæs willan on ðam hæmede.
306þy læs cild sy hreosende, þæt is fylleseoc, oþþe
307scinlac mete, fyregate brægen teoh þurh gyldenne hring,
308syle þam cilde swelgan ærþam hyt meolc onbyrge.
309Hyt byþ gehæled.

page 35

310Wið homum, nim gate horn & lege to fyre, þæt he byrne on
311fyrle, do þonne of þa scylle on niwe fæt, cnuca hyt þonne
312swiþe wið scearpum ecede.
313Do on þa homan oþþæt hy hale syn.
314To slæpe, gate horn under heafod geled, weccan he on
315slæpe gecyrreþ.
316Wið cyrnla sare, smeoc þone man mid gate hærum.
317Hraþe he byþ þæs sares hal.
318Wið blodryne of nosum, adryg gate blod & gnid to duste.
319Do on þæt næsþyrl, hyt wiðstandeþ.
320Wið eagena hætan & stice, niwe gate cyse, ofer geseted
321mid þa eagbræwas.
322Him byþ hrædlice bot.
323Wið heafodece, niwe gate cyse þærto gewriþen, hyt hæleþ.
324Wið fotadle, gate cyse niwe on gelegd þæt sar geliðegað.

page 37

325Wið nædran slite, sceaf gate horn on þry scenceas & þare
326ylcan gate meolc wið wine gemencgede on þry siþas drince.
327Syllice hyt þæt attor tosceadeþ.
328Wið innoðes flewsan, gate horn gesceafen & wið hunige
329gemencged & gecweden & æfter þam geþiged, þære wambe
330flewsan he forþryceð.
331Wið hreofe & wið toflogen lic, genim þæt wæter þe
332innan gæt byþ & heo hwilum ut geoteð.
333Menge þone wætan wið hunige & sealte, & symle on æfenne
334his heafod & his lic mid þy þwea & gnide.
335Wið innoðes heardnysse, swa hwæt swa he ete menge wið
336þone wætan & þone ylcan drince wið þæs innoðes
337heardnysse, þæt seo getogene wamb sy alysed.
338Swa he ma drinceð, swa hyt furðor clænsað.
339Wið þone wætan, do him eac drince gate blod.
340Wel þæt hyne hæleð.
341Gif innoð þinde, nim gate blod mid hyre smeorwe & berene
342gryta gemeng, & on wambe utan gewrið.
343Wundorlice hyt hælþ.

page 39

344Wið ælces cynnes næddran bite, gate smeoro & hyre tord &
345weax mylt & gemeng tosomne, wyrc swa hit man gehal forswelgan
346mæge.
347Onfo se þe him ðearf sy, þonne bið he gehæled.
348þe man se þe him seo wæteradl, gæten smeoro geþyd to
349poslum swelge, & drince mid ceald wæter,
350& somod swelge, & drince æfter þam gate blod.
351Hym byþ hræd bot.
352Drince eft buccan micgan & ete nardes ear & wælwyrte
353moran.
354Selost ys se micga, þæt he sy oftost mid feded.
355Wið earena sare, gate micgan do on þæt eare, þæt sar
356geliðigað.
357Gif þær wyrms inne bið.
358Hyt þæt ut awyrpð.
359Wið cyrnlu, gate tord menge wið hunige, smyre mid.
360Sona bið sel.
361Wið þeohwræce, gate tord cned swyþe, þæt hyt sy swylce
362sealf & smyre mid þa þeoh.
363Sona hy beoð hale.
364Wið liþa sare, nim gate tord, meng wið scearpum ecede, &
365smyre mid.
366Wel hyt hæleþ & smeoce mid hæþe & þæt ylce on wine
367drince.

page 41

368Wið cancre, gate tord gemenged wið hunige & on þa wunde
369gedon.
370Hraþe hyt hæleþ.
371Wið swylas, gate tord, smyre mid þa swylas.
372Hyt hy todrifð & gehæleþ & gedeþ þæt hy eft ne
373arisað.
374Wið sina getoge, gate tord meng wið ecede & smyre mid þæt
375sar, hyt hælþ.
376Wið springum, gate tord meng wið hunige, smyre & on
377gelege.
378Eac þa springas þe beoð on mannes innoðe acenned hyt
379todrifeþ.
380Gate geallan on wine gedruncen, wifa halan him of adeþ & hi
381gehæleþ.
382Wiþ wearras & wið swylas, blacu rammes wul on wætere
383gedyfed & æfter þam on ele & syþþan aled
384on þa saran stowe þæt sar heo onweg afyrreþ.
385& gyf hyt bið mid gereced, þa toslitenan wunda heo
386forþrycceþ.
387þa wearras & ða swylas þe beoð on mannes handum oððe
388on oþrum limum oððe ymb þone utgang smyre mid þam wætan
389þe drype of ealfsodenre rammes lungenne.
390Hraþe heo hy onweg afyrreð.

page 43

391Wið wundspringum & anwlatan, rammes lungen smel tocorfen
392& to þam sare geled, sona hyt gehælþ.
393Wið scurfum, rammes smeoru, & meng ðærto sot & sealt &
394sand, & hyt wulla onweg & æfter smyre.
395Hyt byþ eft liðre.
396Wið ælc sar, bares brægen gesoden & to drence geworht
397on wine, ealle sar hyt geliðegaþ.
398Wið hærþena sare & teorses, bares brægen meng wið hunig
399& wrið on, wundorlice hyt hæleþ.
400Wið nædran bite, bares brægen gesoden & gemencged wið
401hunig, wundorlice hyt gehæleþ.
402Eft wið sarum & gewundedum fotum, bares lungen gebeaten
403swiðe smale & wið hunig gemenged & to sealfe gedon.
404Hraþe heo þæt sar gehæleþ.
405Wið innoðes flewsan, niwe bares lifre wyrc to drence on
406wine & þonne drince.
407Sona him bið sel.
408Oras onweg to adonne, nim bares lifre & swetre apuldre
409rinde, wyl tosomne on wine gemenged & drince.
410Hraðe hy fleoð onweg fram him.

page 45

411Gif earan syn innan sare & þær wyrms sy, on do þa ylcan
412sealfe.
413Heo ys swyþe god to þam.
414Weres wylla to gefremmanne, nime bares geallan & smyre mid
415þone teors & þa hærþan.
416þonne hafað he mycelne lust.
417Wið fylleseocum men, bares sceallan wyrc to drence on wine
418oððe on wætere.
419Se drenc hyne gehæleþ.
420Wið spiwþan & wlættan & hnappunge , genim bares
421gelynde & seoð on þrim sestrum wæteres oþþæt se
422ðridda dæl sy beweallen.
423Do þærto bares fam & drince, he byþ hal.
424& he sylf wundrað & weneþ þæt hyt sy oþer læcedom
425þæt he dranc.
426Wið stede & wið blæddran sare, genim eoferes blædran mid
427þam micgan, ahefe upp & abid oþþæt se wæta of aflogen sy,
428seoð syððan, & syle etan þam þe earfoþo þrowie.
429Wundorlice hit gehæleþ.
430þam þe under hy migað, bares blædre gebræded & geseald
431to etanne, þa unhæle heo gehælþ.
432Wið homum, bares scearn & swefel gegniden on wine, & gelome
433drince.
434þa homan hyt beteþ.

page 47

435Wiþ deofulseocnysse & wið yfelre gesihðe, wulfes flæsc
436wel getawod & gesoden syle etan ðam þe þearf sy.
437þa scinlac þe him ær ætywdon, ne geunstillað hy hine.
438To slæpe, hundes heafod lege under þone pyle.
439Se unhala slæpeþ.
440Gif þu gesyxt wulfes spor ær þonne hyne ne gesceþþeð
441he þe, gif ðu hafast mid þe wulfes hrycghær & tæglhær
442þa ytemæstan on siðfæte.
443Butan fyrhtu þu ðone sið gefremest, ac se wulf sorgað
444ymbe sið.
445Eagwræc onweg to donne, genim wulfes swyþre eage & hyt
446tosting & gewrið to ðam eagon.
447Hit gewanað þæt sar, gyf hyt gelomlice þærmid gesmyred
448byþ.
449Wið miltwræce, cwices hundes milte abred of, wyrc to
450drence on wine, syle drincan, hyt hæleþ.
451Sume nimað hwelpes inylfe & wriðaþ on.
452Wið wiþerweard hær onweg to adonne, gif þu nimest wulfes
453mearh & smyrest mid hraðe ða stowe þe þa hær beoð of
454apullod , ne geþafað seo smyrung þæt hy eft wexen.

page 49

455Se wifman se þe hæbbe dead bearn on innoðe gif he
456drinceð wylfene meolc mid wine & hunige gemenged gelice efne,
457sona hyt hælð.
458Biccean meolc gif ðu gelome cilda toðreoman mid smyrest &
459æthrinest, butan sare hy wexað.
460Wearras & weartan onweg to donne, nim wulle & wæt mid
461biccean hlonde, wrið on þa weartan & on þa wearras.
462Hraþe hi beoð awege.
463þam mannum þe magon hwon gehyran, hundes gelynde & wermodes
464seaw mid ealdum ele gemylt, dryp on þæt eare.
465Hyt þa deafan gebeteþ.
466Wið wedes hundes slite, nim þa wyrmas þe beoð under
467wedehundes tungan, snið onweg, ymb læd utan
468fictreow, syle þam þe tosliten sy.
469He bið sona hal.
470Wið fefore, nim blæces hundes deades þone swyþran
471fotensceancan, hoh on earm.
472He tosceaceð þone fefor.

page 51

473Warna ðe þæt ðu ne mige þær se hund gemah.
474Sume men secgað þæt þær oncyrre mannes lichama, þæt
475he ne mæge þonne he cymeþ to his wife, hyre mid gerestan.
476Scinseocum men wyrc drenc of hwites hundes þoste on bitere
477lege.
478Wundorlice hyt hæleþ.
479Hnite & wyrmas onweg to donne ðe on cildum beoð bærn
480hundes ðost & gnid smale, mengc wið hunige & smyre mid.
481Seo self adeþ ða wyrmas onweg.
482Nim eac þæt græs þær hund gedriteþ, cnuca, wrið on.
483Hraðe hyt hælð.
484Wið wæteradle, nim drigne hundes þost, wyrc to drence.
485He hæleð wæterseoce.
486Dweorg onweg to donne, hwites hundes þost gecnucadne to
487duste & gemengen wið meolowe & cicle abacen syle etan þam
488untruman men ær þær tide hys tocymes,
489swa on dæge swa on nihte swæþer hyt sy,
490his togan bið ðearle strang.
491& æfter þam he lytlað & onweg gewiteþ.

page 53

492Wið wæteradle, hundes spiwþan lege & wrið on þam
493innoðe, þurh þone utgang seo wæteradl ut afloweð.
494ða þe scinlac þrowien etan leon flæsc.
495Ne þrowiað hy ofer þæt ænig scinlac.
496Wið earena sare, nim leon gelynde, mylt on scylle, drype
497on þæt eare.
498Sona him byþ sel.
499Wið ælcum sare, gemylted leon gelynde & þærmid gesmyred.
500ælc sar hyt geliðigað.
501Wið sina & wið cneowa leoða sarum, nim leon gelynde &
502heortes mearg, mylt & gemeng tosomne, smyre mid þæt sar
503ðæs lichoman.
504Sona hyt byþ hal.
505Wið næddrena eardunge & aflygennysse fearres horn
506gebærnedne to acsan stred þær nædran eardien.
507Hy fleoð onweg.
508Wommas of andwlatan to donne, smyre mid fearres blode.
509Ealle þa wommas hyt of genimeþ.

page 55

510Fearres geallan, wið eagena þystru & genipe, meng wið
511feldbeona hunig, do on þa eagan.
512Wundorlice hyt gehæleþ.
513Wambe to astyrigenne, nim fearres geallan, somna on wulle,
514wrið under þæt setl neoðan.
515Sona he þa wambe onlyseþ.
516Do þæt ylce cildum ofer ðone nafolan, he weorpeþ ut
517þa wyrmas.
518Wið earena sare, fearres geallan meng wið hunige & drype
519on ða earan.
520Sona him byþ sel.
521Wið cyrnlu ðe beoþ on mannes andwlatan.
522Smyre mid fearres geallan.
523Sona he byþ clæne.
524Wið apan bite oððe mannes smyre mid fearres geallan.
525Sona heo bið hal.
526Wið ælce heardnysse, fearres smeru mylt wið tyrwan &
527lege on.
528Ealle þa sar & þæt hearde hyt geliðigað & gehnesceaþ.
529Wiþ fortogonysse, fearremearg on gehættum wine drince,
530þæt beteþ.
531Wið ælcum sare, drince fearres gor on hatum wætere, sona
532hyt hælþ.
533Wiþ bryce, fearres gor wearm lege on þone bryce.
534Syþþan him bið sel.
535Wið wæteres bryne oððe fyres, bærn fearres gor & scead
536þæron.

page 57

537Gyf þu wylle don beorhtne andwlitan, nim fearres scytel,
538cnuca & bryt & gnid swiðe smale on eced, smyre mid þone
539andwlatan.
540ðonne byð he beorht.
541Wifgemanan to donne, nim drige fearres sceallan, wyrc to
542duste , oððe elcor gnid on win, & drince gelome.
543He bið þy gearwra to wifþingum.
544Wið gehwylce wommas of lichoman onweg to nimenne, genim
545ylpenban mid hunige gecnucud & to geled.
546Wundorlice hyt þa wommas of genimeð.
547Eft wið wommas of andwlatan to donne, gyf wifman mid þam
548sylfan duste dæghwamlice hyre andwlatan smyreð, heo þa
549wommas afeormaþ.
550Wið ealle sar, gyf þu on foreweardon sumera þigest
551hwylcne hwelp na þonne gyt geseondne, ne ongitest þu
552ænig sar.
553Wið fortogenysse, drince hundes blod, hyt hæleþ
554wundorlice.
555Wið geswel þæra gecyndlima, hundes heafodpanne gecnucud &
556to gelegd, wundorlice heo hæleþ.
557Wið cynelice adle, wedehundes heafod gecnucud & mid wine
558gemenged to drence, hyt hæleþ.

page 59

559Wið cancorwund, hundes heafod to acxan gebærned & on
560gestreded, hit þa cancorwunda gehæleþ.
561Wið scurfedum næglum, gebærned hundes heafod & seo
562acxe þæron gedon, þa ungerisnu hyt onweg afyrreþ.
563Wið wedehundes slite, hundes heafod gebærned to acxan &
564þæron gedon, eall þæt attor & þa fulnysse hyt ut
565awyrpeð & þa wedendan bitas gehæleþ.
566Eft, wedehundes heafod & his lifer gesoden & geseald to
567etanne þam þe tosliten bið, wundorlice hyt hyne gehæleþ.
568To gehwylcum bryce, hundes brægen aled on wulle & on þæt
569tobrocene to gewriþen feowertyne dagas.
570þonne byþ hyt fæste gebatod, & þær byð þearf to
571fæstere gewriðennysse.
572Wið eagwræce & stice, tobrec hundes heafod.
573Gif þæt swyþre eage ace nim þæt swyþre eage, gif þæt
574wynstre eage ace nim þæt wynstre, & wrið utan on.
575Hyt hæleþ wel.

page 61

576Wið toþwræce, hundes tuxas bærn to acxan, hæt scenc
577fulne wines, do þæt dust on, & drince, & do swa gelome.
578þa teþ beoð hale.
579Wið toþreomena geswelle, hundes tux gebærned & gegniden &
580seted on, he wel hæleþ.
581Wið þæt teþ wexen buton sare, hundes tux gebærned &
582smale gegniden & on gedon toþreomena swylas gedwæsceað.
583Wið hunda reðnysse & wiðerrædnysse, se þe hafað hundes
584heortan mid him, ne beoð ongean hine hundas cene.