Anonymous: The Blickling Homilies (6) (3 061 words)

Text size: − / +

Display options

Display as: HTML / XML / original HC / raw XML

Show source and parameters: yes / no

Line numbers: on / off

Page breaks: on / off

Corpus contents

Sort by: author / title

For more sorting options, please use the search feature.


1B3.2.21

page 65


2

DOMINICA SEXTA IN QUADRAGESIMA.


3    Her sægþ, men þa leofestan, be þisse halgan tide
4arwyrþnesse, hu se mildheorta Drihten, & se Alysend
5þysses menniscan cynnes hine sylfne geeaþmedde þæt of
6hehþe þæs fæderlican þrymmes to eorþan
7astag, to þon þæt he wolde þrowian for ealra manna
8hæle, & us gefreolsian from deofles þeowdome, & us

page 67


9æteowan his mihte & his willan; & hu, unforhte mode, he
10genealæhte þære stowe þe he on ðrowian
11wolde for ure onlesnesse, & deofles genyþerunge.
12On þyssum dæge ure Drihten Hælend wæs weorþod & hered
13from Iudea folce; forþon þe hie ongeaton þæt
14he wæs Hælend Crist, þurh þæt wundorgeweorc þe he
15Lazarum awehte of deaþe þy feorþan dæge, þæs
16þe he on byrgenne wæs.
17þa bæron hie him togeanes blowende palmtwigu; forþon þe
18hit wæs Iudisc þeaw, þonne heora ciningas
19hæfdon sige geworht on heora feondum, & hie wæron eft ham
20hweorfende, þonne eodan hie him togeanes
21mid blowendum palmtwigum, heora siges to wyorþmyndum.
22Wel þæt gedafenode þæt Drihten swa dyde on þa gelicnesse;
23forþon þe he wæs wuldres cyning.
24þysne dæg hie nemdon siges dæg; se nama tacnaþ þone sige
25þe Drihten gesigefæsted wiþstod deofle,
26þa he mid his deaþe þone ecan deaþ oferswiþde, swa he
27sylf þurh þone witgan sægde; he cwæþ, Eala
28deaþ, ic beo þin deaþ, & ic beo þin bite on helle.
29Mycelne bite Drihten dyde on helle þa he þyder astag, &
30helle bereafode, & þa halgan sauwla þonon
31alædde, & hie generede of deofles anwalde, þa he to
32þeowdome þyder on fruman middangeardes gesamnode wæron.
33He hie eft alædde of helle grunde on þa hean þrymmas
34heofona rices.
35Iohannes, se deora þegn, us cyþde on þæm godspelle, &
36þus cwæþ: Hælend cwom syx dagum ær Iudea eastrum,
37to Bethania þær Lazarus wæs forþfered, & he hine
38awehte of deaþe.
39Martha his sweostor þa gearwode þam Hælende æfengereordu;
40& hire sweostor gesæt big Hælendes fotum,
41þære nama wæs Maria; forþon þe heo wolde gehyran his
42word & his lare.
43Martha wæs geornful þæt heo þon Hælende to gecwemnesse
44þegnode; heo gestod beforan him, & him tocwæþ,
45Hwy nelt þu geman þæt min sweostor me læt ane
46þegnian?
47cwæþ to hire þæt heo me fultumie.
48Hælend hire þa ondswarode, & cwæþ, Martha, Martha, wes
49þu behydig & gemyndig Marian þinga, þæt is,
50þæt þu scealt on æghwylce tid Godes willan wercan,
51þæt an þe is selost þæt þu Gode licie.
52Maria hire geceas þone betstan dæl, se ne bið næfre fram
53hire afyrred.
54Lazarus þær wæs ana sittende mid Hælende, & mid

page 69


55his þegnum; Maria genam an pund deorwyrþre smerenesse,
56& smerede þæs Hælendes fet, & eft mid hire loccum
57drygde.
58þa wæs eall þæt hus gefylled mid þon swetan stence
59þære deorwyrðan smerenesse.
60Hælendes þegna sum þa wæs swyþe gebolgen, se wæs haten
61Iudas se Scariothisca; forþon he com of þæm
62tune þe Scariot hatte; he cwæþ, To hwon sceolde þeos
63smyrenes þus beon to lore gedon?
64eaþe heo mehte beon geseald to þrim hunde penega, & þæt
65gedæled þearfendum mannum.
66Ne cwæþ he þæt na forþon þe him wære ænig gemynd
67þearfendra manna, ah he wæs gitsere, & se wyresta
68sceaþa; forþon þa apostolas hine letan heora seodas beran
69þæt hie woldan mid þon his gitsunga cunnian.
70He wæs eac se wyresta gitsere, þe he gesealde wiþ feo
71heofones Hlaford & ealles middangeardes.
72Hælend him þa ondswarede, & cwæþ, Tohwon syndon ge þyses
73weorces swa hefige; god weorc heo wæs wyrcende on me.
74Symle ge habbaþ þearfan, gif ge willaþ teala don, ah
75ge nabbaþ me symle, ac lætaþ þis þus wesan to
76cyþnesse minre bebyrgednesse.
77Soþ is þæt ic eow secgge, þæt þis godspell sceal beon
78sægd & bodad geond ealne middangeard; forðon
79þis wæs gedon on min gemynd.
80þæt Iudisce folc þa wiste þæt Hælend com to Lazares
81ham, foran þa þyder; næs þeah na for his lufon,
82ac for fyrwetgeornnesse þæs wundres, & woldan geseon
83Lazarus þone þe he ær of deaþe awehte.
84ða wæs gefylled þæt ær gecweden wæs, þis folc me
85weorþaþ mid wordum, & is þeah heora heorte feor
86fram me.
87þa ealdormen þa þohtan, & þa witan, þæt hie woldan
88Lazarus acwellan; forþon þe manige men gelyfdon
89on Hælend þa he hine of deaþe awehte.
90þa com þyder on morgen mycel menigo for þon symbeldæge.
91Hælend þa þonon ferde to Hierusalem, mid þy þe hie þæt
92gesawon, hie naman blowende palmtwigu, & bæron
93him togeanes, & him to onluton, & hine weorþodan swa
94cinige geriseþ.
95þa he þa genealæhte Gerusalem, þa becom he ær to Betfage
96þæm tune neh Oliuetes dune.
97Hælend þa cwæþ to his twam þegnum, to Petre & Iohanne,
98Gangaþ nu on þas ceasterwic þe inc ongean
99standeþ, þonne gemete gyt þær eoselan gesælede & hire
100folan; onsælaþ hie & to me gelædaþ; & gif inc

page 71


101hwa þæs wiþcweþe, secggaþ þæt Drihten þæs ah
102þearfe, raþe hie mon þonne forlæteþ to me.
103þis wæs geworden, forþon þæt se witedom wære gefylled
104þe ær gecweden wæs, Secggaþ Siones dohtrum
105þæt heora cining cymeþ, milde & monþwære, & biþ
106sittende ofor eoselan folan þæs nytenes.
107His þegnas þa dydon swa he him bebead, læddon him to þone
108eosol, & gedydon þæt he þær on gesittan
109mihte.
110Eal þæt folc þæt þær beforan ferde, streowodan heora
111hrægl him togeanes, sume naman þa twigu of
112þæm treowum, & streowodan on þone weg.
113Seo menigo þe þær beforan ferde, & seo se þær æfter
114fylgde, ealle hie cegdon, & cwædon, Hælend, Dauides
115Sunu, þu eart gebletsad on Drihtnes naman, hæl us on
116heanessum.
117Mid þy þe Hælend þa eode on þa ceastre, eal seo burh
118wæs onstyred, & þa ceasterware cegdon & cwædon,
119hwæt is þes mihtiga þe her þus mærlice fereþ?
120þæt folc him ondswarode & cwæþ, Hit is se Nadzarenisca
121witga of Galileum, se sceal beon gehered ofor
122ealle þeoda, & geweorþod ge of cilda muþe
123meolcsucendra.
124He þa ineode on þæt halige Salemannes templ, & þa ut
125awearp þa sceomolas þara cypemanna, & þa setl
126þara mynetera, & cwæþ, Min hus sceal beon gebedhus
127geceged, & ge hit doþ sceaþum to scrafum.
128Him þa to eodan blinde & healte, & he hie raþe gehælde.
129Eal þis wæs geworden toþon þæt we sceoldan ures Drihtnes
130wundor oncnawan, & mid mycelre lufan hine arwyrþian.
131Cwæþ se godspellere, Hælend com syx dagum ær eastrum to
132Bethania; on þon is getacnod þæt he com on
133þære syxtan ylde on þysne middangeard mancyn to alysenne.
134Ne forlet ure Drihten þysne middangeard na leng buton
135lareowum þonne twa hund wintra, ac he sende
136hehfæderas & witgan þa hine toweard sædon.
137swa he þonne þa syx dagas ær his þrowunga synderlic weorc
138ælce dæge cyþde, ærest on þæm Sæteres dæge
139he awehte Ladzarum of deaþe, & on þæm drihtenlican
140Sunnandæge þe nu ondweard is, he wæs to cinge
141ongyten & gehered, ge of cilda muþe gecnawen & weorþad.
142& on þæm æfteran dæge he awergde þæt fictreow, on þæm
143he nanne wæstm ne funde; þæt getacnaþ þa synfullan
144þe nabbaþ nanne wæstm godra weorca.
145þy þriddan dæge he cwæþ to his þegnum,

page 73


146Nu on twam nihtum biþ mannes sunu geseald on
147synfulra hand.
148þy feorþan dæge he wæs on Simones huse þæs
149licþroweres, þærin geat þæt wif þa deorwyrþan
150smerenesse on his heafod.
151þy fiftan dæge he þwoh his þegna fet, & sæt mid him æt
152þæm æfengereordum, & his lichoman him sealde
153on hlafe, & his blod on wine.
154& þe syxtan dæge Iudeas hine ahengan on rode, þær he his
155blod ageat for ure hæle, & us alesde of
156deofles þeowdome.
157Cwæþ se godspellere, Martha & Maria getacniaþ þis
158lænelice lif & þis gewitendlice; Martha onfeng Crist
159on hire hus þæt heo him þegnode.
160hwæt tacnaþ heo buton þa halgan cyricean, þæt synd
161geleaffulle menn þa gearwiaþ clæne wununga on
162heora heortum Criste sylfum?
163He cwæþ, Ic eardige on him, & ic beo heora God on ecnesse.
164Be þæm se apostol cwæþ, Se ælmihtiga God secþ þa
165clænan heortan him on to eardienne; þonne ne mæg
166þæt Godes templ beon besmiten, ac se Godes man sceal beon
167fulfremed on rihtwisum weorcum.
168cwæþ se writere þæt Maria gename an pund deorwyrþre
169smyrenesse, & smyrede mid þæs Hælendes fet, &
170mid hire loccum dregde; þa wæs eal þæt hus gefylled mid
171þon swetan stence.
172þeos smerenes wæs geworht of ehtatene cynna wyrtum, þær
173wæron þreo þa betstan ele, & nardus, & spica,
174seo is brunes heowes & godes stences, & þæt næfre ne
175afulaþ þæt mid hire gesmered biþ.
176þis wæs us gedon to lifes bysene, & gif we nu willaþ ure
177saula smerian mid mildheortnesse ele, þonne
178magon we bringan Drihtne unforwealwodne wæstm godra
179weorca.
180Gemunon we symle þæt we þa god don þe us Godes bec
181læraþ, þæt is þonne, fæsten and halige wæccan,
182& ælmessylena æfter urum gemete; & mid manegum oþrum
183gastlicum mægenum we magon geearnian þæt we
184urum Drihtne bringaþ godra weorca swetne stenc.
185Maria seo þe sæt be Hælendes fotum þæt heo wolde geheran
186his word & his lara, heo tacnaþ þa halgan
187cyricean on þære toweardan worlde, seo biþ gefreolsod
188fram eallum gewinnum, & heo biþ on þære sceawunga
189anre þæs heofonlican þremmes, & heo resteþ on
190onsyne ures Drihtnes, & hine hereþ unablinnendlice.
191þæt cyþde Iohannes se godspellere, þæt he geherde engla
192þreatas Gode lof singan, & þus

page 75


193cweþan, Wyrþe þu eart, Drihten God, þæt þu onfo wuldor,
194& are, & mægen, & bletsunga, & dæda þancunga, ealra
195þinra gesceafta þe þu gesceope, on heofenum & on eorþan,
196æfter þinum willan.
197Lazarus, þe Crist awehte þy feorþan dæge þæs þe he on
198byrgenne wæs ful wunigende, he getacnaþ þysne
199middangeard, se wæs mid þon gewunon þære heofogoston
200gewemmednesse synna & mana full.
201Efne swa seo hefige byrþen siteþ on þæm deadan lichoman
202þære byrgenne & þæs deaþes, & hie se stan
203& seo eorþe þrycce, swa sæt þonne seo unaræfnedlice
204byrþen synna on eallum þysum menniscan cynne
205ures Drihtnes Hælendes Cristes.
206Nu we sceolan onherian Marian þære þe smerede Hælendes
207fet, & mid hire loccum drygde; þæt is þonne,
208þæt we sceolan god weorc wyricean, & rihtlice libban,
209þonne fylge we Drihtnes swæþe, þæt is gif
210we oþre men teala læraþ, & hie be urum larum rihtlice for
211Gode libbaþ, þonne bringe we Drihtne
212swetne stenc on urum dædum & larum.
213Swa Paulus se apostol cwæþ, Drihtnes fet we magon smerian,
214gif we willaþ oþrum geleaffullum teala
215don, & helpan þæs earman se þe bet mæge, & beon symle
216efenþrowgende oþres earfoþum, swylce eac on
217oþres gode beon swiþe gefeonde.
218Cwæþ se godspellere þæt Iudas wære swyþe gebolgen for
219þære smerenesse; he cwæþ þæt nyttre wære þæt
220hie man gesealde to þrim hunde penega, & þa þonne
221gedælde þearfendum mannum.
222Iudas hæfde onlicnesse þara manna þe willaþ Godes
223cyricean yfelian & strudan, & hwæþere se þe wæs
224lareow, & soþfæstnesse bysen, & cining ealre clænnesse,
225forlet mid him beon þone godwracan þeof.
226Ac mid þære bysene, he gecyþde þæt soþfæste men
227habbaþ mid him þeofas & synfulle men; & hwæþere hie
228sceolan heora yfel geþylde arefnan on him selfum.
229Crist us onstealde geþyldelice bysene; ne cwæþ he na to
230Iudan, þis þu cwist for þinre gitsunge & for
231þinre stale; ac he cwæþ, Læt þis þus wesan, god
232weorc heo wæs wyrcende in me.
233Mid þyssum wordum he gecyþde þæt he wolde beon swyltende;
234he cwæþ, Symle ge habbað þearfan, ac ge
235me symle nabbaþ.
236Ne biþ seo halige cirice næfre buton þearfan.
237þa ane men habbaþ Crist on heora heortan, þe geteode beoþ
238to þon ecean life.
239Crist sylfa cwæþ, Symle ge me habbaþ mid

page 77


240geleaffullum mannum ondweardne, þurh þone mægenþrym minre
241godcundnesse ; hwæþere seo beholene ondweardnes ne
242gewat from us.
243Manige men hine habbaþ þurh þæt halige fulwiht, & þurh
244rihtne geleafan Cristes onsægdnesse, þe we
245æt þæm weofode nimaþ; ac þa men þa þe on woh lifiaþ,
246nabbaþ hie na Crist on heora heortan, ac hie
247gearwiaþ deoflum eardunga, & him selfum ece wite.
248Cwæþ se godspellere, þa ealdormen þara sacerda þohtan
249þæt hie woldan Lazarum ofslean, & þa unlædan
250noldan geþencean þæt Drihten hine mihte eft aweccean,
251swa he hine ær of sawle deaþe awehte þurh
252þone mægenþrym.
253Matheus se godspellere sægde, þa Hælend wolde genealæcean
254Gerusalem, þa com he ær to Betfage.
255Wel þæt gedafenode þa he of heofenum to eorþan cwom,
256þæt he wolde þrowian for þis mennisce cynn,
257& þære tide nealæhte ure alesnesse.
258Betfage, se tun, getacnaþ þa halgan cyricean on þære
259biþ sungen þæt halige geryne, & men þær heora
260synna andettaþ, & him þær forgifnesse biddaþ.
261We gehyrdan ær þætte Hælend sende his twegen þegnas; þa
262tacniaþ halige lareowas, þæt hie sceolan
263þurhwunian on rihtum geleafan & on fulfremedlicum weorcum,
264& hie sceolan læran Godes lufan & manna,
265buton þæm twam ne mæg nan man becuman to þæm ecean
266life.
267He cwæþ: Gaþ on þa wic þe beforan inc stondeð.
268Hwæt Drihten þa cynelican burh forhogodlice naman nemde;
269forþon oft wic beoþ on manegum stowum medmyccle
270gesette; seo ceaster þonne wæs heh & aldorlic; ah
271forþon Crist þa mycclan burh & þa halgan
272Gerusalem swa forhogdlice nemde, forþon þe þa burhware
273him wæron for heora ungeleafan & mandædum
274swiþe forhogde & ungecorene.
275& eac he wiste þæt wite þæt him toweard wæs, & þæt
276þæt seo burh sceolde abrocen weorþan & bereafod,
277swa he his apostolum sægde, þa hie emb þone þrym
278& emb þa fægernesse þæs temples & ðære burge
279to Criste spræcan, & cwædan þæt hit wære þrymlic
280geweorc & fæger.
281Drihten him þa ondswerede & cwæþ, Hwæt ge nu geseoþ
282ealle þa fægernessa þissa getimbra, soþ is þæt
283ic eow seccge; þæt þæt geo weorþeð for þyses folces
284synnum & mandædum, þæt ealle þas getimbro
285beoþ toworpene, & her ne bið forlæten

page 79


286stan ofor stan, þæt ælc ne sy fram oþrum adon.
287Swa swa hit seoþþan gelamp xl wintra æfter þon ðe
288hie Crist on rode ahengon, & for manna hælo lichoman
289deaþ he þrowode.
290A he onbad, þurh þa mycclan geþyld, þæt feowertig
291wintra hweþer hie gecyrran woldan, oþþe ænige
292hreowe & dædbote don þæs mycclan yfeles & manes, þe hie
293wið heora Drihten gedydon, & eac wiþ manige his haligra.
294þa he þa geseah þæt hie nænige bote ne hreowe don
295noldan, ah hie for þon heora yfelum þurhwunedon,
296Drihten þa sende on hie maran wræce þonne æfre ær
297ænigu oþru gelumpe, buton Sodomwarum anum.
298þæt wæs þonne þa Titus com mid Romana herige, & him
299wræc þæt hie heora cyning on rode ahengon.
300þa leode þa flugon þa hie þone here toweardne wiston on
301þa burh Gerusalem.
302Titus þa se casere embsæt þa burh utan mid herige, &
303þær lange gewicode, oþþæt hie hungre swultan
304þe on þære byrig wæron; and hie for þæm hungre þa
305burh werian ne mihton, ac se casere hie þa abræc,
306& þæs folces þæne mæstan dæl ofslog.
307Wæs þara manna eallra þe þær ofslegene wæron & hungre
308swultan, mid wifmannum & wæpnedmannum, endleofan
309siþum hund teontig þusenda; & þa hi gyt genaman
310þæs folces þe þær to lafe wæs, & him selost
311licodan, hund teontig þusenda, and mid him læddon on
312hæftned; & ehtatyne syþum hund teontig þusenda
313hi tosendon, & wið feo sealdon wide into leodscipas.
314Ealles þæs folces wæs, þe se casere Titus innon
315Ierusalem beferde, þrittigun syþum hund teontig
316þusenda, & þæt eal for Godes wræce fordyde, & þæt land
317gesetton swa hie sylfe woldon.
318Wæs þæt wite swa strang, swa Godes geþeld ær mycel wæs.
319Drihten cwæþ to his þegnum, Gyt gemetaþ eoselan gebundene
320& hire folan, lædað hine to me.
321Hwæt tacnaþ se eosel þe Drihten Crist on sittan wolde,
322buton þæt geleaffulle folc Iudea, and eac
323oþor manig þa þe beoð Gode underþeodde on godum willan,
324& þæs wyrþe beoþ þæt hie heofon cining on
325heora heortum beran?
326He hie gereceþ to eallum godum, and he hie gelædeþ on
327sibbe gesyhþe; forþon þære burge nama þe

page 81


328is nemned Gerusalem is gereht sibbe gesyhþ, forþon þe
329halige saula þær restaþ.
330He cwæþ þæt his þegnas dydon swa he him bebead.
331Cuþlice þæt tacnaþ þæt þas lareowas ne sceolan Godes
332domas nawþer ne na wanian ne ne ecan, buton swa
333hie God sylf gesette.
334þa lareowas sceolan heora agenne lichoman swencean on
335forhæfdnesse, & godes lifes bysene onstellan
336þæm þe him æfter fylgeon, & Drihtnes weg gegearwian to
337heora modum.
338Hwæt tacnaþ seo menigo þe þær beforan ferde, buton þæt
339Iudisce folc on þæm wæs se halga heap hehfædera
340& witgena, þa þe Cristes tocyme wiston & foresægdon,
341& þa wundro þe he worhte, & his þrowunga,
342& his æriste, & his upastignesse.
343Ealle hie cleopodan & cwædon anre stefne: Hælend, Dauides
344sunu, þu eart gebletsod, þu þe come on Drihtnes
345naman, hæl us on þæm hehstan.
346þæt æfterfylgende weorod tacnaþ ealle þaþe seoþþan
347æfter Cristes cyme wæron to gode gecyrrede.
348Nu þonne sceolan cleopian ealle geleaffulle mid clænre
349heortan & mid hlutrum gebedum, & mid lare
350haligra gewreota, þa þe hine lufian & ongelyfan.
351Hie cwædon, hæl us on þon hehstan, efne swa swa hie
352openlice cwædon, Hæle us on eorþan, þu þe godcund
353mægen hafast on heofenum.
354Eac us is to ongytene þæt hie cwædon, Hæl us on eorþan
355we þe synt on lichomum lifgende, & eac þa
356þe on helle synt biddaþ þinre onlesnesse & þinre hælo, &
357swa dydon fram fruman middangeardes.
358Wel þæt gedafenode þæt þæt ærre folc cwæde & eac
359þæt æfterre, Gebletsad þu eart, þu þe come on Drihtnes
360noman; forþon hit wæs an geleafa & an hiht on þa
361halgan þrynesse ær Cristes tocyme.
362& æfter þon we singaþ rihtlice on his lof, Hæl us on
363þæm hehstan.
364Eal seo stihtung wæs gefremed on þære soþan onflæscnesse
365for gefyllnesse þæs heofonlican eþles.
366þa halgan ær Cristes cyme on hine gelyfdon, & hine lufodan,
367& hine toweardne sægdon, & mid his þrowunga
368hie wurdan alesde of helle wite, & mid his æriste
369gehælde.
370We þonne synt þe þær æfter fylgeaþ; & we witon eall þis
371þus geworden, forðon we sceolan on hine gelyfan,
372& hine lufian, & we eac witon þæt he is toweard to
373demenne, & þas world to geendenne.
374Nu we habbaþ myccle nedþearfe þæt he

page 83


375us gearwe finde.
376We witon ful geare þæt we sceolan on þisse sceortan tide
377geearnian ece ræste, þonne motan we in þære
378engellican blisse gefeon mid urum Drihtne, þær he
379leofað & rixað abuton ende, on ecnesse, Amen.