Anonymous: Lacnunga (2 872 words)

Text size: − / +

Display options

Display as: HTML / XML / original HC / raw XML

Show source and parameters: yes / no

Line numbers: on / off

Page breaks: on / off

Corpus contents

Sort by: author / title

For more sorting options, please use the search feature.


1B21.3

page 96

    
2Wið heafodwræce, genim hamorwyrt & efenlastan
3nyðowearde, cnuca, lege on clað, gnid in wæter, gnid swiðe
4þæt heo sy eall geleðred, þweah mid þy leaðre
5þæt heafod gelome.
6Wið heafodwræce, hindhæleða & grundeswylgean & fæncyrsan
7& giðrifan wyl in wætere, læt reocan in
8þa eagan þa hwile hy hate synd, & ymb ða eagan gnid mid
9þam wyrtum swa hatum.
10Wið heafodwærce, betan wyrtruman, cnuca mid hunige, awring,
11do þæt seaw on þæt neb, gelicge upweard wið hatre sunnan,
12& ahoh þæt heafod nyþerweard oððæt seo ex sy gesoht,
13hæbbe him ær on muðe buteran oððe ele, asitte þonne
14uplang, hnige þonne forð, læte flowan of þæn nebbe þa
15gilstre, do þæt gelome oððæt hyt clæne sy.
16To heafodsealfe & to ehsealfe, aluwan, gegnid in eced, smyre
17þæt heafod mid & in þa eagan do.

page 98


18Eahsealf, win & piper, do in horn, & in þa eagan þonne þu
19ðe restan wille.
20Eahsealf, genim streawberian nyþewearde & pipor, do in
21clað, bebind, lege on gesweted win, drype of þan claðe
22ænne dropan in ægðer eage.
23Gif eagan forsetene beoð, genim hræfnes geallan &
24hwitmæringc, wudulehtric & leaxes geallan, do tosomne, dryp
25on þæt eage þurh linhæwenne clað & gehwæde arodes woses,
26þonne wacað þæt eage.
27þis is seo seleste eahsealf, nim doran hunig & foxes
28smero & rahdeores mearh, mæng tosomne.
29Gif poc sy on eagan, nim mærcsapan & hinde meolc, mæng
30tosomne & TORONTO CORPUS: & & swingc, læt standan oð
31hit sy hluttor, nim þonne þæt hluttre, do on ða eagan,
32mid godes fultume he sceal aweg.
33þis is seo æðeleste eahsealf, wið eahwyrce & wið miste,
34& wið wænne, & wið weormum, & wið gicðan,
35& wið tyrendum eagan, & wið ælcum uncuðum geswelle,
36genim feferfugian blosman & ðunorclæfran blosman & dyles
37blosman & hamorwyrte blosman & twegra cynna wyrmod &
38pollegian & neoðowearde lilian & hæwene hnydelan & lufestice
39& dolhrunan, & geporta ða wyrta tosomne,

page 100


40& awyll on heortes mearge oððe on his smerwe, & menge, do
41ðonne on tela micel in ða eagan & smere utan & wyrm to fyre,
42& ðeos sealf deah wið æghwylcum geswelle to ðicganne & to
43smergenne, on swa hwylcum lime swa hit on bið.
44Wið hwostan, nim huniges tear & merces sæd & diles sæd,
45cnuca þa sæd smale, mæng ðicce wið ðone
46tear, & pipera swiðe, nim ðry sticcan fulle on
47nihtnihstig .
48Wið eagena dymnesse, nim wulfes camb neoðeweardne & lege on
49hunig ðreo niht, nim þonne & wipa þæt
50hunig of, cnuca þonne an sticce ðære wyrte , wring
51þonne ðurh linhæwenne clað on þæt eage.
52Gif eagan tyran, genim grene rudan, cnuca smale & wes mid
53doran hunige oððe mid dunhunige, wring þurh linenne
54clað on þæt eage swa lange swa him ðearf sy.
55Se man se ðe biþ on healsoman, nime healswyrt & wudamerce &
56wudafillan, & streawbergean wisan, &
57eoforþrotan & garclifan, & isenheardan butan ælcan isene
58genumen, & æðelferðþincwyrt & cneowholen
59& bradbisceopwyrt & brunwyrt, gesomnige ealle þas wyrta
60togædere þrim nihtan ær sumor on tun ga,
61ælcre efenmicel, & gewyrce to drænce on wyliscan ealaþ, &
62þonne on niht þonne sumor on tun gæð on mergen, þonne
63sceal se man wacyan ealle þa niht, þe ðone drenc drincan
64wile, & þonne coccas crawan forman syðe þonne drince he
65æne, oþre siðe þonne dæg & niht scade, þriddan siðe
66þonne sunne upga, & reste hine syþþan.
67þis is seo grene sealf, betonica, rude, lufestice, finol,
68saluie, æðelferþincwyrt, sauine, helde,
69galluces moran, slarige, merce,

page 102


70cearfille, hræmnes fot, mugwyrt, organa, melde,
71quinquefolium, ualeriane, clate, medewyrt, dweorgedwoslan,
72pipeneale, solsequium, biscupwyrt, hæsel, quice, hegecliue,
73grundeswylie, brocminte & oþre mintan, cicena mete, gagel,
74hegehymele, cost, eorðnafala, hnutbeames leaf, lauberge,
75cymen, ele, weax.
76Wið adle, nim þreo leaf gageles on gewylledre mealtre
77meolce, syle þry morhgenas drincan.
78Wið heafodece, rude & dweorgedwosle & betan more & wuduroue,
79nim ealra euenmicel swa ðu mæge mid
80þinan scitefingre to þinum ðuman befon, cnuca hy smale, &
81mylt buteran & do of eall þæt fule & do
82on clæne pannan, & awylðaawyl ðaEDITION: awy lða wyrta þæron wel, & wring ðurh
83clað, do ele to, gif ðu begytan mæge, &
84smyre his heafod mid, þær hit acy.
85Sealf wið fleogendum attre & færspryngum, nim hamorwyrte
86handfulle & mægeðan handfulle & wegbrædan handfulle, &
87eadoccan moran, sece ða þe fleotan wille, þære ðeah
88læst, & clænes huniges ane ægscylle fulle, nim þonne
89clæne buteran, þrywa gemylte ðe þa sealfe midweorcean
90wile, singe man ane mæssan ofer ðam wyrtum ær man hy
91tosomne do & þa sealfe wyrce.
92Wið ðone bledendan fic, nim murran ða wyrt, &
93ceorf of nygan penegas & do on ælcne hunig, & ðige ða
94on æfen, & eft oðre

page 104


95nygan on mergen, & do swa nigon dagas & IX niht butan
96ðe raðor bot cume.
97FIVE LINES OF LATIN OMITTED
98Cardiacus hatte seo adl ðe man swiðe swæteð on, on hy
99man sceal wyrcean utyrnende drænceas & him
100wyrcean cliðan toforan his heafde & to his breostan, genim
101grene rudan leaf, scearfa smale & cnuca swiðe, & beren meala
102gesyft do ðærto, & swetedne eced , wyrc to cliðan & do
103on þicne clað & bind on þreo niht & þry dagas, do eft
104niwne to, & drince seoca of bræmelberian gewrungene oft.
105Sing ðis wið toðece, syððan sunne beo on setle, swiðe
106oft, caio laio quaque uoaque ofer sæloficia sleah manna
107wyrm, nemne her þone man & his fæder , cweð þonne,
108lilumenne æceð þæt ofer eall þonne alið, colað
109þonne hit on eorðan hatost byrneð, finit, amen .
110Wið ðone dropan, iue & fifleafe, nædderwyrt & hlædderwyrt
111& eorðgeallan, wyrc ðas wyrta on hærfeste & scearfa hy
112smale & drige hy, & heald hy ofer winter, & nytta hy
113þonne ðe ðearf sy, wylle hy on ealað.

page 106


114Wið geswel, genim lilian moran & ellenes spryttinge &
115porleaces leaf, & scearfa swiðe smale & cnuca swiðe, & do
116on ðicne clað, & bind on.

page 108

    
117Wið ðon ðe mon attor gedrince, nim marubian sæd, mængc
118wið wine, syle drincan.
119þis is se halga drænc wið ælfsidene & wið eallum feondes
120costungum, writ on husldisce, In principio erat uerbum usque
121non conprehenderunt, et plura et circumibat iesus totam
122galileam docens usque et secuti sunt eum turbe multe, Deus
123in nomine tuo usque in finem, Deus misereatur nobis usque
124in finem, Domine deus in adiutorium usque in finem
.
125Nim cristallan & disman & sidewaran & cassuc & finol, & nim
126sester fulne gehalgodes wines, & hat
127unmælne mon gefeccean swigende ongean streame healfne sester
128yrnendes wæteres, nim þonne & lege ða
129wyrta ealle in þæt wæter & þweah þæt gewrit of ðan
130husldisce þærin swiðe clæne, geot þonne þæt gehalgade
131win ufon on ðæt oþer.
132Ber þonne to ciricean, læt singan mæssan ofer, ane
133omnibus sanctis oðre Contra tribulatione ,
134þriddan sanctam marian , sing ðas gebedsealmas,
135Miserere mei deus, Deus in nomine tuo, Deus misereatur
136nobis, Domine deus, Inclina domine, & credo, & Gloria
137in excelsis deo, & letanias, Pater noster
, & bletsa

page 110


138georne in ælmihtiges drihtnes naman & cweð, in nomine
139patris et filii et spiritus sancti sit benedictum
,
140bruc syþþan.
141To wensealfe, Nim elenan & rædic, cyrfillan & hræmnes fot,
142ængliscne næp & finul & saluian & suþernewuda & cnuca
143tosomne, & nim garleaces godne dæl, cnuca, & wring, þurh
144clað on gemered hunig, þonne hit swiðe gesoden sy, þonne
145do ðu pipor & sidewaran , gallengar & gingifre & rinde &
146lawerbergean & pyretran, godne dæl ælces be ðære mæðe, &
147syððan hit swa gemænged þara wyrta wos & þæt hunig,
148þonne seoð ðu hit twa swa swiðe swa hit ær wæs,
149þonne hæfs þu gode sealfe wið wennas & wið nyrwet.
150To godre bansealfe þe mæg wið heafodece & wið ealra lyma
151tyddernysse, sceal rude, rædic & ampre,
152uane, feuerfuge, æscðrote, eoforðrote, cilðenige, bete &
153betonican, ribbe & reade hofe, elene, alexandrian moran,
154clufðung & clate, liðwyrt & lambes cerse,
155hylwyrt, hæsel, cwice, wudurofe & wrættes cið, springwyrt,
156sperewyrt, wegbræde & wermod, ealhtran
157& hæferðan, hegeclife & hymelan, gearwan & geaces suran,
158belenan & bradeleac, nim ealra ðyssa wyrta efenfela, do on
159mortere, cnuca eall tosomne & do ðærto ifigcroppas.
160& nim æscrinde & weliges twiga & acrinde & wirrinde & surre
161apoldrerinde & seales rinde & wudubindan leaf, þas ealle
162sculan beon genumene on neoðoweardan & on easteweardan
163þan treowan, scearfige ealle ðas rinda togædere & wylle
164on haligwætere oððæt hy wel hnexian, do þonne to þan
165wyrtum on

page 112


166mortere, cnuca eall tosomne.
167Nim þonne heortes smera & hæferes smera & eald morod &
168fearres smeru & bares smeru & rammes smeru, mylte mon ealle
169tosomne & geote to trindan, somnige mon þonne ealle þa ban
170tosomne ðe man gegaderian mæge, & cnocie man þa ban mid
171æxse yre & seoðe & fleote þæt smeru, wyrce to trindan,
172nime þonne ealde buteran & wylle þa wyrta & þa rinda, don
173eall tosomne, þonne hit beo æne awylled sette þonne,
174scearfa þonne eall þæt smera on pannan swa micel swa þu
175sealfe habban wille & þu getyrwan mæge, sete ofer fyr,
176læt socian, næs to swiðe weallan, oððaet hyo genoh sy,
177seoh ðurh clað, sete eft ofer fyr.
178Nim þonne nygon clufa garleaces gehalgodes, cnuca on wine,
179wring þurh clað, scaf on myrran þa wyrt & fanthalig wex
180& brynestor & hwitne rycels, geot þonne innan ða sealfe,
181swa micel þæt sy III ægscylla gewyrðe, nim þonne
182ealde sapan & ealdes oxsan mearh & earnes mearh, do þonne
183ða tyrwan, ond mæng þonne mid cwicbeamenum sticcan oð
184heo brun sy.
185Sing þonne þærofer, Benedictus dominus deus meus &
186þone oþerne benedictus dominus deus israel,
187& mangnificað, & credo in unum
, & þæt gebed, matheus,
188marcus, lucas, iohannes, sy þæt sar þær hit
189sy, smite mon ða sealfe ærest on þæt heafod.
190Gif poc sy on eagan, nim mearhsapan & hinde meoluc, mæng
191tosomne & swyng, læt standan oð hit sy
192hluttor, nim þonne þæt hlutre, do on ða eagan, mid godes
193fultume heo sceal aweg.
194Nim clatan moran, cnuca swiðe & wyl on beore, syle drincan
195wel wearm þonne ðu geseo þæt hy utslean, mid godes fultume
196ne wyrð him nan orne.

page 114


197þas wyrte sculon to lungensealfe, banwyrt & brunwyrt,
198betonican & streawberian wise, suþernewuda
199& isopo, saluie & sauine & rude , garclife & hæsel,
200cwice, medewyrt, dolhrune.
201Wið heafodece, wyl in wætere pollegian & leac, mintan,
202fenmintan & þæt ðridde cyn mintan þæt bloweð hwite,
203þweah þæt heafod mid þys wose gelome.
204Wið hreofum lice, adelf ampron & gelodwyrt, teon ut lange,
205cnuca ealle wel, wyll in buteran, do hwon sealtes in, þæt
206bið god sealf wið hreofum lice, þweah þone man mid hate
207& mid ðare sealfe smyre.
208Wið cneowærce, genim weodobende wisan & hegerifan,
209gecnuca well tosomne & do meda , læt standan
210nyhternum on þæm wyrtum, syle drincan.
211To eahsealfe, nim aluwan & sidewaran, lawerberian & pipor,
212gescaf smale, & cubuteran fersce lege
213on wæter, nim þonne hwetstan bradne & gnid ða buteran on
214ðæm hwetstane mid copore þæt heo beo wel
215toh, do þonne sumne dæl þara wyrta þærto, clæm ðonne
216on arfæt, læt standan nygon niht, wende man
217ælce dæge, mylte siþþan on ðæm arfæte sylfan, aseoh
218þurh clað, do syþðan on swylc fætels swylce ðu
219wille, nyttige þonne þe þearf sy, þeos sealf mæg wið
220ælces cynnes untrumnysse ðe eagan eigliað.
221Wið utsihte, genim hænne æg, lege twa niht on eced, gif
222hit ne tocine, tosleah hwon, lege eft in
223ðone eced nyhterne, gesleah þonne in buteran, lege in ele,
224ado þonne hwon ofer fyr, syle etan.
225Eft wið þon , hunig & hwætesmedman & unsylt smeoru &
226wex, wyl eall tosomne, syle etan gelome.

page 116


227Wyll wið ðon miclan eorðnafolan & fifleafan &
228gyðhrofan & gearwan & eferþon & eoforfearn & moldcorn &
229medewyrt neoðewearde, drinc gelome.
230Scæf efic wið þone bol in meolc, & þige wærlice, &
231seoð ealle ða in meolce, & hwilum þa meolc geren mid
232cyslybbe & ðige hy.
233Wyrc utyrnendne drænc, genim fif & hundeahtatig lybcorna &
234neogon piporcorn, fiftene sundcorn wel
235berended, cnuca smale, do sealt in & wyrmelan , mæng
236tosomne & gnid swiðe þæt hit sy þæt smælste,
237geworht to duste, genim scæncbollan fulne leohtes beores,
238oððe hluttor eala wel gesweted oððe gesweted win, mængc
239ða wyrta þærwið geornlice, læt stondan nihterne, hrer
240hine eft on mergen þonne he hine drincan scyle swiðe wel,
241& ða wyrte geornlice wið þone wætan gemengce, drince
242þonne.
243Gif he sy to unswið, wyl merce in wætere, syle drincan, gif
244he to swið sy, wyl curmeallan.
245Oþer utyrnynde drænc, genim medmicle moran glædenon fædme
246longe & swa greata swa ðin þuma, & swylc tu hamwyrte &

page 118


247celðenian moran & heleleafes moran & ellenrinde neoðewearde,
248& wæsc ða moran ealle swiðe wel & bescæf utan swiðe
249clæne ða moran & ða rinde, gecnuca ealle ða wyrte swiðe,
250ado in hluttor eala, berend & gegnid feowertig lybcorna
251& ado þonne into ðæm wyrtum, læt standan þreo
252niht, syle drincan ær uhton lytelne scænc fulne þæt se
253drænc sy ðe ær geleored.
254þridde utyrnende drænc, wyl secg & glædenan neoðewearde
255in suran ealað, asih þonne, lege eft in niwe, læt ane niht
256inne beon, syle drincan.
257Wyrc spiwdrænc, wyl hwerhwettan in wætere, læt weallan
258lancge , asih þonne healfne bollan, gegnid
259hundeahtatig libcorna in þone drænc.
260Wyrc oðerne of beore & of feowertig lybcorna, ado seofontene
261pipercorn gif ðu wille.
262Spiwdrænc, ado in beor oððe in win finul, læt standan ane
263niht, syle drincan.
264Wyrc sealfe wið heafodwærce & wið liðwyrce & wið
265eahwyrce & wið wenne & wið ðeore, genim eolonon
266& rædic, wermod & bisceopwyrt, cropleac, garleac & holleac,
267ealra efenfela, gecnuca, wyl in buteran, & celleðenian &
268reade netelan, ado in æren fæt, læt ðærin oþþæt hit
269hæwen sy, asih ðurh clað, smyre mid þæt heafod & ða
270leomu þær hit sar sy.
271Wið sidwærce, betonican, bisceopwyrt, eolonan, rædic,
272ompran ða ðe swimman, marufian, grundeswylie, cropleac,
273garleac, rude, hindhæleðe , ealhtre, hune, seoð in
274buteran, smyre mid ða sidan, him bið sel.

page 120


275Wyrc briw wið lungenadle, wyll in buteran þas wyrte &
276scearfa smale, cropleac ærest, wyl hwile, ado ðonne hrædic
277in & eolonan & beren mela & hwites sealtes fela, wyl loncge,
278& hatne ete.
279Wyrc oðerne, wyl in buteran giðhrofan, attorlaðan,
280betonican, mænc ealle tosomne, ado syððan ofer fyr.
281Wyrc þriddan briw, wyl in buteran merce, eolonan, rædic,
282þa clufehton wenwyrt, hoc, wermod læst,
283cnuca ealle swiðe wel, syle wearm etan, & on ufan drincon
284þriwa on dæg ær þon he ete.
285Feorða briw, wyl in hunige beton oððe marubian, syle etan
286wearme.
287Wyrc ær drænc of ðære beton anre, wyll in wine oððe on
288ealað, he drince ær he ðone briw ete.
289Drænc wið lungenadle, wyl marubian in wine oððe in
290ealað, geswet hwon mid hunige, syle drincan wearme on
291nihtnicstig, & þonne licge on ða swiðran sidan
292gode hwile æfter ðæm drænce & þænne þone swiðran
293earm swa he swiþast mæge.
294Genim betan, seoð on buteran, syle hate etan mid ðære
295buteran, a bið swa selre swa he fættron mete ete & gif
296he mæge gedrincan hwilum hwæthwega ðære buteran.
297Eft drænc, genim marubian & þa lancgan cliton & wermod
298& boðen, gearwan, betonican godne dæl, do
299ealle in eala, syle drincan on nyhtnicstig.
300Genim feldmoran, gecnuca swiðe, lege in win oððe in eala,
301læt standan ane niht oððe twa, syle drincan on
302nihtnicstig.
303Eft wið þon, genim gagel & marubian & acrimonian, wyl in
304ealað, geswet mid hunige.
305Wyrc briw, wyll ysopon in buteran & rædic & eolonan & beren
306mela nest wel longe, syle wearm etan.

page 122


307Briw, seoð in buteran & in hunige beton swiðe, oððæt he
308swa ðicce sy swa briw, ete on nihtnicstig
309ðreo snæda swa hates.
310Slæpdrænc, rædic, hymlic, wermod, belone, cnuca ealle þa
311wyrte, do in ealað, læt standan ane niht, drince ðonne.
312To haligre sealfe, sceal betonican & benedicte, &
313hindhæleðe & hænep, hind brer & isenhearde, salfige
314& safine, bisceopwyrt & boðen, finul & fifleafe, healswyrt
315& hune, mucgwyrt, medewyrt, & mergelle, agrimonia , &
316æðelferðingwyrt, rædic & ribbe & seo reade gearuwe, dile,
317oportanie & draganse, cassuc & cawlic & cyleðenie,
318wyirrind, wuduweaxe , wudurofe & wrættes cið, saturege
319& sigelhweorfa, brunewyrt & rude, & berbene, streawberian wise
320& blæces snegles dust, ealhtre, fanan, merce, pollegian,
321attorlaðe, haran spicel, wudufille, wermod, eoforþrote,
322& æncglisc cost, hæwen hnydele, hofe, cymen ,
323uinca peruinca , & feferfuge, lilige, leuastica,
324alehsandrie , petresilige, grundeswylige.

page 124


325þysra feower wyrta man sceal mæst don to & eallra oðra
326ælcre efenfela, & ðus man sceal ða buteran gewyrcean to
327ðære haligan sealfe, æt anes heowes cy, þæt heo sy
328eall reod oððe hwit & unmæle, mon ða buteran aðwere, &
329gif ðu næbbe buteran genoge, awæsc swiðe clæne &
330mængc oðre wið, & ða wyrta ealle gescearfa swiðe smale
331tosomne, & wæter gehalga fonthalgunge, & do ceac innan in
332ða buteran, genim þonne ænne sticcan & gewyrc hine
333feðorbyrste, writ onforan ðas halgan naman, Matheus,
334marcus, lucas, iohannes.
335Styre þonne mid ðy sticcan ða buteran, eal þæt fæt, ðu
336sing ofer ðas sealmas, Beati immaculati ,
337ælcne ðriwa ofer, & gloria in excelsis deo, & Credo in
338deum patrem
, & letanias arime ofer, þæt is ðara haligra
339naman & deus meus et pater, et in principio , & þæt
340wyrmgealdor, & þis gealdor singe ofer:
341AFTER THE COLON THERE IS AN INCANTATION IN AN UNKNOWN
342LANGUAGE